Цēсис қаласы: Латвияның орталық Видземе үстіртінде орналасқан тарихи қала. Гауя өзені жағасындағы ежелгі бекіністер, мәдени мұражайлар мен табиғи сұлулықтар.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Цесис – Латвияның орталық Видземе үстіртінің солтүстік бөлігінде орналасқан қала. Цесис Гауя өзенінің аңғарында, өзеннің үстіндегі қырқалар тізбегіне салынған, төмендегі орманды көріп тұрады. Цесис 2014 жылғы Еуропа мәдениет астанасы атағына үміткер қалалардың бірі ретінде таңдалды (Рига бұл атақты жеңіп алған Латвия қаласы болды).
Town in Latvia
Cēsis , (Wenden, , , Kieś) is a town in Latvia located in the northern part of the Central Vidzeme Upland. Cēsis is on the Gauja River valley, and is built on a series of ridges above the river, overlooking the woods below. Cēsis was selected to be one of the candidate cities for the title of the European Capital of Culture 2014 (Riga was the Latvian city that won the title).
Қалқа
Cēsis-тің ең көне қонысы – Риексту төбесіндегі төбешік, оны вендтер тайпасы деп аталатын тайпа салған қорғалған ағаш қамал. Қалдық саябағында оның ішінара сақталған қорғаныс жүйесімен бірге төбешікті әлі де көруге болады. Бұл елді мекен батыстан шығысқа қарайғы маңызды сауда жолдарының жанында орналасқан және аймақтық жерлерге үстемдік еткен. 1209 жылы төбешіктің жанында Ливониялық Қылышбастарлар ордені деп танылатын неміс крестоносцы Венден қамалын салуға кірісті. Қамал кеңейтіліп, нығайтылғаннан кейін, ол Орден басшысының резиденциясы ретінде пайдаланылды. 1577 жылы Ливон соғысы кезінде гарнизон қамалды Иван Қорқыныштының қолына түспеуі үшін қиратты, ол Венден шайқасында (1578) жеңіліске ұшырады. 1598 жылы ол Польша-Литва одағының құрамына кірді және Венден воеводтығы құрылды. 1620 жылы Венденді Швеция басып алды. Кейіннен ол қайтадан салынды, бірақ 1703 жылы Ұлы Солтүстік соғысы кезінде орыс әскері оны тағы да қиратты және қираған күйде қалдырды. 16 ғасырдың соңынан бастап Орден қамалының үй-жайлары Cēsis қамал мүлігінің талаптарына бейімделді. 1777 жылы граф Сиверс Cēsis қамал мүлігін иеленген кезде, ол қамалдың шығыс бөлігінің орнына жаңа резиденциялық үй салдырып, оның соңғы қабырғасын бекініс мұнарасымен біріктірді. 1949 жылдан бері Cēsis тарих мұражайы Cēsis қамал мүлігіндегі Жаңа қамалда орналасқан. Жаңа қамалдың алдыңғы ауласы астық қоймасы және ат қорасымен қоршалған, онда қазір Мұражайдың көрме залы орналасқан. Астық қоймасының жанында Латвиядағы ең көне сыра зауыты – Cēsu Alus орналасқан, ол граф Сиверстің резиденциясының соңғы жылдарында, 1878 жылы салынған, бірақ оның тамыры Ливон орденінің кезеңіне дейін жетеді. Алда Cēsis қамал паркі жатыр, ол 1812 жылы салынған. Парк сол заманның романтикалық ерекшеліктерін сақтайды, оның жаяу жолдары, экзотикалық өсімдіктері және көлдің суы қамалдың қираған қалдықтарын көрсетеді.
The oldest settlement in Cēsis is the hillfort on Riekstu hill, a fortified wooden castle built by a tribe known as the Vends. The mound with its partly preserved fortification system can still be seen in the Castle Park. This settlement was located near major trade routes from west to east and dominated the regional countryside. German crusaders known as the Livonian Brothers of the Sword began construction of a castle Wenden near the hill fort in 1209. When the castle was enlarged and fortified, it served as the residence for the Order's Master. In 1577, during the Livonian War, the garrison destroyed the castle to prevent it from falling into the control of Ivan the Terrible, who was decisively defeated in the Battle of Wenden (1578). In 1598, it was incorporated into the Polish–Lithuanian Commonwealth and the Wenden Voivodeship was created. In 1620 Wenden was conquered by Sweden. It was rebuilt afterwards, but destroyed again in 1703 during the Great Northern War by the Russian army and left in a ruined state. From the end of the 16th century, the premises of the Order's castle were adapted to the requirements of the Cēsis castle estate. When in 1777 the Cēsis castle estate was obtained by Count Sievers, he had his new residence house built on the site of the Eastern Block of the castle, joining its end wall with the fortification tower. Since 1949, the Cēsis History Museum has been located in the New Castle on the Cēsis Castle estate. The front yard of the New Castle is enclosed by a granary and a stable coach house, which now houses the Exhibition Hall of the Museum. Beside the granary there is the oldest brewery in Latvia—Cēsu Alus, which was built in 1878 during the latter years of Count Sievers' residency, but its origins date back to the period of the Livonian Order. Further on is the Cēsis castle park, which was laid out in 1812. The park has the romantic characteristic of that time, with its footpaths, exotic plants, and the waters of the pond reflecting the castle's ruins.
Қала
Cēsis қаласын жоспарлау 13 ғасырдың екінші жартысында жүзеге асырылды. Қаланың орталығында базар және шіркеу орналасқан. Тұрғын үйлердің орталық нүктесі үш бекінілген мұнарасы бар Ливон орденінің тас қамалы болды. Қаланың айналасын сегіз мұнарасы мен бес қақпасы бар доломит тас қабырғасы қоршап тұрды. Орта ғасырлық ғимараттардың қатарында 1281–1284 жылдары салынған Санкт-Джон шіркеуі, орден қамалының қираған қалдықтары, Cēsis қамалы және бекініс қабырғалары бар. Олардың фрагменттерін әлі күнге дейін Вальню иелігі және Паласта иелігінде көруге болады. Бұған қоса, орта ғасырлардан жол желілерінің және құрылыс учаскелерінің іздері сақталған, бірақ көптеген ғимараттар қираған (соңғысы 1748 жылы бұзылған). 18 ғасырға жататын ғимараттарды 16 және 25 Rīgas iela көшелерінде, ал 19 ғасырдың бірінші жартысында салынған үйлерді 15 және 47 Rīgas iela, 6 Gaujas iela және басқа да көшелерде тамашалауға болады. 1621 жылы Cēsis поляк-швед соғысы кезінде швед патшасы Густав Адольфтың басып алуына ұшырады. 19 ғасырдың екінші жартысында Рига-Псков тас жолының (1868) және Рига-Валка теміржол желісінің (1889) салынуы қаланың дамуын үдетті. Теміржол стансасынан Ескі қалаға дейін созылған Раунас иелігі кең және әдемі көше ретінде дамыды. Онда 10 Раунас иелігіндегі Латвия қоғамы үйі (архитектор Аугуст Малвесс), 14 Раунас иелігіндегі аймақтық сот ғимараты (архитектор П. Менгелис) және басқа да маңызды ғимараттар салынды. 1919 жылғы маусымда эстон және латыш әскерлерінің немістерді жеңгені – Cēsis шайқасы, Латвия Тәуелсіздік соғысының шешуші шайқастарының бірі болды. Cēsis сонымен қатар емдеу курорты ретінде де дамыды. Гаужаның жанында жоғары деңгейдегі жазғы үйлер мен денсаулық сақтау орталықтары салынды. Олардың ішінде Святавотс (Қасиетті бұлақ) үңгірінің жанындағы 'Cīrulīši' ең танымал, оның шипалы күші бар деген сенімдегі бұлағы бар.
The planning of the town of Cēsis was done in the second half of the 13th century. The marketplace with a church was in the centre of the town. The centre of housing was the stone castle of the Livonian Order, with its three fortified towers. The town was also encircled by a dolomite stone wall with eight towers and five gates. Buildings from the Middle Ages include St. John's Church (built 1281–1284), the ruins of the Order's castle, Cēsis Castle and fortification walls, fragments of which can still be seen at Vaļņu iela and Palasta iela. In addition, ancient road networks and building plots have survived from medieval times, although many of the buildings themselves have been ruined (the last destroyed in 1748). 18th century buildings can be seen at 16 and 25 Rīgas iela, while houses built in the first part of the 19th century are at 15 and 47 Rīgas iela, 6 Gaujas iela, and other streets. Cēsis was occupied by the Swedish king Gustavus Adolphus in 1621 during the Polish–Swedish War. In the second half of the 19th century, the construction of the Rīga Pskov highway (1868) and the Rīga Valka railway line (1889) accelerated the development of the town. Raunas iela, leading from the railway station to the Old Town, was developed as a wide, presentable street with the Latvian Society House at 10 Raunas iela (architect Augusts Malvess), the Building of the Regional Court at 14 Raunas iela (architect P. Mengelis), and other important buildings. The Battle of Cēsis in June 1919, when Estonian and Latvian forces defeated the Germans, was one of the decisive battles in the Latvian War of Independence. Cēsis was also developed as a health resort. Upmarket summer houses and health centres were built in the vicinity of the Gauja. 'Cīrulīši' near the Svētavots (Holy Spring) Cave is the most remarkable of them, with a spring believed to possess healing powers.
Климат
Cēsis ылғалды континенттік климатқа ие (Köppen Dfb).
Cēsis has a humid continental climate (Köppen Dfb).