Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1513 жылы Камбра Лигасы соғысының шайқасы, Новара шайқастары
1513 battle of the War of the League of Cambrai
other battles of Novara
Новара шайқасы (сонымен қатар Ариотта шайқасы деп те аталады) – 1513 жылдың 6 маусымында Солтүстік Италиядағы Новара маңында өткен Камбра Лигасы соғысының шайқасы. Француздық шабуылдаушы күштер одақтас миландық-швейцариялық әскерлер тарапынан жеңіліске ұшырады. Осының салдарынан Франция Италиядан толығымен шығуға мәжбүр болды.
The Battle of Novara (also known as the battle of Ariotta) was a battle of the War of the League of Cambrai fought on 6 June 1513, near Novara, in Northern Italy. A French attacking force was routed by allied Milanese–Swiss troops. As a consequence, France was forced to withdraw entirely from Italy.
Кіріспе
Француздар өткен жылы Равенна шайқасында жеңіске жеткен болатын. Дегенмен, король Людовик XII басқаратын француз әскері келесі айда Киелі Одақ тарапынан Милан қаласынан қуылды. Француздардың Миланнан қуылуынан кейін, швейцариялық жалдамалы әскерлер 1512 жылдың 29 желтоқсанында Максимилиан Сфорцаны Милан герцогы етіп орнатты. 1513 жылдың маусым айында Людовик де ла Тремуйль басқаратын 20 000-нан астам саяқты француз армиясы швейцариялық жалдамалы әскерлер бақылауындағы Новара қаласын қоршауға алды.
The French had been victorious at the Battle of Ravenna the previous year. Nevertheless, the French under King Louis XII were driven out of the city of Milan the following month by the Holy League. Following the French removal from Milan, Swiss mercenaries installed Maximilian Sforza as Duke of Milan on 29 December 1512. In June 1513, the French army, consisting of more than 20,000 under Louis de la Trémoille, besieged the city of Novara, which was held by Swiss mercenaries.
Шайқас
1513 жылдың маусымына дейін Милан герцогтігінің батыс бөлігінің көп бөлігі француздардың бақылауына өтті. Француздар бұрынғы күні Новараға жеткен болатын, бірақ таңертең шамамен 12 мың сарбаздық швейцариялық көмекші әскердің күтпеген шабуылына тап болды. Швейцариялықтар сияқты найзамен қаруланған неміс Ландскнехттері қалың тізілімдер құрып, швейцариялықтардың шабуылына қарсы тұрды, ал француздар өздерінің бір бөлігін артиллериясын қолдануға үлкерді. Дегенмен, қарбалас жүрістер арқасында француз лагерін толық қоршап алған швейцариялықтардың күшті шабуылы француздың қаруларын тартып алды, Ландскнехт жаяу әскері полктерін кері шегіндірді және Ландскнехт тізілімдерін жойды. Күтпеген шабуылға тап болған француздың ауыр атты әскері тиісті деңгейде дайындала алмады, шайқас алаңынан қашып, жүкті швейцариялықтарға қалдырды.
By June 1513, most of the western part of the duchy of Milan had been occupied by the French. After marching to Novara the night before, the French were surprised at dawn by a Swiss relief army of some 12,000 troops. The German Landsknechte, pike armed like the Swiss, were able to form up into heavy squares and offered stiff resistance to the Swiss attack, while the French were able to deploy some of their artillery. Despite this, the Swiss onslaught, sweeping in from multiple directions due to forced marches that achieved encirclement of the French camp, took the French guns, pushed back the Landsknecht infantry regiments, and destroyed the Landsknecht squares. Caught off guard, the French heavy cavalry was unable to properly deploy, fled the field, and left the baggage train to the Swiss.
Салдары
Шабуыл өте қанды болды, француз жағынан кем дегенде 5000 адам қаза тапты, ал швейцарлық пикмендер үшін – 1500-ге жуық, олардың көпшілігі швейцариялық әскер шабуылға көшкен кезде француз артиллериясынан зардап шекті. Сонымен қатар, шайқас аяқталғаннан кейін швейцариялықтар француздар үшін соғысқан жүздеген неміс жалдамалы әскерлерін атқылап өлім жазасын орындады. Француз армиясын жеңген швейцариялықтар, атты әскердің жетіспеуіне байланысты, оларға тікелей қуғын-сүргін ұйымдастыра алмады, бірақ бірнеше швейцарлық жалдамалылар француздардың Дижонға қарай шегінуін бақылады, содан кейін француздар оларды Франциядан кету үшін сатып алды. Швейцариялықтар 22 француз зеңбірегін жаулап алды. Француздардың жеңілісі Людовик XII-ні Милан мен Италиядан шығуға мәжбүр етті.
The battle was particularly bloody, with at least 5,000 casualties on the French side, and 1,500 for the Swiss pikemen, mostly suffered from the French artillery as the Swiss forces moved into the attack. Additionally, after the battle, the Swiss executed the hundreds of German Landsknecht mercenaries they had captured who had fought for the French. Having routed the French army, the Swiss were unable to launch a close pursuit because of their lack of cavalry, several contingents of Swiss mercenaries did follow the French withdrawal to Dijon before the French paid them off to leave France. The Swiss captured 22 French guns. The French defeat forced Louis XII to withdraw from Milan and Italy.