Кіріспе

Джордж Клапп Вайлянт (5 сәуір 1901 – 13 мамыр 1945) – американдық антрополог. Джордж Клапп Вайлянт 1901 жылы Массачусетс штатының Бостон қаласында дүниеге келді және туған қаласындағы Нобл және Гринго мектебінде білім алды. Орта білімін Массачусетс штатының Андовер қаласындағы Филлипс академиясында аяқтағаннан кейін Гарвард университетіне түсті. 1922 жылы бакалавр, ал 1927 жылы докторлық диссертациясын қорғады. Оның Ph.D. диссертациясы майя керамикасының мерзімдемесін анықтады. Кейіннен оның еңбегі Колумбқа дейінгі Мексикадағы мәдениеттердің тарихи тізбегін қалыптастырды. Университетте оқып жүрген кезінде Гарвардтың Пибоди мұражайында жұмыс істеді және Нью-Мексикодағы Пекос қаласында қазба жұмыстарын жалғастырды. Нью-Йорктегі Америка табиғи тарих мұражайында Вайлянт 1927 жылы көмекші куратор болып тағайындалды, үш жылдан кейін қауымдасқан куратор болып жоғарылатылды. 1941 жылы Пенсильвания университетінің мұражай директоры қызметін қабылдағанда, ол AMNH-ның құрметті кураторы атанды. Соғыс жылдары ол Мексиканың Ұлттық антропология мұражайында құрметті профессор болып тағайындалды, содан кейін Перуде бір жыл жұмыс істеді, 1943-1944 жылдары Лимадағы АҚШ Мемлекеттік департаментінің мәдени байланыстар өкілі қызметін атқарды. 1944 жылы Филадельфияға оралып, Пенсильвания университетінің мұражай директоры қызметін қайта бастады. 1943 жылы Вайлянт Америка философиялық қоғамының мүшесі болып сайланды. Вайлянт 1921-1922 және 1922-1925 жылдары Оңтүстік-Батыста, 1923-1924 жылдары Мысырда, 1926 және 1928-1936 жылдары Орталық Америкада археологиялық экспедициялар жүргізді. Ол сонымен қатар Латын Америкасы бойынша археологиялық бағдарламаларды ұйымдастырды. Мексика алабындағы үш маңызды қазба орны – Закатенко, Тикоман және Эль-Арболилло орналасқан. «Мексика ацтектері: ацтек ұлтының шығу тегі, өрлеуі және құлдырауы» атты еңбегі 1941 жылы аяқталды, ал екінші басылымы оның қайтыс болғаннан кейін жарық көрді. Оның тағы бір кітабы «Солтүстік Америкадағы үнді өнері» 1939 жылы жазылды. Вайлянт Орталық Америкадағы қазбалар туралы бірнеше монография жазды. Вайлянт мексикалық мәдениеттің ерте кезеңдерін қайта құрумен танымал болды. Оның Закатенко, Тикоман және Эль-Арболиллодағы қазбалары Мексиканың орталық бөлігіндегі Формативтік немесе Классикалық кезеңнің негізін қалады. Ол сонымен қатар ацтек тарихының синтезімен танымал, ол «Мексикадағы ацтектер» еңбегінде де жазылған. Археологияны отарлық дереккөздер мен мексикалық дәстүрлердің оқиғаларымен және сипаттамаларымен байланысты зерттеу барысында Вайлянт мерзімдеме және мәдениет тарихы мәселелеріне назар аударды. Кейінірек Вайлянт бірнеше ацтек орындарында (Чиконаутла және Ноноалко) қазба жұмыстарын жүргізді, бірақ осы жобаларды жариялай алмады. Бірнеше онжылдықтан кейін Кристина Элсон және Америка табиғи тарих мұражайындағы басқа ғалымдар осы орындардағы артефактілерді зерттеуді аяқтап, оларды жариялау бағдарламасын бастады. 1945 жылы 44 жасында Вайлянт Пенсильвания штатының Девон қаласында өзін атып өлтірді. Оның әйелі оны ауладан тапты, қасында револьвер және басына тиген өлімге әкеп соққан жаракат болды. Оны соңғы рет тірі көрген адам – оның үлкен ұлы және есімдесі Джордж Эман Вайлянт, ол кезде 10 жаста болған.

Негізгі басылымдар

Вайлянт, Джордж С. (1930) Закатенкодағы қазбалар. Антропологиялық еңбектер, 32-том, 1-шырақ. Американың табиғи тарих мұражайы, Нью-Йорк. Вайлянт, Джордж С. (1931) Тикомандағы қазбалар. Антропологиялық еңбектер, 32-том, 2-шірақ. Американың табиғи тарих мұражайы, Нью-Йорк. Вайлянт, Джордж С. (1935) Эль-Арболлильодағы қазбалар. Антропологиялық еңбектер, 35-том, 2-шірақ. Американың табиғи тарих мұражайы, Нью-Йорк. Вайлянт, Джордж С. (1939) Солтүстік Америкадағы үнді өнері. Харпер және Бразерс, Нью-Йорк. Вайлянт, Джордж С. (1941) Мексика ацтектері: ацтек ұлтының шығу тегі, өркендеуі және құлдырауы. Даблдей Доран, Гарден-Сити.