Дзүкія – Литваның этнографиялық аймағы, дәстүрлі өмір салты, диалектілерімен ерекше. Ауыл шаруашылығына қолайсыз құмды топырақтар басым. Литва тарихы, мәдениеті.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Литваның этнографиялық аймағы – Дзюкия немесе Дайнава, Литваның бес этнографиялық аймағының бірі. Дзюкия – жергілікті литва халқының (көбінесе ауыл шаруалары) дәстүрлі өмір салты мен диалектілерімен сипатталатын мәдени аймақ және ешқашан саяси немесе әкімшілік бірлік ретінде белгіленбеген.
Lithuanian ethnographic region
Dzūkija or Dainava is one of five ethnographic regions of Lithuania. Dzūkija is a cultural region defined by traditional lifestyles and dialects of the local Lithuanian population (mostly rural farmers) and has never been defined as a political or administrative unit.
География
Дзюкия Литваның оңтүстік-шығысында орналасқан және Алютус уезінің және Вильнюс уезінің оңтүстік бөлігін қамтиды. Тарихи тұрғыдан алғанда, ол қазіргі Польшаның солтүстік-шығысына (Подляше воеводствосы) және Беларусьтің солтүстік-батысына (Гродно облысы) дейін созылған. Дзюкияның көп бөлігі жеңіл құмды топырақтан тұрады, ол егіншілікке қолайсыз. Сондықтан аймақ тығыз қарағай ормандарымен жабылған, олардың ішінде Литвадағы ең ірісі – Дайнава орманы. Литвадағы ең үлкен батпақ – Чепкеляй батпағы Беларусь шекарасына жақын орналасқан. Дзюкия Литвадағы ең сирек қоныстанған аймақ болып табылады, Варена аудандық муниципалитетінде орташа халық тығыздығы бір шаршы километрге 15 адамнан төмен. Шөлейт топырақтағы төмен өнімділіктен аймақ Литваның қалған бөлігіне қарағанда салыстырмалы түрде кедей болды. Фермерлер өз өнімдерін орманнан жиналған жеуге жарамды саңырауқұлақтар мен жидектермен толықтыруға мәжбүр болды. Саңырауқұлақтарды іздеу жергілікті экономиканың маңызды бөлігі болып қала береді. Литвадағы бес ұлттық саябақтың екеуі Дзюкияда орналасқан: Варенаның шығысындағы Дзюкия ұлттық паркі (1991 жылы құрылған) және Тракайдың жанындағы Тракай ұлттық тарихи паркі (1992).
Dzūkija is situated in southeastern Lithuania, and consists of Alytus County and southern Vilnius County. Historically, it extended into what is now northeastern Poland (Podlaskie Voivodeship) and northwestern Belarus (Grodno Region). Large parts of Dzūkija have light sandy soil, unsuited for agriculture. Therefore, the region is densely covered with pine forests, one of which is Dainava Forest, the largest in Lithuania. The Čepkeliai Marsh, the largest swamp in Lithuania, is situated in the region, near the border with Belarus. Dzūkija is also the most sparsely populated region in Lithuania, with average population density dropping below 15 people per square kilometer in Varėna district municipality. Due to lower harvests in infertile soil, the region was relatively poorer than the rest of Lithuania. Farmers had to supplement their yields with edible mushrooms and berries collected in the forests. Mushroom hunting remains an important part of the local economy. Two of the five national parks in Lithuania are to be found in Dzūkija: Dzūkija National Park east of Varėna (established there in 1991), and Trakai National Historic Park near Trakai (1992).
Тіл
Дзюкия тұрғындары дәстүрлі түрде джукий диалектісінде сөйлейді (оған Оңтүстік Аукштайт диалектісі деп те айтылады), ол Аукштайт диалектісінің бір тармағы. Литваның басқа аймақтарындағы сияқты, осындай жергілікті диалекттер үлкен қалаларда адамдар мектептер мен бұқаралық ақпарат құралдары арқылы стандартты литва тілін қабылдауына байланысты жоғалып барады, бірақ Марцинконис, Зервинос сияқты шағын ауылдардағы егде жастағы ұрпақ әлі де қолданады. 16 ғасырдың басындағы литва тіліндегі ең алғашқы қолжазбаларда джукий диалектісінің ерекшеліктері байқалады. Солтүстік-шығыс бөлігінде көптеген ғасырлар бойы поляк тілінде және белорус тілінде сөйлеген.
People in Dzūkija traditionally speak the Dzūkian dialect (also known as South Aukštaitian), which is a sub dialect of the Aukštaitian dialect. As elsewhere in Lithuania, local dialects such as these are dying out in bigger as people adopt the standard Lithuanian through schools and mass media, but still used by older generation in smaller villages like Marcinkonys, Zervynos and others. The very first Lithuanian handwritten texts from the early 16th century show traits of the Dzūkian dialect. The north eastern half speaks Polish and spoke Belarusian for several centuries.
Елтаңба
Дзюкияның гербінде көк қалқанда поликс ұстаған ақ броня киген жауынгер суреттелген. Көк түс адалдық пен күшті символдайды.
The coat of arms of Dzūkija pictures a white armored warrior with a pollaxe in a blue shield. The blue color symbolizes loyalty and strength.