Сулы бұғы (Hydropotes inermis) – Корея мен Қытайда кездесетін ерекше сулы аң. Тістеріне қарай "вампир бұғы" деп те атайды. Сипаттамасы, түрлері туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Еліктер тұқымдасына жататын сүтқоректілер түрлері. Су елігі (Hydropotes inermis) – Корея мен Қытайға тән кішкентай елік түрі. Оның қаптал тістері, мысқыр еліктердегідей, айқын дамыған, соның салдарынан ағылшын тілінде сөйлейтін елдерде импортталған кезде бұл екі түр де «вампир елігі» деп аталады. Оны алғаш рет 1870 жылы Роберт Суинхо Батыс әлеміне таныстырды.
Species of mammals belonging to the deer family of ruminants
The water deer (Hydropotes inermis) is a small deer species native to Korea and China. Its prominent tusks, similar to those of musk deer, have led to both subspecies being colloquially named vampire deer in English speaking areas to which they have been imported. It was first described to the Western world by Robert Swinhoe in 1870.
Таксономия
Екі түрі бар: қытай су бұғысы (H. i. inermis) және корей су бұғысы (H. i. argyropus). Су бұғысы сырт көрінісімен нағыз бұғыдан гөрі мускус бұғысына көбірек ұқсайды; анатомиялық ерекшеліктеріне қарамастан, оның ішінде екі айқын тіс (төмен қарап тұратын кәдімгі тістері) және мүйіздерінің болмауына қарамастан, ол бұғылар қатарына жатқызылады. Дегенмен, оның бірегей анатомиялық қасиеттері оны жеке туысына (Hydropotes) және тарихи тұрғыдан жеке тайпасына (Hydropotinae) жатқызуға себеп болды. Бірақ, митохондриялық басқару аймағы мен цитохром b ДНК тізбектерін зерттеу нәтижесінде ол Capreolus-қа жақын, Capreolinae тайпасының Ескі Дүние бөлімінде орналасқандығы анықталды, ал барлық келесі молекулалық талдаулар Hydropotes-тің Capreolus-тің туыс таксоны екенін көрсетті.
There are two subspecies: the Chinese water deer (H. i. inermis) and the Korean water deer (H. i. argyropus). The water deer is superficially more similar to a musk deer than a true deer; despite anatomical peculiarities, including a pair of prominent tusks (downward pointing canine teeth), and its lack of antlers, it is classified as a cervid. Yet, its unique anatomical characteristics have caused it to be classified in its own genus (Hydropotes) as well as historically its own subfamily (Hydropotinae). However, studies of mitochondrial control region and cytochrome b DNA sequences placed it near Capreolus within an Old World section of the subfamily Capreolinae, and all later molecular analysis show that Hydropotes is a sister taxon of Capreolus.
Этимология
Гидропоттар туысының атауы екі көне грек сөзінен – ὕδωρ ("су") және πότης ("ішуші") – шыққан. Бұл атау осы мүйізтұмсықтың өзендер мен батпақтарды ұнатуын көрсетеді. Түрдің атауы латын сөзі inermis-тен келген, ол "қарсылықсыз", "қорғансыз" деген мағынаны білдіреді. Бұл сөз "in" префиксі ("сіз") және "arma" түбірінен ("қорғаныс қаруы, қару-жарақ") құралған. Бұл атау су мүйізтұмсығының мүйіздің болмауына сілтеме жасайды.
The genus name Hydropotes derives from the two ancient Greek words ὕδωρ , meaning "water", and πότης , meaning "drinker", and refers to the preference of this cervid for rivers and swamps. The etymology of the species name corresponds to the Latin word inermis meaning unarmed, defenceless—itself constructed from the prefix in meaning without and the stem arma meaning defensive arms, armor—, and refers to the water deer's lack of antlers.
Тіршілік ету ортасы және таралуы
Археологиялық зерттеулер су еленінің бір кездері Плейстоцен және Голоцен кезеңдерінде қазіргіге қарағанда әлдеқайда кеңірек таралғандығын көрсетеді; оның ізі батыстағы Шығыс Тибет, Ішкі Моңғолия және Солтүстік-Шығыс Қытай, солтүстік-шығыстағы Корея түбегі (Голоцен) және шығыстағы Жапон архипелагынан (Плейстоцен) табылды. Су елені Тайваньда да тарихи түрде қоныстанған, бірақ бұл популяция шамамен 19-ғасырдың басында жойылып кеткен. Су елені Янцзы өзенінің төменгі ағысында, жағалаулық Цзянсу провинциясында (Яньчэн жағалау ылғалды жерлері), Шығыс-Орталық Қытайдың Чжэцзян аралдарында және Кореяда таралған. Корея су елені (Hydropotes inermis argyropus) – су еленінің екі түршесінің бірі. Қытай түршесінің саны Қытайда сына жақын, ал корей түршесінің 700 000-ға жуығы Оңтүстік Кореяда қоныстанған. Қытайда су елені Чжэцзян (600–800), Цзянсу (500–1,000), Хубэй, Хэнань, Анхуй (500), Гуандун, Фуцзянь, Цзянсидегі Поянг көлі (1,000), Шанхай және Гуансидегі Чжоушан аралдарында кездеседі. Қазіргі кезде олар Оңтүстік және Батыс Қытайда жойылып кеткен. Кореяда су елені бүкіл елде таралған және оны горани (고라니) деп атайды. Су елені өзендер мен суарналардың жанындағы жерлерде мекендейді, биік қамыстар мен құрақтар оларды көзден жасырады. Оларды тауларда, батпақтарда, далаларда және тіпті ашық егістіктерде де кездестіруге болады. Су елені шебер жүзуші, алыс өзен аралдарына жету үшін бірнеше шақырым жүзе алады. Ұлыбританияда қытай су еленінің енгізілген популяциясы бар, ал Франциядағы бір популяциясы жойылған.
Archeological studies indicate water deer was once distributed among much broader range than currently during the Pleistocene and the Holocene periods; records have been obtained from eastern Tibet in west, Inner Mongolia and northeastern China in north, southeastern Korean Peninsula (Holocene) and Japanese archipelago (Pleistocene) in east, southern China and northern Vietnam in south. Water deer also inhabited Taiwan historically, however this population presumably became extinct as late as the early 19th century. Water deer are indigenous to the lower reaches of the Yangtze River, coastal Jiangsu province (Yancheng Coastal Wetlands), and islands of Zhejiang of east central China, and in Korea, where the demilitarized zone has provided a protected habitat for a large number. The Korean water deer (Hydropotes inermis argyropus) is one of the two subspecies of water deer. While the population of Chinese subspecies is critically endangered in China, the Korean subspecies are known to inhabit 700,000 throughout South Korea. In China, water deer are found in Zhoushan Islands in the Zhejiang (600–800), Jiangsu (500–1,000), Hubei, Henan, Anhui (500), Guangdong, Fujian, Poyang Lake in Jiangxi (1,000), Shanghai, and Guangxi. They are now extinct in southern and western China. In Korea, water deer are found nationwide and are known as gorani (고라니). Water deer inhabit the land alongside rivers, where they are protected from sight by the tall reeds and rushes. They are also seen on mountains, swamps, grasslands, and even open cultivated fields. Water deer are proficient swimmers, and can swim several miles to reach remote river islands. An introduced population of Chinese water deer exists in the United Kingdom and another was extirpated from France.
Оңтүстік Корея
Халықаралық табиғатты қорғау одағының (IUCN) «әлсіз» деп тізімдегеніне қарамастан, Оңтүстік Кореяда бұл жануар корей жолбарыстары мен италдық жыртқыштар сияқты табиғи жыртқыштардың жойылуына байланысты жақсы жағдайда өркендеп келеді. 1994 жылдан бері корей су бұғысы «зиянды жабайы жануар» деп белгіленді – бұл атауды Қоршаған орта министрлігі адамдарға немесе олардың мүліктеріне зиян келтіруі мүмкін жабайы жандарға береді. Қазіргі уақытта кейбір жергілікті билік органдары егін жинау маусымында 30 000 воннан (30 доллар) 50 000 вонға дейін (50 доллар) сыйақы төлейді. Дегенмен, су бұғысын аулау жылы мезгілмен ғана шектелмейді, себебі 2018 жылдың қысында 18 аң ауру орталығы жұмыс істеді. 1971 1990 1999 2005 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 100 га (1 км²) жерге шаққандағы жеке жануарлардың тығыздығы 0.4 3.7 5.3 6.2 6.6 7.3 7.5 6.9 8.2 7.8 8.0 8.3 Бұғыларды өлтіру (сыйақымен аулау) 11,269 29,756 50,333 58,786 88,041 113,763 Бұғыларды өлтіру (аң аулау) 1,500 13,904 3,943 10,944 14,982 Бұғыларды өлтіру (көлік апаттары) 60,000
Despite a listing of 'vulnerable' by the International Union for Conservation of Nature (IUCN), in South Korea, the animal is thriving due to the extinction of natural predators such as Korean tigers and leopards. Since 1994, Korean water deer have been designated as "harmful wildlife", a term given by the Ministry of Environment to wild creatures that can cause harm to humans or their property. Currently, certain local governments offer bounties from 30,000 won ($30) to 50,000 won ($50) during the farming season. However, the hunting of water deer is not restricted to the warm season, as 18 hunting grounds were currently in operation in the winter of 2018. 1971 1990 1999 2005 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017Density per 100 ha (1 km2) of individuals0.43.75.36.26.67.37.56.98.27.88.08.3Deer kill (bounty hunting)11,26929,75650,33358,78688,041113,763Deer kill (hunting)1,50013,9043,94310,94414,982Deer kill (car accidents)60,000
Ұлыбритания
Қытай су бұғылары алғаш рет 1870 жылдары Ұлыбританияға әкелінді. Жануарлар 1896 жылға дейін Лондон зообағында сақталды, содан кейін Бедфорд герцогы олардың Бедфордширдегі Вобурн аббаттығына ауысуын қадағалады. Келесі үш онжылдық ішінде жануарлардың көп бөлігі импортталып, саудаға қосылды. 1929 және 1930 жылдары 32 бұғы Вобурннан Уипснадеге, сондай-ақ Бедфордширге көшіріліп, паркте босатылды. Қазіргі уақытта Уипснадедегі қытай су бұғыларының саны 600-ден астам деп есептеледі, ал Вобурндағы саны шамамен 250-ден астам. Ұлыбританиядағы қазіргі қытай су бұғыларының көп бөлігі қашып кеткендерден, ал қалғаны көптеген мақсатты босатылымдардан тараған. Бұл жануарлардың көпшілігі әлі күнге дейін Вобурн аббаттығының жанында қоныстанған. Бұғылардың биік қамыс және шөп өсетін, құнарлы аллювийлік дельталардағы белгілі бір ортаға қатысты үлкен қалауы олардың одан ары таралу мүмкіндігін шектеген сияқты. Негізгі таралу аймағы Вобурннан шығысқа қарай Кембриджшир, Норфолк, Суффолк және Солтүстік Эссекс, оңтүстікке қарай Уипснаде. Басқа аймақтарда да шағын топтар кездесетіні хабарланды. Британдық бұғылар қоғамы 2005-2007 жылдар аралығында Ұлыбританиядағы жабайы бұғыларды зерттеуді үйлестірді және қытай су бұғыларының "2000 жылғы соңғы санақтан бері айтарлықтай таралып келе жатқанын" атап өтті.
Chinese water deer were first introduced into Great Britain in the 1870s. The animals were kept in London Zoo until 1896, when the Duke of Bedford oversaw their transfer to Woburn Abbey, Bedfordshire. More of the animals were imported and added to the herd over the next three decades. In 1929 and 1930, 32 deer were transferred from Woburn to Whipsnade, also in Bedfordshire, and released into the park. The current population of Chinese water deer at Whipsnade is currently estimated to be more than 600, while the population at Woburn is probably more than 250. The majority of the current population of Chinese water deer in Britain derives from escapees, with the remainder being descended from many deliberate releases. Most of these animals still reside close to Woburn Abbey. It appears that the deer's strong preference for a particular habitat – tall reed and grass areas in rich alluvial deltas has restricted its potential to colonize further afield. The main area of distribution is from Woburn east into Cambridgeshire, Norfolk, Suffolk and North Essex, and south towards Whipsnade. There have been small colonies reported in other areas. The British Deer Society coordinated a survey of wild deer in the United Kingdom between 2005 and 2007 and noted the Chinese water deer as "notably increasing its range" since the last census in 2000.
Франция
Францияда 1960 жылы Францияның батысында (Пуатьеге жақын Виенна жотасында) қамаудан қашқан жануарлардан пайда болған шағын популяция болды. Бұл популяция 1965 және 1970 жылдары толықтырылды және түр 1973 жылдан бері қорғалып келеді. Жергілікті аңшылардың көмегімен жануарларды табуға жасалған күш-жігерге қарамастан, 2000 жылдан бері ешқандай байқау тіркелмеді және популяция жойылды деп саналады.
A small population existed in France originating from animals that had escaped an enclosure in 1960 in western France (Haute Vienne, near Poitiers). The population was reinforced in 1965 and 1970 and the species has been protected since 1973. Despite efforts to locate the animals with the help of local hunters, there have been no sightings since 2000, and the population is assumed to be extinct.
Ресей
2019 жылдың 1 сәуірінде Қытай шекарасынан 4,5 км қашықтықта орналасқан Приморский крайының Хасан ауданындағы "Леопард елі" ұлттық паркінде фототұзақ арқылы су бұғысы тіркелді. 2022 жылы Приморский крайындағы су бұғысының саны шамамен 170 басқа бағаланды. Осылайша, су бұғысы Ресей фаунасына енген ең жаңа, 327-ші сүтқоректі түрі болды.
On April 1, 2019, a water deer was spotted using a photo trap in the "Land of the Leopard" national park in the Khasan district of Primorsky Krai, Russia, 4.5 km from the border with China. In 2022, the population of water deer in Primorsky Krai was about 170 individuals. Thus, the water deer became the newest, and 327th, mammal species to be listed among the fauna of Russia.
Тіс
Сулы бұғылардың жоғарғы жақтарынан сыртқа шығып тұратын, мысық бұғыларының тістері сияқты ұзын тістері дамыған. Еркек бұғылардағы тістер әдетте ірі болып келеді, орташа ұзындығынан бастап одан да ұзынға дейін жетеді. Ал аналықтарындағы тістер одан әлдеқайда кішкентай, орташа есеппен ұзындығы шамалы. Тістер әдетте бұғының өмірінің бірінші жылының күзінде, шамамен 6-7 айлық кезінде шыға бастайды. Көктемнің басында жаңа шыққан тістер соңғы ұзындығының шамамен 50% -на жетеді. Тістер өскен сайын, тамыры бұғы 18 айдан 2 жылға дейін жеткенге дейін ашық қалады. Толық өскенде, тістің 60% ғана иегінен көрінеді. Бұл тістер иегінде бекем орналаспай, бет бұлшықеттері арқылы қозғалысы бақыланады. Еркек бұғы тамақтану кезінде оларды артқа тартып алады. Агрессивті қақтығыстарда, ол тістерін сыртқа итеріп, төменгі ерінін кері тартып, тістерін жақындатады. Содан кейін ол өзге еркектерге қарсы екі ұшты қару ретінде көрсетеді. Осы тістерінің арқасында бұл жануар көбінесе "вампир бұғы" деп аталады.
The water deer have developed long canine teeth which protrude from the upper jaw like the canines of musk deer. The canines are fairly large in the bucks, ranging in length from on average to as long as Does, in comparison, have tiny canines that are an average of in length. The teeth usually erupt in the autumn of the deer's first year at approximately 6–7 months of age. By early spring, the recently erupted tusks reach approximately 50% of their final length. As the tusks develop, the root remains open until the deer is about eighteen months to two years old. When fully grown, only about 60% of the tusk is visible below the gum. These canines are held loosely in their sockets, with their movements controlled by facial muscles. The buck can draw them backwards out of the way when eating. In aggressive encounters, he thrusts his canines out and draws in his lower lip to pull his teeth closer together. He then presents an impressive two pronged weapon to rival males. It is due to these teeth that this animal is often referred to as a "vampire deer".
Генетикалық әртүрлілік
Қытай халқының және Ұлыбритания халқының митохондриялық ДНК-сы әрбір халықтың генетикалық құрылымын және генетикалық әртүрлілігін анықтау үшін талданды. Ұлыбритания халқының генетикалық әртүрлілігінің төмен деңгейде екені және жергілікті және әкелінген халық арасында генетикалық айырмашылықтар бар екені анықталды. Сондай-ақ, британдық еліктердің бастапқы популяциясы жойылып кетуі мүмкін екені анықталды. Су еліктері тістерін аумақтық таластарда пайдаланады және қанатты жануарлармен туыс емес. Еліктер арасындағы қақтығыстар олардың бірте-бірте және қатаң түрде бір-біріне қарай жүруімен басталады, содан кейін 10–20 м (32–64 фут) қашықтықта қатар жүріп, бір-бірін бағалайды. Осы кезде, бір елік қарсыласын қууға сәттілік таба алады, қуу кезінде дыбыс шығарады. Бірақ, егер дау ерте кезеңде шешілмесе, еліктер шайқасады. Әрқайсысы қарсыласының басын, иықтарын немесе арқасын жоғары тістерімен тесіп немесе жыртып жаралауға тырысады. Шайқас жеңілген елікпен аяқталады, ол басын және мойнын жерге жатқызады немесе құйрығын бұрып, аумақтан қуылды. Еліктерде байқалатын көптеген ұзын жаралар мен жыртылған құлақтар шайқастардың жиі болатынын көрсетеді. Мұндай төбелестер көбінесе өлімге әкелмейді, бірақ жеңілген еліктің күшінен айыруы мүмкін. Қазан және желтоқсан айларында жерде шаш жиі табылады, бұл кездесулердің көбінесе еліктердің көбею маусымында шоғырланғанын көрсетеді. Су еліктері жетіге дейін бала тууы мүмкін, бірақ осы түр үшін екі-үш бала тууы қалыпты жағдай, ол барлық еліктердің арасында ең жоғары көбейетін түрі. Ана елігі көбінесе даладан туады, бірақ олар тез арада жасырын өсімдіктерге әкелінеді, онда бір айға дейін болады. Осы алғашқы апталарда жас еліктер ойнауға шығады. Жаздың соңында туған жерінен қуылған жас еліктер кейде бір-бірімен байланыста болады, кейін оқшау өмір сүруді бастайды. Жас су еліктері басқа ұқсас түрлерге қарағанда тез өседі және ертерек жетіледі.
The mitochondrial DNA of samples from the native Chinese population and the introduced UK population was analysed to infer each population's genetic structure and genetic diversity. It was found that the UK population displays lower levels of genetic diversity, and that there is genetic differentiation between the native and introduced population. It was also found that the source population of the British deer is likely to be extinct. Water deer use their tusks for territorial fights and are not related to carnivores. Confrontations between males begin with the animals walking slowly and stiffly towards each other, before turning to walk in parallel 10–20 m (32–64 ft) apart, to assess one another. At this point, one male may succeed in chasing off his rival, making clicking noises during the pursuit. However, if the conflict is not resolved at the early stage, the bucks will fight. Each would try to wound the other on the head, shoulders, or back, by stabbing or tearing with his upper canines. The fight is ended by the loser, who either lays his head and neck flat on the ground or turns tail and is chased out of the territory. Numerous long scars and torn ears seen on males indicate that fighting is frequent. The fights are seldom fatal but may leave the loser considerably debilitated. Tufts of hair are most commonly found on the ground in November and December, showing that encounters are heavily concentrated around the rut. Water deer have been known to produce up to seven young, but two to three is normal for this species, the most prolific of all deer. The doe often gives birth to her spotted young in the open, but they are quickly taken to concealing vegetation, where they will remain most of the time for up to a month. During these first few weeks, fawns come out to play. Once driven from the natal territory in late summer, young deer sometimes continue to associate with each other, later separating to begin their solitary existence. Young water deer are also known to grow faster and be more precocious in comparison to other similar species.