Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шотландиядағы түбек, Шотландиядағы географиялық аймақ.
Peninsula in Scotland
the geographic area in Scotland
Қара арал (шотл. an t-Eilean Dubh) – Шотландияның таулы аймағындағы Росс және Кромарти округінде орналасқан түбек. Оған Кромарти және Фортроз қалалары, сондай-ақ Кулбоки, Резолис, Джемимавилл, Роземарки, Авох, Мунлочи, Торе және Солтүстік Кессок ауылдары мен көптеген кішігірім елді мекендер кіреді. Қара аралда, анықтамасына қарай, шамамен 12 000 адам тұрады. Онда Кильярнан, Нокбейн, Авох, Роземарки, Кромарти, Резолис және Уркхарт азаматтық приходтары бар. 2011 жылғы халық санауы бойынша осы приходтардың жалпы саны 12 302 адамды құрады. Қара аралдың солтүстік беткейлерінен Дингволл, Бен-Уайвис, Файриш және Инвергордон терең су айлағына әдемі көрініс ашылады. Оңтүстік жағынан Инвернесс және Монадлиат таулары көрінеді.
The Black Isle (an t Eilean Dubh, ) is a peninsula within Ross and Cromarty, in the Scottish Highlands. It includes the towns of Cromarty and Fortrose, and the villages of Culbokie, Resolis, Jemimaville, Rosemarkie, Avoch, Munlochy, Tore, and North Kessock, as well as numerous smaller settlements. About 12,000 people live on the Black Isle, depending on the definition. It contains the civil parishes of Killearnan, Knockbain, Avoch, Rosemarkie, Cromarty, Resolis, and Urquhart. These parishes had a total population of 12,302 at the 2011 census. The northern slopes of the Black Isle offer fine views of Dingwall, Ben Wyvis, Fyrish and the deepwater anchorage at Invergordon. To the south, Inverness and the Monadhliath Mountains can be seen.
Сипаттама
Қара арал - атауына қарамастан арал емес, үш жағынан теңізбен қоршалған жарты арал: солтүстікте Кромарти шығанағы, оңтүстікте Боули шығанағы және шығыста Морей шығанағы. Төртінші, батыс жағында оның шекарасы негізінен өзендермен белгіленеді. Марибург пен Конон Бридж арасын бөлетін Конон өзені солтүстік-батыс шекарасын анықтайды. Оңтүстік-батыс шекарасы Beauly өзенінің саласы – Beauly (Инвернесс графтығында) мен Muir of Ord (Росс және Кромартидегі Қара арал) арасын бөліп тұратын шағын өзен деп есептеледі, бұл екі округті бөліп, сонымен қатар Қара аралдың басталуын көрсетеді; немесе, керісінше, Beauly өзенінің өзі, осылайша Beauly ресми түрде Инвернесс графтығында орналасқан болса да, Қара аралдың құрамына кіреді. Кромарти және Боули шығанақтары арқылы A9 тас жолы Қара аралдың ортасымен өтетін заманауи көпірлермен байланыстырылған. Соңғы қалған паром – Кромартиден Нигге дейінгі жазғы кеме. Солтүстік жағалау 500 туристік маршруты жарты аралдың түбінен өтеді. Қара арал Инвернесс теміржол станцияларына және Дингволлға дейінгі алыс солтүстік теміржол желісіне, сондай-ақ Инвернесс әуежайына және Инвергордон портына жақын орналасқан. Қара аралда бірнеше қонақүйлер мен пансионаттар бар, ал жақын жерде одан да көп. Жерді пайдаланудың басты салалары – егіншілік және орман шаруашылығы. Биули-Ферт арқылы өтетін Кессок паромды көпірмен алмастырғаннан бері Қара арал Инвернесс үшін маңызды қалалық аймаққа айналды. Қара аралдың барлық аумағы Росс пресвитериесінің құрамына кіреді. Қара аралда алуан түрлі жануарлар дүниесі бар, оның ішінде бірнеше заңмен қорғалатын аумақтар да бар. Бұл аймақ әсіресе Авоч және Кромартидегі жабайы табиғатты зерттеу операторларынан немесе Роземарки мен Фортроз арасындағы Чанонри Пойнт жағажайынан құтыр мұрынды дельфиндерді жақыннан көру мүмкіндігімен танымал.
Despite its name, the Black Isle is not an island but a peninsula, surrounded on three sides by the sea – the Cromarty Firth to the north, the Beauly Firth to the south, and the Moray Firth to the east. On the fourth, western side, its boundary is broadly delineated by rivers. The River Conon, which divides Maryburgh from Conon Bridge, defines the border in the north west. The south western boundary is variously considered to be either a minor tributary of the River Beauly separating Beauly (in Inverness shire) and Muir of Ord (on the Black Isle in Ross and Cromarty), dividing the two counties and also delineating the start of the Black Isle; or alternatively, the River Beauly itself, thus including Beauly in the Black Isle despite its official placement in Inverness shire. There are modern road bridges across the Cromarty and Beauly Firths, which carry the A9 trunk road across the heart of the Black Isle. The last remaining ferry is a summer service from Cromarty to Nigg. The North Coast 500 scenic route crosses the base of the peninsula. The Black Isle is close to railway stations at Inverness and along the Far North Line to Dingwall, as well as Inverness Airport and the cruise ship terminal at Invergordon. There are a number of hotels and B&Bs on the Black Isle itself, with many more nearby. Land use is primarily arable farming and forestry. Since the Kessock Ferry across the Beauly Firth was replaced by the bridge, the Black Isle has become something of a commuter zone for Inverness. The whole of the Black Isle is part of the Presbytery of Ross. The Black Isle has a wide variety of wildlife including several legally protected areas. It is particularly known for the chance to see bottlenose dolphins at close range, either from wildlife boat operators in Avoch and Cromarty or from the beach at Chanonry Point between Rosemarkie and Fortrose.
Қалдықтар
Қара аралдағы қамалдар (ұрандылары да, басқа да түрлері де) Кастлекрайг, Редкастл және Килкой қамалын қамтиды. Кромарти үйі бұрынғы Кромарти қамалының орнында салынған, және оның бір бөлігі қайта пайдаланған тас пен ағаштан тұрғызылған. Кинкель қамалы жақында жаңадан қалпына келтірілді. Қара аралдағы бұрынғы қамалдардың ішінде Тартадейл қамалы, Росс канаонры қамалы және Ормонд қамалының бұрынғы орнын көрсететін үйінділер бар.
Castles on the Black Isle (whether ruins, or otherwise) include Castlecraig, Redcastle, and Kilcoy Castle. Cromarty House stands on the site of former Cromarty Castle and is built in part from its reclaimed stone and timbers. Kinkell Castle has been recently restored. Former castles of the Black Isle for which there are no physical remains include Tarradale Castle, Castle Chanonry of Ross and a mound indicating the former site of Ormond Castle.
Тарих
Қара аралдың дәстүрлі орта ғасырдан бергі және заманауи тарихы жарым аралдағы көптеген келушілер орталықтары мен шағын мұражайларда жақсы сақталған. «Британ энциклопедиясының» он бірінші басылымында айтылғандай, ол бастапқыда Ардмеанах (ard – «биіктік», maniach – «монах», Мулбуидің орманды тізбегіндегі ежелгі діни орыннан) деп аталған. Оның әдеттегі атауы қыста қар жаумайтындықтан, айналасы ақ бола тұра, бұл жартарау қараңғы көрінетін еді. Дегенмен, бұл – көптеген теориялардың бірі ғана. Авоч маңындағы Роузхау, Эдинбургтегі Адвокаттар кітапханасын құрған сэр Джордж Маккензиге тиесілі болған. Ол Келісімшілерді қуғынға салғаны үшін «Қанды» деген лақап атқа ие болды. Жағалаудағы Киллеарнан шіркеуіне жақын орналасқан Редкасл 1179 жылға дейін барады және Шотландияның солтүстігіндегі ең ерте мекенделген үй болған деп есептеледі. Росс графының құқығынан айырылуынан кейін ол патшалық қамалға айналды (Мэри, Шотландия королевасы осы қамалға келді), содан кейін біраз уақытқа Гейрлохтың Маккензилеріне қарады. Бұрын Қара арал Мунроның иелігінде болған. Қара арал – солтүстік таулы аймақтарындағы жаппай көшірулерге ұшыраған алғашқы аймақтардың бірі. Осы аймаққа көптеген төмендіктерден келген малшылар мен шаруалар қоныстанды, әсіресе солтүстік-шығыстан. Өзіндік білімімен геолог және жазушы болған Хью Миллер Кромартиде дүниеге келді, ал оның үйі қазір Шотландияның Ұлттық қорына қарасты мұражай. 1793 жылы Канаданы құрлықпен кесіп өтіп, Маккензи өзеніне атын берген Александр Маккензи Авоч маңында жерленген. 1989-1994 жылдар аралығында Швециядан әкелінген 93 қызыл қарға Қара аралға қайта қоныстандырылды. 1894 жылдан 1960 жылға дейін Black Isle Railway, ресми түрде Fortrose Branch деп аталған, Muir of Ord-тан Fortrose-қа қатынайтын.
Conventional middle to modern Black Isle history is well documented at a number of visitor centres and cottage museums sprinkled across the peninsula. According to the Encyclopædia Britannica Eleventh Edition, it was originally called Ardmeanach (ard, 'height'; maniach, 'monk', from an old religious house on the wooded ridge of Mulbuie), and it derived its customary name from the fact that, since snow does not lie in winter, the promontory looks black while the surrounding country is white. However, that is only one theory amongst many. Rosehaugh, near Avoch, belonged to Sir George Mackenzie, founder of the Advocates' Library in Edinburgh, who earned the sobriquet of "Bloody" from his persecution of the Covenanters. Redcastle, on the shore, near Killearnan church, dates from 1179 and is said to have been the earliest inhabited house in the north of Scotland. On the forfeiture of the earldom of Ross it became a royal castle (being visited by Mary, Queen of Scots), and afterwards passed for a period into the hands of the Mackenzies of Gairloch. Previously, the Black Isle had been Munro country. The Black Isle was one of the earliest parts of the northern Highlands to experience the clearances and was settled with many Lowland shepherds and farmers, especially from the north east. Hugh Miller, self taught geologist and writer, was born in Cromarty where his cottage is now a National Trust for Scotland museum. Alexander Mackenzie, who crossed Canada overland in 1793 and gave his name to the Mackenzie River, is buried near Avoch. Between 1989 and 1994, 93 red kites of Swedish origin were reintroduced to the Black Isle. From 1894 until 1960 the Black Isle Railway, known officially as the Fortrose Branch, ran from Muir of Ord to Fortrose.
Мәдениет
Гейлдік мұрадан басқа, Қара аралда Солтүстік Шотландияның солтүстік диалектісі болды, ол негізінен Авоч және Кромартидегі балықшылар арасында қолданылды, онда ол 2012 жылдың қазан айында соңғы ана тілі Бобби Хоггтың қайтысымен жойылып кетті. Қазір көтеріліп қолданылмайды, Мунлочи, Джемимавилл және Авочта Клути құдықтары бар. Аңыз бойынша, Пайғамбар Брахан Көргіш, оның болжамдары арқылы бір қызық оқиға жарияланғаннан кейін, Шанонри Пойнтта өлтірілді. Жазушы Энн МакЛауд Қара аралда тұрады. Суретші Памела Тейт Қара аралда тұрады. Композитор және музыкант Нил Грант – Culbokie-дің түлегі.
In addition to its Gaelic heritage, the Black Isle had its own dialect of North Northern Scots, used mainly among fisherfolk in Avoch and Cromarty, where it became extinct in October 2012, upon the death of Bobby Hogg, the last native speaker. Now barely used, there are Clootie well sites at Munlochy, Jemimaville and Avoch. The prophet the Brahan Seer was, according to legend, murdered at Chanonry Point after his predictions revealed a scandalous affair. Anne MacLeod, the writer, lives on the Black Isle. Artist Pamela Tait lives on the Black Isle. Composer/musician Neil Grant is originally from Culbokie.