Конвой: Көшпенділер және заңнан тыс жүрушілер

Кіріспе

1978 жылы түсірілген Сэм Пекинпаның фильмі

"Конвой" – 1978 жылғы американдық жол әрекеті мен комедиялық фильмі, режиссері – Сэм Пекинпа. Басты рөлдерді Крис Кристоферсон, Али Макграу, Эрнест Боргнайн, Барт Янг, Мадж Синклер және Фрэнклин Ажайе сомдаған. Фильм 1975 жылы C. W. McCall жазған "Конвой" әнінің негізінде түсірілген. Бұл фильм АҚШ-та CB радиосы/көлік тасымалы қызу шағында түсірілді және осы тақырыптағы "Ақ сызық қызуы" (1975) және "Смоки және Бандит" (1977) фильмдерінен кейін жарық көрді. Фильм сыншылардан әртүрлі пікірлер алды, бірақ Пекинпаның мансабындағы ең табысты фильм болды. Фильмнің бастапқы сюжеті Аризона штатында жүк көлік жүргізушілерін шантажға алуға тырысқан шериф туралы. Олардың бірі төбелес кезінде шерифті ұрып жібереді. Содан кейін бірнеше наразы жүк көлік жүргізушілері полициядан қашып, Нью-Мексико штатына өтуге тырысады. Олар сонымен қатар Техас штатында тұтқындалған және полицияның зорлық-зомбылығына ұшыраған достарын құтқаруды жоспарлайды.

Сюжет

Аризона шөлінде жүк машинасының жүргізушісі Мартин "Резеңке қаз" Пенвальдты Jaguar XK E көлігімен әйел басып өтеді, содан кейін Пиг Пен/Махаббат машинасы және Пауыл Майк сияқты жүк машинасының жүргізушілеріне кездеседі. Басқа бір жүк машинасының жүргізушісі оларға жылдамдықты арттыруға болатынын C.B. радиосы арқылы хабарлайды. Бұл "жүк машинасының жүргізушісі" шериф "Қылай Лайл" Уоллес болып шығады, ол Қаздың көп жылдық жауы, және олардан әрқайсысынан 70 доллардан талап етеді. Жүк машинасының жүргізушілері Рафаэльдің "Глайд Ин" атты жеріне келеді, онда Қаздың кейде сүйіктісі және Лайлдың әйелі Вайолет официант болып жұмыс істейді. XK E көлігінің жүргізушісі Мелисса да сол жерде болады; оның Jaguar көлігі бұзылып, Далласқа жету үшін оны және бірнеше заттарын сатуға мәжбүр болады, себебі ол жұмыс іздеуге барады. Қаз Мелиссаға көмектесуді ұсынады; Вайолет оған қызығушылық танытпайды және оны ерекше туған күн сыйлығын беру үшін алып кетеді. Олар кеткен кезде Уоллес "Глайд Ин" келіп, көлік нөмірін тексеріп бастайды. Пиг Пен мен Пауыл Майк тамақхананың базалық станциясы арқылы Уоллеспен әуелей бастайды, нәтижесінде Уоллес Пауыл Майкты бекерлік жасағаны үшін тұтқындауға тырысады. Қаз келіп, жағдайды түзетуге тырысады, бірақ Майк Уоллеске соққы береді, содан кейін Уоллеске көмек көрсету үшін келген полиция қызметкерлерімен тамақханада төбелес басталады. Жүк машинасының жүргізушілері жеңіске жетеді және қудалаудан қашу үшін штат шекарасына қарай жүруге шешім қабылдайды. Жүк машинасының жүргізушілері Аризона мен Нью-Мексико арқылы Уоллес пен полициядан қашып барады. Қаз жүк машиналарының жүргізушілерін негізгі тас жолдан алып, шөл даласындағы қиын, тозанды жолға түсіреді, нәтижесінде бірнеше полиция машинасы апатқа ұшырайды, ал Уоллестің көлігі Пиг Пен мен Пауыл Майк жүк машиналарының арасында қысылып қалады. Полициядан қашып, қарсылық көрсеткен жүк машинасының жүргізушілерінің арасында Резеңке қаз еріксіз батырға айналады. Нью-Мексиконың губернаторы Джерри Хаскинс Резеңке қазбен кездеседі. Сонымен бірге Уоллес пен Техастың қатыгез шерифтері Пауыл Майкты (әйелі ұлын туғаннан кейін онымен бірге болу үшін конвойдан кеткенін) Техастың Альварес қаласында тұтқындайды. Уоллестің жоспары Майкты "сүйемелдеуші" ретінде пайдаланып, Резеңке қазды тұзаққа түсіру болып табылады. Түрмедегі күзетші жоспарды біліп, Пауыл Майк заңсыз тұтқындалғанын және ұрып-сапаланғанын C.B. радиосы арқылы хабарлайды. Жүк машинасының жүргізушілері хабарды Нью-Мексикоға жеткізеді. Резеңке қаз Хаскинспен кездесуін аяқтап, Пауыл Майкты құтқару үшін кетеді. Басқа бірнеше жүк машинасының жүргізушілері оған қосылып, Техасқа қарай шығысқа бет алады. Жүк машинасының жүргізушілері ақырында қаланың және түрменің жартысын қиратып, Пауыл Майкты құтқарады. Енді оларды билік аулайтынын білген жүк машинасының жүргізушілері Мексика шекарасына қарай бет алады. Жолда Резеңке қаз қалған конвойдан бөлініп кетеді, себебі қалғандары жол апатына ұшырап тоқтатылады. Америка Құрама Штаттары мен Мексика шекарасының жанындағы қақтығыста Резеңке қаз Уоллес пен көпірде орналасқан Ұлттық гвардия бөліміне қарсы тұруға мәжбүр болады. Уоллес пен гвардияшылар автоматтан атып, жүк машинасының цистерналық тіркемесін жарылдырады, ал Резеңке қаз тракторды көпірден құлатып, төмендегі ағын суға түсіреді, бұл оның қаза тапқанын көрсетеді. Резеңке қазға арналған қоғамдық жерлеу рәсімі өткізіледі. Мелиссаны "Исаның ұзақ шашты достары" бар мектеп автобусына апарып, ол артқы орындықта отырған маскировкаланған Резеңке қазды табады. Конвой табытты алып жүлген күйі жолға шығады. Автобус Уоллестің қасынан өтіп бара жатқанда, ол Қазды көріп, күліп қояды.

In the Arizona desert, truck driver Martin "Rubber Duck" Penwald is passed by a woman in a Jaguar XK E, then runs into fellow truck drivers Pig Pen/Love Machine and Spider Mike. Another "trucker" had informed them over the C. B. that they are okay to increase their speed. The "trucker" turns out to be Sheriff "Dirty Lyle" Wallace, a long time nemesis of the Duck, who extorts them for $70 each. The truckers head on to Rafael's Glide In where the Duck's sometime girlfriend and Lyle's wife, Violet, works as a waitress. Melissa, the driver of the XK E, is also there; her Jaguar broke down and she had to sell it and some of her belongings in an effort to reach Dallas, as she is on her way to look for a job. The Duck offers Melissa a ride; Violet is unimpressed and ushers him away to give him a special birthday present. While they are away, Wallace shows up at the Glide In checking plates. Pig Pen and Spider Mike start making fun of Wallace over the diner's base station CB radio, leading to Wallace attempting to arrest Spider Mike for vagrancy. The Duck enters and tries to smooth things over, but Mike punches Wallace, leading to a brawl in the diner when some troopers arrive to assist Wallace. The assorted truckers prevail, and decide to head for the state line to avoid prosecution. The truckers drive across Arizona and New Mexico, with Wallace and the police in pursuit. Duck leads the truckers off the main highway and down a rough dusty desert trail, causing several of the police cars to crash, while Wallace's vehicle is crushed between Pig Pen and Spider Mike's rigs. As the rebellious truckers evade and confront the police, Rubber Duck becomes a reluctant hero. The Governor of New Mexico, Jerry Haskins, meets Rubber Duck. About the same time, Wallace and a brutal Texas sheriff arrest Spider Mike (who had left the convoy to be with his wife after she gave birth to their son) in Alvarez, Texas. Wallace's plan is to use Mike as "bait" to trap Rubber Duck. A janitor at the jail, aware of the plan, send messages by CB radio that Spider Mike has been wrongfully arrested and beaten. Various truckers relay the message to New Mexico. Rubber Duck ends the meeting with Haskins and leaves to rescue Spider Mike. Several other truckers join him and head east to Texas. The truckers eventually destroy half of the town and the jail and rescue Spider Mike. Knowing they will now be hunted by the authorities, the truckers head for the border of Mexico. On the way, Rubber Duck gets separated from the rest of the convoy when the others get stopped by a traffic accident. In a showdown near the United States Mexico border, Rubber Duck is forced to face Wallace and a National Guard unit stationed on a bridge. Firing a machine gun, Wallace and the Guardsmen cause the truck's tanker trailer to explode, while Rubber Duck deliberately steers the tractor unit over the side of the bridge, plummeting into the churning river below, sending Duck presumably to his death. A public funeral is held for Rubber Duck. A distraught Melissa is led to a school bus with several "long haired friends of Jesus" inside. There she finds Rubber Duck in disguise sitting in the back. The convoy takes to the road with the coffin in tow. As the bus passes Wallace, he spots the Duck and bursts into laughter.

Өндіріс

"Конвой" фильмінің түсірілімі негізгі бөлігі Нью-Мексико штатында өтті. Өндіріс 1977 жылы CB радиосы мен жүк көліктеріне деген қызығушылықтың ең жоғары деңгейде болған кезде басталды. Осы кезеңде "Smokey and the Bandit" (1977), "Handle with Care" (1977), "Breaker! Breaker!" (1977), "High Ballin'" (1978) сияқты фильмдер, сондай-ақ "Movin' On" (1974–1976) және "B. J. and the Bear" (1979–1981) телесериалдары да түсірілді. Осы жылдары Сэм Пекинпа алкоголизм мен есірткіге тәуелділікке ұшырады деген хабарлар тарады. Оның алдыңғы төрт фильмі – "Темірдің салбыры" (1977), "Қылкештер элитасы" (1975), "Альфредо Гарсияның басын әкел" (1974) және "Пэт Гаррет пен Билли Кид" (1973) – прокатта сәтті болмады, режиссерге нағыз блокбастер қажет еді. Б. В. Л. Нортонның сценарийінен көңілі толмаған Пекинпа актерлерді диалогтарды қайта жазуға, импровизациялауға және қосымша сөздер айтуға ынталандырды, бірақ көп нәтижеге жете алмады. Сценарийден басқа да ауытқулар жасап, Пекинпа фильмге жаңа көзқарас қосу үшін қара нәсілді екі актерді – Мэдж Синклерді Жесір әйел рөлінде және Фрэнклин Ажайды Спайдер Майк рөлінде – конвойға қатыстыруға тырысты. Пекинпаның 1978 жылдың басында Пекинпа мен оның көп жылдық монтажшысы Гарт Крейвеннің жинаған алғашқы нұсқасы шамамен 220 минутқа созылды. "Егер қозғалса, өлтір!" кітабында, Дэвид Уэддлдің "Сэм Пекинпаның өмірі мен дәуірі" және "Конвой" деректі фильмі "Passion & Poetry: Sam's Trucker Movie" бойынша, Пекинпаның алғашқы нұсқасында тек атау әні мен Ричард Гиллистің "Blow The Gates To Heaven" (бұрын Пекинпаның "The Ballad of Cable Hogue" фильмінде жұмыс істеген) музыкасы ғана болды. Пекинпаның бұрынғы фильмдеріне музыка жазған Джерри Филдинг "Конвой" үшін де музыка жазуға шақырылды. Пекинпаның алғашқы нұсқасының екінші көрсетілімінен кейін EMI компаниясының бас директоры Майкл Дили 1978 жылдың наурыз айының ортасында Пекинпа мен Крейвенді фильмнен босатып, редактор Грейм Клиффордты бас редактор етіп тағайындады. Бұл фильмнің 1978 жылдың маусым айында шығуы үшін экран уақытын күрт қысқарту мақсатында жасалды. "Peckinpah: A Portrait in Montage" кітабының авторы Гарнер Симмонс EMI мен Клиффордтың "Конвой" нұсқасы "оның жан-жағын кесіп тастады" деді. 1978 жылдың шілдесінде өткен сұхбатында "Конвой" фильмінің түсірілімі туралы сұраққа Пекинпа былай деп жауап берді: "Темірдің салбыры" фильмін дайындағанда, әскери радиода "Біз 98 жылдамдықпен қақпаға шабуылдаймыз, жүк көліктеріне жол беріңдер, он төрт!" деген әнді жиі естіп отырдым. Мен: "Құдайға шүкір, мен сол тас жолда болғым келеді!" дедім. Мен сол жерге бардым, бірақ соңында онда болмадым".

Convoy was filmed almost entirely in the state of New Mexico. Production began in 1977 when the CB radio/trucking craze was at its peak, made during the same period as such films as Smokey and the Bandit (1977), Handle with Care (1977), Breaker! Breaker! (1977) and High Ballin' (1978), as well as the television series Movin' On (1974–1976) and B. J. and the Bear (1979–1981). During this period of Sam Peckinpah's life, it was reported he suffered from alcoholism and drug addiction. His four previous films, Cross of Iron (1977), The Killer Elite (1975), Bring Me the Head of Alfredo Garcia (1974), and Pat Garrett and Billy the Kid (1973), had struggled at the box office and the director needed a genuine blockbuster success. Unhappy with the screenplay written by B. W. L. Norton, Peckinpah tried to encourage the actors to re write, improvise and ad lib their dialogue, with little success. In another departure from the script, Peckinpah attempted to add a new dimension to the film by casting a pair of black actors as members of the convoy: Madge Sinclair as Widow Woman and Franklyn Ajaye as Spider Mike. Peckinpah's original rough cut of Convoy, assembled by Peckinpah and his long time editor Garth Craven in early 1978, had an estimated running time of 220 minutes. According to the book If They Move Kill 'Em! : The Life and Times of Sam Peckinpah by David Weddle and the Convoy documentary Passion & Poetry: Sam's Trucker Movie, Peckinpah's rough cut did not have any musical score other than the title song and "Blow The Gates To Heaven" by Richard Gillis (who had previously worked with Peckinpah on The Ballad of Cable Hogue). Jerry Fielding, who composed music for many of Peckinpah's previous films, was also hired to do the score for Convoy. After a second screening of Peckinpah's rough cut, EMI executive Michael Deeley fired Peckinpah and Craven from the film in mid March 1978 and promoted editor Graeme Clifford to supervising editor, to drastically reduce the running time of the film for a June 1978 release. Garner Simmons, author of Peckinpah: A Portrait in Montage, said that EMI and Clifford's version of Convoy "cut the guts out of it". Questioned about the production of Convoy during an interview in July 1978 Peckinpah is quoted as saying “In preparing Cross of Iron I kept hearing on Armed Forces radio this song about “We’ll hit the gate goin’ 98, Let them truckers roll, Ten Four!” and I said “By God, I’d like to be out on that highway!” And so I got out there, but I ended up not being there at all.”

Фильм кестеден он бір күн қалып, түсіріліміне 12 миллион доллар жұмсалды, бұл бастапқы бюджеттен екі есе көп. Су танкысы көпірден құлап, жарылатын сахна Калифорния штатының Нидлс қаласында, Аризона мен Нидлс арасындағы Колорадо өзенінің үстіндегі бір бағытты көпірде түсірілді. Бұл сахна кезінде Нидлс қаласының өрт сөндіру бөлімі өрттен қорғауды қамтамасыз етті. Көп ұзамай көпір алынып тасталды, өйткені жаңа көпір өзеннің екі жағын жалғастырды. Пекинпа сұхбат сахнасында дыбыс операторы рөлінде камео түсірді. Rubber Duck жүк көлігі фильмде көбінесе 1977 жылғы Mack RS712LST ретінде көрсетілген, бірақ бірнеше басқа Mack RS700L сериялы жүк көліктері қосымша және тұрақты реквизит ретінде пайдаланылды. 1970 жылғы "Екінші бөлім" қалпына келтірілген Mack RS731LST камералық қосымша жүк машинасы және қалған жалғыз түпнұсқалық танк тіркемесі 2023 жылдың соңында Сент-Луис, Миссуридегі Ұлттық көлік мұражайында қойылымға шығады.

Шығару

Фильм 1978 жылдың маусым айының ортасында Жапонияда шықты, ал 1978 жылдың 28 маусымында АҚШ және Канадада 700 кинотеатрда көрсетілімге түсті.

Сыни қабылдау

Конвой коммерциялық сәттілікке қол жеткізіп, жанкүйерлердің үлкен тобын сақтап тұрғанымен, алғашқы көрсетілімінде сыншылардың аралас пікірлерін алды. Rotten Tomatoes сайтында 18 рецензия негізінде 56% мақұлдау рейтингісіне ие. The New York Times газетінің Винсент Канби бұл фильм туралы: «Бұрыннан әлдеқайда арзан және қызықтырақ етіп, суретші болуға ниеті жоқ режиссерлар жасаған. "Конвой" – режиссерге кері соққан жаман әзіл. Оның фильмді мелодрама ретінде түсіруге батылы да, немесе оны "Смоки және бандит" комедиясына айналдыруға әзіл-қалжыңы да жоқ. Бұл фильм – миф жасаудың, мачизмнің, ашық жолдың романтикасының үлкен, қымбат, жалған әрекеті және керемет өзімшілдік» деп жазды. Variety басылымынан Артур Д. Мерфи: «Сэм Пеккинпаның "Конвойы" "Смоки және бандит" ретінде басталып, "Моби Дик" немесе "Жақсылар" сияқты жалғасады және әдеттегі сценарийдегі шатасу мен тәртіпсіздікпен аяқталады. Бұл ыдыстың бәрі кездейсоқ жүк көліктерінің апаттарымен және түрлі қиратулармен араластырылған. Әрбір бірнеше минут сайын жаңа кедергілер пайда болады, олардың орнына "Барлығының мәні" туралы қысқаша түсініктемелер беріледі. Бұл жерде ештеңе болмайды» деді. Chicago Tribune газетінің Джин Сискел фильмге 4 жұлдыздың 1,5 жұлдызын беріп, былай деп жазды: «Арбаның төбесінен ұшып өткен машинаны есептемегенде, "Конвой" – баяу әрекетті фильм, мен жақсы жігіттерге қарсы полицияны жанкүйерлікке бөлеген алғашқы жол жарысы фильмі. Кристофферсонның ұсталуы қысқарақ және жақсырақ фильмді жасаған болар еді». Charles Champlin Los Angeles Times газетінде фильмді «көп көлік апаты» және «ыстық махаббат оқиғасы ретінде сәтсіз, әннің күлкілі антиавторитарлық мәлімдемесі ретінде сәтсіз, CB құбылысының шыңынан өте келе, жүк көліктері немесе жүк көліктерінің жүргізушілері туралы ешқандай мәлімдеме жасамайтын» деп сипаттады. The Washington Post газетінің Гари Арнольд фильмді «"Билли Джек" пен "Смоки және бандит" арасындағы сәттік одақ» деп жазды және Пеккинпаның «ақылсыз материалмен» жасай алатыны – «көліктерін шулы айналдырып, бір жерге жетуді елестету ғана еді. Тіпті оның көрнекі пиротехникасы да жетіспейді, ол соғыс туралы өз сезімталдығын таңу арқылы мағынасыз кейіпкерлер мен қақтығыстарды ақылға салуға тырысады». The Monthly Film Bulletin журналының Джон Пим фильмге жалпы оң баға беріп, былай деді: «Бұл фильмді басқа азаматтар тобының жол фильмдерінен ерекшелендіретін нәрсе – Пеккинпаның батыс өнер бұйымдарын қайта анықтаған шеберлігі, себебі "Конвой" ашық қалды. Фильмде атты әскерлер, мал айдау, Мексикаға қарай жасырын жол, дөңгелек лагерь, бейкүнә бардағы жекпе-жек және әйелдерге қамқорлық жасамаса да, үйленген еркек пен оның үйін құрметтейтін батыр бар. Көңіл-күйдің шеберлігі, мүмкін, айналадағы қуанышқа көңілі толған көрермендерін жұмсақ еткен Пеккинпаның Майк Спайдердің туған қаласына келуі сияқты, осындай сезімтал сәтке еніп кетуімен ерекшеленеді». Empire кинокомпаниясы фильмге 5 жұлдыздың 3-ін беріп, «Фильмнің шулы, бірақ қызықты жойылу дербисі, өкінішке орай, Спилбергтің "Дуэліне" ұқсамайтын нәзіктік, өнертабыс немесе шеберлік жоқ» деп мәлімдеді.

Though Convoy was a commercial success and maintains a robust cult following, it received mixed reviews from critics upon its initial release. It holds an approval rating of 56% on Rotten Tomatoes, based on 18 reviews. Vincent Canby of The New York Times wrote that the film "has been made before much less expensively and much more entertainingly by directors with no aspirations to be artists. 'Convoy' is a bad joke that backfires on the director. He has neither the guts to play the movie straight as melodrama nor the sense of humor to turn it into a kind of 'Smokey and the Bandit' comedy. The movie is a big, costly, phony exercise in myth making, machismo, romance of the open road nonsense and incredible self indulgence." Arthur D. Murphy of Variety wrote, "Sam Peckinpah's 'Convoy' starts out as 'Smokey And The Bandit,' segues into either 'Moby Dick' or 'Les Miserables,' and ends in the usual script confusion and disarray, the whole stew peppered with the vulgar excess of random truck crashes and miscellaneous destruction Every few minutes there's some new roadblock to run, alternating with pithy comments on The Meaning Of It All. There's a whole lot of nothing going on here." Gene Siskel of the Chicago Tribune gave the film 1.5 stars out of 4 and wrote, "Save for a car sailing through the roof of a barn, 'Convoy' is sluggish entertainment, the first road race film in which I rooted for the cops against the good guys. Kristofferson's getting caught would have made a shorter and better picture." Charles Champlin of the Los Angeles Times called the film "a multivehicle wreck of a movie" and "slack stuff, missing as a sizzling love story, missing as the kind of funny anti authoritarian statement the song was, arriving well past the peak of the CB phenomenon, making no statement one way or the other about trucks or truckers." Gary Arnold of The Washington Post wrote that the film "suggests a shotgun misalliance of 'Billy Jack' and 'Smokey and the Bandit,'" and all Peckinpah could do with the "stupid material" was "to pretend he's getting somewhere by noisily spinning his wheels. More often than not even his visual pyrotechnics falls short, and he's left trying to rationalize nonsensical characters and conflicts by imposing his sentimentalities about men of war on them." John Pym of The Monthly Film Bulletin was generally positive, writing, "What sets this apart from other recent citizen band road movies is the skill with which Peckinpah redefines the artifacts of the Western, which is what Convoy transparently remains. It has lines of cavalrymen, a cattle drive, a secret trail to Mexico, a circular camp site, innocent bar room fisticuffs and a hero who, while caring nothing for women, at the same time reveres the married man and his homestead The adroitness of mood is perhaps best characterized by the moment when, his audience having been softened by the surrounding exuberance, Peckinpah slips into place such a poignantly sentimental moment as the departure of Spider Mike for his hometown." Empire gave the film a 3 out of 5 stars, stating "A noisy but enjoyable destruction derby of a film, sadly with none of the subtlety, invention or skill of Spielberg's Duel."

Кассалық жинақ

Фильм алғашқы 9 күнде Жапонияда 4 миллион долларлық табыс тапты. "Конвой" Пекинпаның мансабындағы ең табысты фильм болды, ол АҚШ және Канада прокатында 45 миллион доллар жинады.

Үй медиасы

2015 жылдың 28 сәуірінде Kino Lorber «Convoy» фильмін DVD және Blu-ray форматтарында жарыққа шығарды.

Новелизация

Сценарист Б. В. Л. Нортонның фильмге негізделген жұқа қапталды романдық нұсқасы 1978 жылы жарық көрді. Фильмнің әңгімесіне көбірек мән беріліп, әзіл-қалжың азайтылды, сондай-ақ бірқатар өзгерістер мен қосымшалар енгізілді. Мысалы, Пауыл Майк афроамерикалық екендігі туралы ештеңе айтылмаған, Резеңке қаз бен Уоллес арасындағы ашық жеккөрушілік, Пауыл Майк түрмеден қашқаннан кейін Резеңке қаз бен Уоллес арасындағы төбелес, Жесір әйелдің (бесінші рет) үйленуі және Мелиссаның өмірбаянына қатысты ақпарат қосылған.