Кіріспе

Гризелиния – гүлді өсімдіктер туысы. Гризелиния – Жаңа Зеландия мен Оң Америкаға тән, кеңінен шашыраңқы орналасқан жеті түрден тұратын бұталар мен ағаштар туысы. Бұл Антарктида флорасының классикалық мысалы. Гризелиния тұқымдасының жалғыз туысы. Бұрын ол көбінесе Cornaceae тұқымдасына жатқызылатын, бірақ одан көптеген қасиеттерімен ерекшеленеді.

Сипаттама

Шағын екіжапырақты ағаштар немесе бұталар, биіктігі 20 метрге дейін тік бұтақтарымен, немесе 2 метрге дейін өсетін, көтеріліп немесе өрмелеп өсетін бұталар. Жапырақтары мәңгі жасыл, қалың және былғары, жоғары жағы тегіс және жылтыр, ал төменгі жағы көбінесе ақшыл. Гүлдері өте кішкентай, бес тостаған жапырақшасы және аталық тостағандары және бір ғана аналық тостағандары болады, гүлшоғырлары ұшқыш немесе жапырақ қойнауларындағы рацемалар немесе паникерлер түрінде орналасқан. Гүл жапырақшалары 2–3 мм ұзындықтық. Дегенмен, G. lucida түрінің аналық гүлдерінде гүл жапырақшалары жоқ. Жемісі – 5–10 мм ұзындықтық қызыл немесе күлгін түсті ұсақ, сопақ пішіндес жидек.

Химиялық сипаттамалары

Петроселин қышқылы бұл түрлерде басты май қышқылы болып табылады, бұл оның Апиакейлер (Apiaceae) және Аралиакейлер (Araliaceae) отбасыларымен байланысты екенін көрсетеді. Гүлді өсімдіктердің филогенезі жөніндегі топтың жақындағы генетикалық зерттеулері Гризелинияның Апиалдар (Apiales) тобында дұрыс орналасқанын көрсетті.

Жаңа Зеландия түрлері

Жаңа Зеландияның екі түрі ірі бұталар немесе ағаштар, биіктігі метрге дейін жетеді. Екі ағаш та эпифиттік немесе гемиэпифиттік болуы мүмкін. Жас ағаш көбінесе Collospermum және Astelia сияқты басқа эпифиттердің арасында орман қанатының жоғары жағында қоныстанып, қожайын ағашының діңінен әуе тамырларын түсіреді. Тамырлары жерге тиген кезде қалыңдығы метрге дейін жететін үлкенге айналады және бойлық толқындармен оңай анықталады. G. lucida эпифиттік өмір салған жағдайда дербес ағашқа айналуы сирек, көбінесе қожайын ағашы өлген жерде құлағандарын көруге болады. G. littoralis-те эпифиттік өсуі азырақ кездеседі, бірақ ылғалды климатта кездесуі мүмкін. Халық арасындағы атаулары маори тілінен алынған. G. littoralis – Капука; жапырақтары ұзын. G. lucida – Puka, akapuka, жылтыр кең жапырақты; G. littoralis-тен үлкен жапырақтарымен, ұзын.

Оңтүстік Америка түрлері

Оңтүстік Американың бес түрі 1–5 метр биіктіктегі кішкентай бұталар. Олардың бәрі Елма деп аталады. G. carlomunozii – Чилидің солтүстік жағалауы (Антофагаста)
G. jodinifolia – Чили
G. racemosa – Чилидің оңтүстігі (Лос-Лагос, Айсен) және іргелес Аргентина (батыс Чубут)
G. ruscifolia – Аргентина, Чили, Бразилияның оңтүстік-шығысы
G. scandens – Чилидің орталық және оңтүстік бөліктері.