Кіріспе

Кіші класы - кірпікше эукариоттар

Перитрихтер (лат. Peritrichia) – кірпікшелердің ірі және ерекше тобы. Перитрихтерді алғаш рет 1859 жылы Фридрих фон Штайн сипаттаған. Алғашқыда олар спиротрихтерге жатқызылған, кейін жеке категория ретінде қарастырылып, қазіргі орналасуын алды.

Құрылымы

Олар көбінесе қоңырау немесе дискі пішіндес болады, айқын пароральді мембрана ауыз қуысынан пайда болып, жасушаның алдыңғы бөлігінің айналасын сағат тіліне қарсы бағытта айналады және оған кішірек мембранельдер қатары сүйемелдейді. Ауыз қуысы апикальді және конус тәрізді, тікелей оған құятын жирылатын вакуоласы бар. Қозғанда жасушаның алдыңғы бөлігі жирылуы мүмкін. Денесінің қалған бөлігі, жылдам қозғалатын түрлер мен сатыларында артқы жағын айналдыратын телотрох жолағынан басқа, кірпікшелермен жабылмайды.

Сессилидалар отряды

Перитрихиялардың ірі тобы – Сессилидалар. Олардың көпшілігі артқы кинетосомаларын өзгертіп, жирылатын сабақ шығарады. Телотрох деп аталатын, тігісі жоқ кезеңінде ауызы болмайды. Бұл организмдер тұщы және теңіз орталарында кең таралған, олардың көпшілігі су өсімдіктері мен жануарларына бекініп тіршілік етеді. Олар жеке немесе тармақталған колониялар түзеді. Аз ғана түрлері лорика бөліп шығарады. Vorticella – ең белгілі туыстардың бірі. Сабақтары 2 мм-ге дейін жетеді, ал кейбір жағдайларда, егер олар күшті жирылатын болса, 3 мм-ге дейін созылуы мүмкін.

Мобилизация тәртібі

Басқа перитриктер Мобилидалар отрядын құрайды. Бұл түрлерде жасушаның артқы жағы кеңейіп, күрделі бекіткіш құрылымға айналады, бұл жасушаға қандайда бір иесіне уақытша жабысуға мүмкіндік береді. Көбінесе олар тұщы су және теңіз омыртқасыздарының терісінде немесе жегіштерінде тіршілік етеді, бірақ балықтар және тіпті басқа кірпікшелер сияқты басқа да иелер кездеседі, сондай-ақ басқа да жерлерде де таралған. Кейбіреулері балықтар үшін патогенді болуы мүмкін.