Кіріспе
Мекиненца (mekiˈnenθa) немесе Мекиненса – Испанияның Арагон автономды облысы, Сарагоса провинциясының қаласы және муниципалитеті. Ол Сегре өзенінің жағасында, Эбро өзеніне құятын жерге жақын, Мекиненца тоғаны мен Риба-Рожа суқоймасы арасында орналасқан. 1957-1964 жылдар аралығында салынған, сондай-ақ «Арагон теңізі» деп аталатын оның суқоймасының сыйымдылығы 1,530,000,000 м³ және ол елдегі ең ірі суқоймалардың бірі. Онда академикалық есу және каноэ спорты үшін регата алаңы бар, ол өте қолайлы орналасқандығы және су деңгейінің тұрақтылығы үшін Еуропадағы үздіктердің бірі саналады. Сан-Блас және Санта-Агеда мерекелері ақпан айында өтеді және Арагонның туристік қызығушылық тудыратын фестивалі болып есептеледі.
Атауы
Атауы Микнаса тайпасынан шыққан, 8 ғасырда Мекиненца қамалында қорғаныс елді мекенін салған бербер тайпасынан. Латын тілінде Миквиненсия деп аталған, ал 19 ғасырға дейін құжаттарда Мквиненса, Миквиненса, Меквиненса, Меквиненса немесе Мекиненса түрлерінде кездесетін. Жергілікті тұрғындарды "lo poble" деп те атайды. Испан тілінде бұл жердің атауы Мекиненса, ал каталан тілінде Мекиненса.
Тарих және ерекшеліктері
Мекиненца ежелгі Иберия қаласы Октогеза тұрған жерде орналасқан. Бұл қала б.з.д. 49 жылғы маусымда Юлий Цезарь мен Помпей Магнустың әскері арасында болған Илерда шайқасында маңызды рөл атқарды. 1983 жылдан бері Сарагоса мұражайының зерттеу бағдарламалары аясында және Мекиненца қалалық әкімдігімен бірлесіп археологтар үш маңызды нысанды қазып зерттеді: Лос Кастеллетс, Барранко де ла Мина Валфера және Риолс I. Лос Кастеллетс – соңғы қола дәуірі халықтарының Урнфилд мәдениетіне өтуі туралы білім берудегі маңызды орын. Бұл нысан Ебро өзеніндегі тік жардың үстінде орналасқан, екі мұнара, қабырға және суармен қоршалған, қасында екі некрополь орналасқан. Барранко де ла Мина Валфера – бұл жердегі шұғыл қазба жұмыстары нәтижесінде маңызды некрополь тобы және соңғы неолит дәуіріне жататын іздер табылды. Риолс I. 1985 жылдың қазан айында алғашқы шұғыл қазба науқаны жүргізілді, нәтижесінде Барранко де ла Мина Валфераға ұқсас елді мекен анықталды. Бұл орның сақталуы неолит дәуірінің соңғы кезеңіне жататындығын көрсететін зерттеулерді бастауға мүмкіндік берді. Мекиненцада Иберия Жерорта теңізі бассейнінің тас өнеріне жататын көптеген суреттер мен гравюралар табылды, бұл өнер 1998 жылы ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұралар тізіміне енгізілді: Барранко де Кампелс I, Барранко де Кампелс II, Барранко де Ла Плана I, Барранко де Ла Плана II, Камино де ла Кова Плана I, Камино де ла Кова Плана II, Мас де Патрисиел I, Рока де Марта, Сьерра-де-лос-Ринкон I, Вальмайор IV, Вальмайор V, Валь-де-Кабале, Валь-де-Мамет I, Валь-де-Мамет II және Вальбуфандес I.
Антикалық және орта ғасырлар
Рим дәуірінде ежелгі Октогеза қоныстанды, және ол қаланың нақты орнына жақын жерде болды. Рим империясының құлдырауы кезінде Октогеза гот әскерімен басып алынды, кейіннен Микнаса бербер тайпасы оны жаулап алды, осы тайпа қалаға өз атын берді. Андалусия дәуірінде ол Микнаса әл-Зайтун, яки Зәйтүндің Микнасасы деп аталды, дәл осы атау Мароккодағы Мекнес қаласына да берілген. Микнаса әл-Зайтунның 714 және 719 жылдар аралығында қоныстанғаны есептеледі. Осы кезеңде қорғаныс мақсатында шағын мұнара салынды. Сол заманның шежірешісі Аль Идриси оны былай сипаттайды: «Ол кішкентай, бірақ мықты бекінісі бар, күшті көрінеді және әл-Андалус шекарасында орналасқан». Реконкиста кезінде Альфонсо Баталердің 1133 жылы Мекинензаны қоршауға алған алғашқы әрекеті сәтті аяқталды, бірақ Альморавидтер келесі жылы қаланы қайта басып алды. 24 қазан күні 1149 жылы Мекиненза каталондық-арагондық әскерлер тарапынан толық жеңіліске ұшырады. Мекиненза жарты ғасыр бойы тікелей корольдік билігінде болғаннан кейін, Айтона және Сероспен бірге Монкада әулетінің меншігіне өтті. Олар Мекинензаның маңызды қамалын салды. Христиандықтардың жаулап алуына қарамастан, үш ауылдың көп бөлігі мұсылман халқынан тұрды. Бірнеше жыл өткен соң, Фрага мен Мекиненза арасында шекаралық даулар туындады. 1246 жылдың 6 қыркүйегінде, соғыс пен сот таластарын болдырмау үшін, Пере де Монкада және оның әйелі Сибила осы шарттарды бұрмалауға кірісті. Мекиненза 1348 жылғы обадан зардап шекті, осы оқиғада көптеген адам қаза тапты, сондай-ақ 1380 жылдан бері эпидемиялық жарылыстар болды. Осының салдарынан 1381 жылдан 1387 жылға дейін ханзада Хуан эль Касадор бірнеше рет қамалда болды. 1410 жылы Арагонның Мартин патшасының мұрагерлері болмауынан кейін және Каспе келісіміне әкелген кезекті даулар кезінде, Арагон корольдігіндегі граф Хайме де Ургельдің жақтастары Фернандо де Трастамараға адал Альканис парламентіне қарсы Мекинензада өз парламентін ұйымдастырды.
It is small, but it has a strong fortress of strong aspect and it is in the borders of al Ándalus. With the Reconquista, the first attempt to besiege Mequinenza in 1133 by Alfonso the Battaler was successful and, although the Almoravids reconquered the town the following year. Mequinenza is definitively won by the Christians on 24 October 1149 by a Catalan Aragonese army. Mequinenza, after half a century of direct royal jurisdiction, was a manor of the house of the Moncada, together with Aitona and Seròs. These are the ones that built the important Castle of Mequinenza. Although the Christian conquest still stood, the three villages were mostly Muslim. Years later conflicts between Fraga and Mequinenza arise because of their border boundaries. On 6 September 1246, to avoid battles and litigation, Pere de Moncada and his wife Sibila proceeded to muddle these terms. Mequinenza did not avoid the plague of 1348, which caused many victims on this occasion and also in epidemic outbreaks since 1380. As a result, from 1381 to 1387, the infant Juan el Cazador remains on several occasions in the castle. In 1410, after the death without descendants of Martin of Aragon and during the successive disputes that led to the Commitment of Caspe, the supporters of Count Jaime de Urgel in the kingdom of Aragon organized their parliament in Mequinenza, in opposition to the parliament of Alcañiz loyal to Fernando de Trastámara.
Қазіргі заман
15-16 ғасырлар аралығында кейбір ақсүйектердің зорлық-зомбылығынан туған қасірет пен аштық кезеңдері және бірнеше көтерілістер болды. 1697 жылы Фрай Мигель де Салас “Санта Агатоклияның өмірі, таза және шейіт, Мекинензаның қамқоршысы” атты кітап жазды. Карлос II патшалығы тұсында жібек құрт шаруашылығы дамыды, ол 1705 жылғы мұрагерлік соғысына дейін жалғасты. 1462–1472 жылдардағы Каталония азамат соғысы және басқа да испан ішкі шайқастары 16 және 17 ғасырларда қала мен қамалға зор зиян келтірді. 1810 жылы Наполеонның басып кіру кезінде генерал Луи Габриэль Суше, 1149 жылы Рамон Беренгер IV жасағандай, Мекиненза, Фрага және Лериданы бағындырды. Бұл Бахо-Синка және Сегрея аймақтарын жаулап алуға көмектесті, нәтижесінде Париждің Триумф аркасындағы “Мекиненза” Наполеонның маңызды жеңістерінің бірі ретінде бейнеленді. 1812 жылы Мекиненза Эброның аузы департаментінің құрамына кірді. 1814 жылы Мекиненза генерал Копонс әскерлерінің арқасында испандықтарға қайтарылды, бұл авантюрист Хуан Ван Халеннің батыл тактикасының нәтижесінде болды. 1831 жылы қала мен қамал Мединачели герцогтеріне тиесілі болды. Бурбондардың қайта билікке келуімен, Мекинензаның стратегиялық қамалы және оның айналасы артиллерия мен мылтықпен жабдықталған жаяу әскердің жаңа соғыс жүргізу тәсілдеріне бейімделу үшін қайта жаңартылды. Орлеан герцогы Мекиненза мен Тортозаны байланыстыратын Эбро өзеніне параллель жолды кеңейтіп, нығайтуға бұйрық берді. Испанияда 18 ғасырдың ортасындағы ағартушылық ортада Хосе Феррер Белтран дүниеге келді, ол Лерида, Памплона және Овьедо соборларында органшы болып жұмыс істеген дін қызметкері және музыкант ретінде көзге түсті. Ол сонымен қатар астуриялық саясаткер Гаспар Мельхор де Жовелланоспен жақын дос болды. Ежелгі, табылмай қалған Октогеза қаласы француз дипломаты және жазушысы Жан Франсуа де Бургоң сияқты көптеген авантюристтерді қызықтырды, ол Мекиненза қаласы мен Юлий Цезардың римдік Октогезасы арасындағы байланыс мүмкіндігін айтты. 19 ғасырдың басында Мекинензаның экономикалық жағдайы көп өзгерген жоқ, ал ауыл шаруашылығы негізгі экономикалық көз болып қала берді. Мудехар суару техникалары мен үлкен диірмендер Эбро өзеніне жақын жерде қолданыла берді. 1802 жылы Карл IV Мекинензада жаңа шіркеу салуға рұқсат берді, оның жобасын архитектор Хосе де Ярза нео-ренессанс стилінде жасады. Құрылыс 1802 жылы басталып, 1808 жылға дейін созылды.
Испаниядағы Азамат соғысы және Мекиненцадағы Эбро шайқасы
1936–1939 жылдардағы Испания азамат соғысы барысында Мекиненца және оның муниципалдық аумағы 1938 жылдың маусым және қараша айлары аралығында Ебро шайқасының қанағатсыз шайқастарының куәсі болды. Ауттар Эбро шайқасының бастапқы кезеңінде қаһарлы ұрыстардың ошағы болды, онда 42-ші республикалық дивизия 25 шілде күні таңертең осы аймақта Эбро өзенінен өтуге кірісті. Республика армиясының Мекиненца-Файон операциясының мақсаты Эбро өзенінен өтіп, көпірбасқа ие болу болды. Ауттар шайқасының салдары Эбро шайқасының ең қанды шайқастарының біріне айналды. Республикашылар тарапынан 817 адам қаза тауып, 1328 адам тұтқынға алынды, ал жараланғандар мен хабарсыз жоғалғандарды есептемегенде (шамамен 3000 адам қаза тапты), франкистер тарапынан 135 адам қаза тауып, 1284 адам жараланды. Республикалық шабуылдың мақсаты жаудың резервтерін тоқтату және Мекиненцадан Маеллаға дейінгі жолды кесіп тастау болды. Бірақ бұл маңызды нүкте ешқашан бағындырылмады. 226-бригаданың және 42-ші республикалық дивизияның 227-бригадасының бір бөлігінің бастапқы күш-жігеріне франкистер күшін арттыру арқылы жауап берді. Ұрыстар күннен күнге жалғасып, ауыр шайқастарға қарамастан, маңызды прогресске қол жеткізілмеді. 1 тамызда франкистердің қарсы шабуылына дейін екі рет әуе және артиллериялық бомбалау жүргізілді. Республикашылар екі күннен кейін ұзақ күткен «Гилберт өткелін» бағындыру үшін соңғы әрекет жасады, ал 6 тамызда франкистік армия шешуші қарсы шабуылға көшті, республика армиясын қорғануға мәжбүр етті, соның арқасында бүкіл дивизияның күйреуіне жол берілмеді. Ақырында, 42-ші республикалық дивизияның аман қалғандары кері бағытта Эбро өзенін қайтадан кесіп өтуге мәжбүр болды. Эбро шайқасының салдарынан Мекиненцадағы Эбро өзеніндегі көпір қиратылды. Оқиғадан алты он жыл өткен соң, 1998 жылдың 8 тамызында «Кинта дель Биберон» тобының аман қалған республикашылары республикашылардың ең биік және ең қорғалған позициясы – Альто-де-лос-Аутс төбесінде орнатылған ескерткішті ашты. Хавьер Торрес жобалаған ескерткіштің екі жағында каталон және испан тілдеріндегі екі тақта және екі шлем орналасқан. Тақтада: «Жоғалғандардың бәріне, барлығы болғандарға» деп жазылған. Салтанатқа 250-ге жуық жауынгерлер өз отбасыларымен бірге қатысты. Ескерткіштің табанына гүл шоғын қойғаннан кейін, ардагерлер соғыс кезінде бастан өткерген шөл, ыстық және ауруларды еске алды.
Арагон теңізі - "Mar de Aragón"
Қала ең белгілісі солтүстік Еуропалық балықшылар арасында, ірі, бірақ ұстау қиын Wels балығы (Silurus glanis) үшін танымал, олар Мequinenza кең су қоймасында кездеседі. Дәстүрлі кипринидтермен қатар, спорттық және техникалық қара балық аулау да осы жерде дамыды. 1974 жылдың көктемінде Mequinenza су қоймасына енгізілген сымбалық балық, карп және альбурно – ең көп таралған және ең көп ауланатын түрлерге қосылды, бір жүз килограмнан астам салмағы және екі метрден астам ұзындығы бар балықтар ұсталды. 1966 жылы Эбро өзенінде салынған бұл су қоймасының су беті 7,540 гектарды құрайды, ол Арагонның ең ірі су қоймасы болып табылады. Оның көлемі 1530 куб. км, ол электр энергиясын өндіруге арналған. Су қоймасының орташа ені 600 метр, ал тереңдігі 60 метрден асып кетуі мүмкін. Бөгеттің биіктігі 79 метрді құрайды. Mequinenza су қоймасының және Ribarroja су қоймасының салынуы Mequinenzaның ескі қаласының қирауына әкелді. Су деңгейінің көтерілуі тұрғындар мен егістік жерлерді су басты. Франко билігі қаланың барлық құрылыстарын, тіпті шіркеуді де бұзуға шешім қабылдады. Көптеген Mequinenza тұрғындары, әсіресе көмір шахталарында жұмыс істегендер, жұмыссыз қалды, себебі шахталар суға толып кетті. Mequinenza халқы бас көтеріп, Segre өзеніне жақын жаңа, заманауи және туристік Mequinenzaны қайта салды. Балық аулау, әлдебір "Арагон теңізіне" келген туристер үшін ең басты тартымдылық болып табылады. Бастапқыда Mequinenza су қоймасының туристік әлеуеті зор екені түсінілді, сондықтан балықшылар бірлестіктері өз қызметтерін ұйымдастыруға асықты. 1965 жылы 20,000 үлкен ауызды балық шабақтары және 175,000 патшалық карп шабақтары жіберілді. Осыдан қазіргі кездегі балықтың көптігі басталды; су қоймасында 50 миллионнан астам балық бар деп есептеледі. Бұл аймақта көптеген балық аулау жетекшілері үлкен су кеңістігіне байланысты қайықтарды пайдалана отырып жұмыс істейді.
Аигуабаррейг Эбро Сегре Цинка
Сегре, Цинка және Эбро өзендерінің Мекиненца маңындағы қосылған жерінде Айгуабаррейг орналасқан – табиғи байлыққа толы және Жерорта теңізі далаларынан бастап, жағалау бойындағы тығыз орманға дейін әртүрлі экожүйелерді қамтитын аймақ. Мұнда жүздеген метрлік ені бар, көптеген өзен аралдары мен жағалау ормандары, үлкен қамыс тоғдары, құмды жағажайлар, көлдер мен галереялар бар су көруге болады. Бұл Моннегроның шөлейт аймағынан келген дала флорасының және Эбро аңғары арқылы көтерілетін Жерорта теңізі флорасының кездесетін орны. Осы ерекшеліктердің арқасында қарама-қарсы жағдайларда өмір сүретін түрлер қатар өмір сүреді. Құстар – ең көп санды топ, олар құс колонияларынан бастап, барлық түрдегі жыртқыштар мен шөл ортасына бейімделген құстарды қамтиды. Сонымен қатар, бауырымен жорғалаушылар, қосмекенділер және сүтқоректілер де кездеседі, әсіресе, жарғақтар, еліктер, ақбұғылар, сусарлар және жапайы ешкілердің саны артуда. Мекиненца төңірегінде үш тұрғын үй кешені мен бірнеше спорт клубы құрылды, олар су спорты, желкендесу, каноэ және моторлы қайықпен жарыстарды ұйымдастырады, порттар, пирстер мен күзет құрылыстарының инфрақұрылымы үнемі дамып келеді. Мекиненцада балық аулаумен байланысты көптеген дүкендер, көптеген туристік қонақ үйлер және су қоймасында ескек және каноэ спортына арналған «Капри» клубы сияқты әртүрлі спорт клубтары бар. Сонымен қатар, қала халықаралық туристік орталыққа айналды, экономикасының бір бөлігі осы секторға негізделген, өйткені көптеген ескек және каноэ командалары оның тыныш суларында жаттығады және дайындық кезеңдерін өткізеді (Оксфорд, Кембридж, Германия Ұлттық Олимпиадалық командасы). Мекиненца өзендерінде тұрақты су деңгейі сақталады, бұл оны Еуропадағы ең жақсы регата трассаларының біріне айналдырады.