Кіріспе

Кук-Миллз шайқасы – Ниагара аймағында АҚШ және Ұлыбритания әскерлері арасындағы соңғы шайқас, сондай-ақ 1812 жылғы соғыс кезінде Канада аумағында болған соңғы шайқас (Малкольм-Миллз шайқасынан кейін). Жарты сағатқа жуық уақыттан соң американдық әскерлер британдық колоннаны оқшаулап, барлық астық пен ұнды жойды.

Өмірбаян

Генерал Гордон Драммонд 1814 жылдың 21 қыркүйегінде Эри фортының қоршауын көтерді және Чиппава өзенінің солтүстік жағалауындағы Чиппава фортындағы күшті қорғаныс позициясына көшті. Генерал-майор Джордж Изард басқаратын американдық дивизия Нью-Йорк штатының Платсбург қаласынан Форт-Эридегі (генерал-майор Джейкоб Браун басқаратын) американдықтарды күшейту үшін құрлықпен жүріп келді. Ірі генерал-майор болғандықтан, Изард біріккен күштерге қолбасшылық етті. Браун одан да белсенді болғандықтан, 6300 сағалы күшпен Драммондқа бірден шабуыл жасауды қалады. Изард мықты қорғаныс позициясына шабуыл жасаудың қаупін қабылдамай, шығынға ұшырамас үшін бас тартты. Изардтың белсенсіздігіне ашуланған Браун өзінің дивизиясымен (армияның жартысы) Нью-Йорк штатындағы Сэкетс-Харборға аттанды, онда британдық шабуылға ұшырауы мүмкін деп қорқып жүрді. Изард соңында Чиппава өзеніне қарай солтүстікке бет бұрды. Өзеннің суы терең болды және көпір қиратылған еді. 16 қазанда оның артиллериясы британдықтармен атысқа түсті, бірақ ешқандай нәтиже бермеді.

Шайқас

Британдықтарды ұнның басты көзінен айыруға тырысқан Изард, 5-ші, 14-ші, 15-ші және 16-шы АҚШ жаяу әскерінен, сондай-ақ бірнеше шабуылшылардан және бригадалық генерал Дэниел Бисселл басқаратын АҚШ драгундарынан тұратын, шамамен 1200 сарбаздық бригаданы Крауланд елді мекеніндегі Лион өзеніндегі Кукс Миллзді басып алу үшін жіберді. Жауап ретінде Драммонд подполковник Кристофер Майерс басқаратын 750 сарбазды (6-шы полк, Гленгарри жеңіл жаяу әскері және 104-ші полктің флангтік бөлімшелері, 6 фунттық зеңбірек және Конгрев ракеттік бөлімшесі) америкалық күшті барлауға жіберді. 19 қазан күні таңертең Майерс диірменнің шығысындағы американдық қарауылмен кездесті. Жарты сағатқа созылған шайқас болды, бірақ американдықтарды орманнан шығару мүмкін болмады. Оң және сол жақта ағаштар арасымен қозғалып жатқан американдық сарбаздарды байқаған Майерс, өз күшінің маневрге түсіп жатыр деп қорқып, кері шегінуге бұйрық берді. Американдықтар оның колоннасын Лион өзенінің жанындағы елді мекенге дейін қуып жетті. Кукс Миллзге қайтып келген американдықтар диірмендегі барлық астық пен ұнды жойды, ал келесі күні олар Блэк-Криктегі лагеріне қайтты.

Салдары

Бұл шайқаста Изардтың жақсы жаттықтырылған әскерінің тиімділігі байқалды. Осы шағын жеңіске қарамастан, Драммондтың өз қорғанысынан жылжуға ниеті жоқ екені анық болды. Изард сондай-ақ британдық кемелер Онтарио көлінде үстемдік құрып тұрғанын және американдықтардың кез келген шабуылы олардың тылына десант түсіру арқылы қиылысып қалу қаупі бар екенін естіді. Ол Эри бекінісіне қайтырды. Британдықтардың 200 бушель бидайдан айырылуы, бірнеше американдық жабдықтау кемелері Ниагара арқылы өтіп, Изардтың шегінісін білмей, британдықтардың қолына түскен кезде өтелді. Кейін Изард Эри бекінісін қиратты және өзеннің АҚШ жағына қайтып келді. Драммонд бекіністің қалдықтарына көшті, бірақ оны қайта жаңартудан бас тартты, соның нәтижесінде Ниагара шебіндегі шайқастар аяқталды. 1921 жылы шайқас орны Ұлттық тарихи ескерткіш деп жарияланды және ұлттық саябақ жүйесінің бір бөлігі болып табылады. 1923 жылы федералдық оба қойылды, ал қазіргі тақта 1977 жылы обадағы бастапқы тақтаны алмастырды. 2014 жылғы екі жүз жылдық мерейтойға келушілер алаңын салу және түсіндіру тақталарын ашу кірді. АҚШ Армиясының сегіз активті полкі (1 2 Inf, 2 2 Inf, 1 3 Inf, 2 3 Inf, 4 3 Inf, 1 4 Inf, 2 4 Inf және 3 4 Inf) шайқасқа қатысқан бірнеше американдық жаяу әскер полктерінің (ескі 5-ші, 14-ші және 16-шы жаяу әскер полктері) тарихын жалғастырады.