Көптілділік: Жеке тұлғаның тілдерді алмасу қабілеті

Кіріспе

Көптілділік – бір тілден артық білетін адамның жағдайға қарай бірнеше тілдің арасында ауысып, қарым-қатынасты жеңілдету қабілеті. Көптілділік, кодты ауыстырудан өзгеше, себебі көптілділік адамның бірнеше тілді қолдану мүмкіндігін, ал кодты ауыстыру – бірнеше тілді бірге қолдану амалын білдіреді. Көптілділік көптілділіктен (кейде екітілділік деп те аталады) туындағанмен, екеуінің арасында айырмашылық бар. Көптілділік – қоғамда бірнеше тілдің қатар өмір сүруімен, бірақ олардың жеке қолданылуымен байланысты. Қысқасы, көптілділік – жеке тілдердің бірге болуы, ал көптілділік – бірнеше тілдің өзара байланысқан білімі. Әдетте, көптілді адамдар ана тілі емес тілдермен білім беру ошақтары арқылы таныс болады, алайда білім беру жүйесі осы адамдардың тілдік біліктілігіне шамалы ғана әсер етеді. Екінші тілді үйрену көптілділікті дамытуға көмектеседі деп саналады. Дегенмен, жеке тұлғаны қоғамнан ажырату үшін көптілділік ұғымын бөліп қарастыру қажет болды. Көптілділік тілдердің өзара әрекеттесуіндегі белсенді тұлға ретінде жеке адамға назар аудару үшін қолданылды, ал көптілділік – тілдердің қоғамдық байланысы. Көптілділік адамның бірнеше тілді мінсіз меңгергенін білдірмейді, ол адамның жағдайға қарай бірнеше тілді алмастыра білуін көрсетеді. Егер адам бір тілде сөйлей отырып, екінші тілді түсіне алса, және қажет болған жағдайда тілдерді ауыстыра алса, онда ол көптілділік бойынша білікті деп есептеледі. Еуропа Кеңесінің мәліметінше, көптілділік ортақ тілі жоқ адамдар арасындағы жанжалдарды реттеуге де пайдаланылуы мүмкін. Көп тілді білу және түрлі мәдениеттерді түсіну қарым-қатынас дағдыларын жақсартуға мүмкіндік береді. Көптілділіктің артықшылықтары адам неғұрлым көп тіл үйренсе, соғұрлым арта түседі. Көптілді білім берудің негізгі принциптері – мәдени алуантүрлілікті қабылдау, өз ана тілін қарым-қатынас құралы ретінде пайдалану құқығы, басқа тілді білу және тәжірибе алу құқығы, тілдің адамдар арасындағы диалогтың негізі екенін мойындау. Көптілді білім беру ұсынатын маңызды нәрселердің бірі – "өздері таңдаған тілді неге және қалай үйренетінін түсіну, басқалардың көптілділігіне құрметпен қарау, тілдердің және олардың нұсқаларының қоғамдағы мәртебесіне қарамастан құндылығын бағалау, сондай-ақ, оқу бағдарламасында тілдік білім беруге жаһандық және интеграцияланған көзқарас". Көптілді елдері бар Азия мемлекеттері де көптілді білім беруді қарастырып жатыр. Оңтүстік Азия елдерінде көптеген ана тілдер бар, бірақ экономика мен қоғам басқа тілге негізделген болуы мүмкін. Көптілді білім беру мұндай елдердің азаматтарына белгілі бір әлеуметтік жағдайларда бірнеше тілде функционалды біліктілікке және көпмәдени біліктілікке қол жеткізуге көмектеседі.

Plurilingualism is the ability of a person who has competence in more than one language to switch between multiple languages depending on the situation for ease of communication. Plurilingualism is different from code switching in that plurilingualism refers to the ability of an individual to use multiple languages, while code switching is the act of using multiple languages together. Although plurilingualism is derived from multilingualism (also referred to as bilingualism), there is a difference between the two. Multilingualism is connected to situations wherein multiple languages exist side by side in a society but are utilized separately. In essence, multilingualism is the coexisting knowledge of separate languages while plurilingualism is the interconnected knowledge of multiple languages. In general, plurilinguals have had contact with languages not native to them through educational institutions, however the education system plays only a small role in the linguistic competence of these individuals. Learning a second language is thought to stimulate someone's plurilingualism. However, a distinction of plurilingualism was necessary to differentiate individual and society. Plurilingualism was used to focus on the individual as the agent in the interaction of languages since multilingualism was societal contact of languages. Plurilingualism does not necessarily mean a person is fluent in multiple languages, it means that a person can interchange more than one language with each other when a situation calls for it. A person is considered competent in plurilingualism when they can speak in one language while understanding another; and can switch between languages when appropriate and/or necessary. According to the Council of Europe, plurilingualism can also be used to mediate conflict between those with no common language. The knowledge of multiple languages as well as the understanding of different cultures allows for the improved communicative skills. The advantages of plurilingualism seem to become greater the more languages someone learns. The founding principles of plurilingual education are the acceptance of cultural diversity, the right to use one's mother tongue as a form of communication, the right to gain experience and knowledge of another language, the acceptance that language is the core of human dialogue. One of the few things plurilingual education promotes is "an awareness of why and how one learns the language one has chosen, a respect for the plurilingualism of others and the value of languages and varieties irrespective of their perceived status in society, and a global integrated approach to langue education in the curriculum." Asian countries that are highly multilingual are also considering plurilingual education. South Asian countries have many mother tongues, however economies and societies may be based on another language. Plurilingual education benefits the individuals of such countries by gaining functional competency in multiple languages for specific social situations and pluricultural competence.

Көптілділік және көпмәдениеттілік

Көпмәдени құзыреттілік – көптілділіктің нәтижесі. Көпмәдени құзыреттілік – бұл негізінен бірнеше мәдениетті түсіну қабілеті. Қосымша тіл және/немесе мәдениетті үйренудің орнына, бұл қазіргі білімді толығымен өзгертуді білдіреді. Көптілді қоғамдағы адамдар үшін мәдениетті әртүрлі жағдайларда түсіну және қолдану мүмкіндігі бағалы дағды болып табылады. Көптілді адамға әсер ететін әлеуметтік факторларға байланысты, олардың көпмәдени құзыреттілігі жағдайға ең жақсы бейімделу үшін өзгеруі мүмкін. Көптілді болу және көпмәдени құзыреттілікке ие болу, сөйлеушіге жағдайды ең дұрыс сипаттайтын сөздер мен тіркестерді таңдауға мүмкіндік береді, бұл екі тіл мен мәдениеттің біріккен контексі болмаса мүмкін емес.