Қайын процессиялық көбелегі – қонысжайтын орманға зиян келтіретін, түктерімен тітіркендіретін зиянды жәндік. Биологиясы, тарихы және зияны туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Көбелектер түрі
Species of moth
Қарағай процессиясы (Thaumetopoea pityocampa) – Notodontidae тұқымдасына жататын Thaumetopoeinae кішітұқымының көбелегі. Ол өте тітіркендіретін қылдары бар гусеницаларымен, олардың процессияларымен және қонысжайтын ормандарға келтіретін экономикалық зиянмен белгілі. Бұл түрді алғаш рет 1775 жылы Майкл Денис және Игнац Шиффермюллер ғылыми тұрғыдан сипаттаған, бірақ ол ежелгі заманнан бері белгілі болған, оның емдеу жолдары Теофраст, Диоскорид және Плиний Ақсақал еңбектерінде сипатталған. Оның процессиялық мінез-құлқы 1916 жылы француз энтомологы Жан Анри Фабр сипаттаған. Орталық Азия, Солтүстік Африка және Оңтүстік Еуропадағы қарағайлар мен шаырларға ең көп зиян келтіретін түрлердің бірі. Бұл түрдің ерекшелігі – гусеницаларының мінез-құлқында, олар қыстау үшін қарағай ағаштарының биік тармақтарында ұя сияқты қондырғыларда жасырынып, жыртқыштардан қорғалу үшін қылдарының тітіркендіруіне сүйене отырып, бір-біріне жалғасып, тізбек құрып орманды кезеді. Бұл түр – қоңыржай аймақтарда қысқы уақытта дамитын сирек жәндіктердің бірі. Жаһандық жылыну салдарынан бұл түрдің орманға тигізетін әсері прогрессивті түрде солтүстікке қарай жылжуда. 77 жылы жазылған «De materia medica» кітабында. Плиний Ақсақал осыдан туындаған қышуды емдеу жолын «Табиғи тарихында» жазған; ал Теофраст бұрын «Есімдер тарихында» «қарағай личинкаларымен» байланысқа түскен жағдайда қолдану үшін май мен шарапқа араласқан дәрілік өсімдік – атқұйрық (horse heal) ұсынған. Француз энтомологы Жан Анри Фабр осы тақырыпта атақты зерттеу жүргізген. Бұл зерттеуді көшбасшыны соқыр сеніммен ұстанған немесе іс-қимылды нәтижемен шатастырған метафора ретінде қарастыратын көптеген шабыттандырушылар мен діни қайраткерлер көп рет сілтеме жасаған.
The pine processionary (Thaumetopoea pityocampa) is a moth of the subfamily Thaumetopoeinae in the family Notodontidae, known for the irritating hairs of its caterpillars, their processions, and the economic damage they cause in coniferous forests. The species was first described scientifically by Michael Denis and Ignaz Schiffermüller in 1775, though it was known to the ancients, with remedies described by Theophrastus, Dioscorides and Pliny the Elder. Its processionary behaviour was described in 1916 by the French entomologist Jean Henri Fabre. It is one of the most destructive species to pines and cedars in Central Asia, North Africa and southern Europe. The species is notable for the behaviour of its caterpillars, which overwinter in tent like nests high in pine trees, and which proceed through the woods in nose to tail columns, protected from predators by their severely irritating hairs. The species is one of the few insects where the larva develops in winter in temperate zones. Global warming is causing the species to affect forests progressively further north. in his 77 AD book De materia medica. Pliny the Elder recorded a treatment for the resulting itching in his Natural History; Theophrastus had earlier recommended the medicinal plant elecampane (horse heal) in oil and wine to treat contact with "pine larvae" in his Historia Plantarum. The French entomologist Jean Henri Fabre conducted a famous The study has been cited innumerable times by inspirational and religious speakers who view it as a metaphor for blindly following a leader or for confusing activity with accomplishment.<!
Сипаттама
Ересегі - денесіне шатырша жабылатын, қалың жүнді көбелек. Ол қанаттарын, жұмыртқа күбәсіне (Lasiocampidae) тәндей, денесінің үстінде шатыр сияқты ұстайды. Ересегі дуалы процессионерден, Thaumetopoea processionea-дан ірілеу, қанаттарында ай тәрізді белгісі бар (сары жұмыртқа күбәсінен өзгеше; дуалы процессионерде бұл белгі нашар көрінеді), және кең жапырақты емес, қылқан жапырақты ормандарда кездеседі. Қашарларды олардың процессия құрып жүру әдетімен және қылқан жапырақты ормандарда болуымен (ірі жібек ұялары мен жапырақтары түсіп қалған жерлерімен) оңай тануға болады. Олар қызғылт қоңыр түсті, көк жолақты және жүнді.
The adult is a stout furry moth which holds its wings like a tent over the body, in the manner of the eggar moths (Lasiocampidae). The adult is larger than the oak processionary, Thaumetopoea processionea, has a crescent marking on the wings (unlike the pale eggar moth; the oak processionary has an indistinct marking), and is found in coniferous rather than broad leaved forests. The caterpillars are readily recognised by their processionary habit and their presence (with large silken nests and signs of defoliation) in coniferous woods. They are orange brown and hairy with blue bands.
Тарату
Бұл түр Жерорта теңізінің оңтүстік аймағына, Солтүстік Африкаға, Таяу Шығысқа және Оңтүстік Еуропаға тән. 1990 жылдардан бері климаттың өзгеруі мен коммерциялық қызмет, оның ішінде қожайын ағаштарды отырғызу және тасымалдау арқасында солтүстікке қарай таралып, Бретаньға, Париждің солтүстігіндегі орманға және Францияның солтүстігіндегі Страсбургке жетті.
The species is native to the southern Mediterranean area, North Africa, the Middle East, and southern Europe. It has been spreading northwards since the 1990s, assisted by climate change and by commercial activities including planting of host trees and transportation, and has reached Brittany, forests to the north of Paris, and Strasbourg in northern France.
Өмірлік цикл
Бұл түрдің көпшілігі бір жыл ғана өмір сүреді, бірақ биік тауларда немесе солтүстік аймақтарда тіршілік ететіндері екі жылдан астам сақталуы мүмкін. Әйелдерінің әрқайсысы "көптеген" жұмыртқа салады.
Though most individuals of the species only live one year, some in high altitudes or more northern areas may survive for over two years. Each female lays an "enormous number"
Личинкалар орманның ірі зиянкестері болып табылады, әдетте қарағай ағаштарында, кейде кедр немесе шыршада үлкен "шатырларда" үйірліп тіршілік етеді, түнде бір қатарда (сондықтан олардың жалпы атауы) жапырақтарымен қоректену үшін шығады. Бір ағашта бірнеше мұндай шатырлар кездесуі мүмкін. Олар қуыршаққа айналуға дайын болған кезде, личинкалар әдеттегідей жерге төмен қарай жүріп, одан кейін жеке-жеке жер бетінде немесе оның астында қуыршаққа айналады.
The larva is a major forest pest, living communally in large "tents", usually in pine trees but occasionally in cedar or larch, marching out at night in single file (hence the common name) to feed on the needles. There are often several such tents in a single tree. When they are ready to pupate, the larvae march in their usual fashion to the ground, where they disperse to pupate singly on or just below the surface.
Қоршау ғимараты
Питокампа - өте әлеуметтік жануар. Өмір бойы бойынша жеке дарақ бірнеше баспана салады, мүмкін жыртқыштардан қорғану үшін; личинкалар түнде жем алу үшін шығады. Алғашқы баспана жұқа және уақытша болады, бірақ үшінші жастағы личинкалар тұрақты ұя салады. Тұрақты ұя салынғаннан кейін, құрттар ұя маңында болып, азық іздей бастайды. Ұяда тесік болмайды, сондықтан құрттар баспана қабаттарын күшпен тесіп өтеді. Личинкалардың тамақ қалдықтары ұяның түбіне түсіп жиналады, кейбір адамдарда аллергиялық реакция тудыруы мүмкін. Стресске ұшырағанда немесе қауіп сезгенде, бесінші жастағы личинкалар арпуна тәрізді түктерді шашады, олар жақын маңдағы ашық теріге еніп, қышыма қыздыратын ақуызбен тітіркендіреді.
T. pityocampa is highly social. Throughout its life cycle, an individual makes several shelters, possibly for protection from predators; the larvae emerge to feed at night. The first of these is flimsy and temporary, but in the third instar, they build a permanent nest. Once the permanent nest is built, the caterpillars become foragers, staying in the vicinity of the nest. The nest has no openings, so caterpillars force themselves through the layers of the shelter. The waste from the larvae's diet falls as frass and accumulates at the bottom of the nest. and some individuals may have an allergic reaction. When stressed or threatened, fifth stage larvae eject hairs shaped like harpoons, which penetrate all areas of exposed skin nearby and irritate them with an urticating protein.
Орман шаруашылығының зақымдануы
Шырша процессиониясы Оңтүстік Еуропадағы қылқан жапырақты ормандардың ірі экономикалық зиянкесі болып табылады, онда оның құртына қылқан жапырақты ағаштарда байқалатын жапырақтардың көп бөлігінің түсуіне себеп болады; шығарылымдар белгілі бір циклмен, 7-ден 9 жылға дейінгі аралықта қайталанады. Шыршалар ең осал болғанымен, шырша сияқты басқа қылқан жапырақты ағаштар да осал. Құрттардың саны көп болса, ағаштарды толығымен жапырақсыз қалдыра алады. Жалпы жылыну осы түрдің солтүстікке қарайғы ормандарға әсер етуіне себеп болуда. Мысалы, ол классикалық дәуірден бері Оңтүстік Еуропа ормандарында зиянкес болып келді, бірақ ол қазірдің өзінде Францияның солтүстігіне жеткен.
The pine processionary is a major economic pest in coniferous forests in southern Europe, where the caterpillar is responsible for most of the defoliation seen in coniferous trees; outbreaks are somewhat cyclical, with a period of 7 to 9 years. Although pines are the most susceptible, other conifer trees such as larches are also vulnerable. The caterpillars can completely defoliate trees if large numbers are present. Global warming is causing the species to affect forests progressively further north. It has for example been a pest of forests in Southern Europe since classical times, but it has already reached the north of France.
Жасанды бақылау
Шырша процессиондарына қарсы күрес шараларына Bacillus thuringiensis биологиялық бақылауы (жұмыртқалар мен бірінші немесе екінші сатыдағы гусеницаларға тиімді, қыркүйек немесе қазан айларында), немесе ұшақтан шашыратылатын, жәндіктердің өсуін реттейтін дифлубензурон сияқты инсектицидтер кірді. Бақылауға феромондық тұзақтарды пайдалану да жатады. Тағы бір қолданылған әдіс – ұяларға тікелей құйылған майдағы инсектицидтер және ұяларды механикалық түрде жою.
Efforts to control the pine processionary have included biological control using Bacillus thuringiensis, which is effective on eggs and first or second stage caterpillars (in September or October), or insecticides such as diflubenzuron, an insect growth regulator, which can be sprayed from aircraft. Monitoring can include the use of pheromone traps. Other methods that have been tried include insecticides in oil inserted directly into nests, and mechanical removal of nests.