Кіріспе

Солтүстік Кореяда әскери ядролық қару бағдарламасы бар. Солтүстік Корея сонымен қатар химиялық және биологиялық қарудың көп мөлшерін жинақтаған. 2003 жылы Солтүстік Корея Ядролық қаруды таратпау шартынан (ЯҚТШ) шықты. 2006 жылдан бері ел ядролық сынақтардың алты рет жүргізді, олардың сапасы артып, санкциялар енгізілуіне себеп болды.

Тарих

Солтүстік Корея 1950 жылдардан бері ядролық қару дамытуға қызығушылық танытып келеді. Ядролық бағдарлама 1962 жылға дейін жетеді, осы жылы Солтүстік Корея "барлық бекіністерді нығайтуға" міндеттенді, бұл бүгінгі күнгі гиперәскериленген Солтүстік Кореяның бастауы болды. 1963 жылы Солтүстік Корея Кеңес Одағынан ядролық қару жасауға көмек сұрады, бірақ одан бас тартты. Кеңес Одағы Солтүстік Кореяға ядролық ғылымдарды оқытуды қоса алғанда, бейбіт мақсаттағы ядролық энергия бағдарламасын дамытуға көмектесуге келісті. Кейін Қытай өз ядролық сынақтарынан кейін Солтүстік Кореяның ядролық қару жасау жөніндегі өтініштерін қабылдамады. Кеңес инженерлері Йонбён ядролық ғылыми-зерттеу орталығының құрылысына қатысып, 1963 жылы IRT 2000 зерттеу реакторының құрылысын бастады, ол 1965 жылы іске қосылды және 1974 жылы 8 МВт-қа дейін жаңартылды. 1979 жылы Солтүстік Корея Йонгбёнде екінші зерттеу реакторын, сондай-ақ кен өңдеу және отын шығару зауыттарын салуды бастады. Солтүстік Кореяның ядролық қару бағдарламасы 1980 жылдарға дейін жетеді. Ядролық энергияны практикалық қолдануға және ядролық қару жасау жүйесін аяқтауға бағытталған Солтүстік Корея уран өндіру және конверсиялау құрылыстарын іске қосып, жоғары жарылыс сынақтарын жүргізді. 1985 жылы Солтүстік Корея ЯҚШТ-ны ратификациялады, бірақ 1992 жылға дейін МАГАТЭ-мен қажетті сақтық шаралары туралы келісімге қол қоймады. Мұндай реакторлар "Солтүстік Кореяның графит реакторларына қарағанда" таралуға төзімді, бірақ "таралудан толығымен қорғалмайды" деп есептеледі. Келісімге қол жеткізілген аясы Клинтон әкімшілігі кезінде Республикалық Конгресс тарапынан бұзылды, Конгресс Солтүстік Кореямен жасалған келісімді жоққа шығарды, Солтүстік Кореяға жаңа санкциялар салды және Клинтон әкімшілігінің Келісімге қол жеткізілген аясының бөлігі болған жабдықтауды қамтамасыз етуіне кедергі келтірді. Келісімді іске асыру сәтсіз аяқталды және 2002 жылы Келісімге қол жеткізілген аясы күшін жойды, әр тарап оның сәтсіздігі үшін екіншісін кінәлады. 2002 жылы Пәкістан Солтүстік Кореяның 1990 жылдардың соңында Пәкістанның ядролық технологиясына қол жеткізгенін мойындады. Пәкістан, Ливия және КХДР үкіметінің мәлімдемелеріне сүйене отырып, АҚШ Солтүстік Кореяны келісімді бұзғаны үшін айыптады және мұнай жеткізілімдерін тоқтатты; Солтүстік Корея кейіннен өзінің кінәсін мойындауы қасақана қате түсіндірілгенін мәлімдеді. 2002 жылдың соңында Келісімге қол жеткізілген аясы ресми түрде тоқтатылды. 2003 жылы Солтүстік Корея Ядролық қаруды таратпау шартынан қайтадан бас тартқанын жариялады. 2006 жылдың 9 қазанында Солтүстік Корея алғашқы ядролық сынағын сәтті өткізгенін мәлімдеді. Жер астындағы ядролық жарылыс тіркелді, оның қуаты килотоннан кем деп бағаланды және кейбір радиоактивті заттар анықталды. 2007 жылдың 6 қаңтарында Солтүстік Корея үкіметі ядролық қаруға ие екенін растады. 2007 жылдың 17 наурызында Солтүстік Корея халықаралық ядролық келіссөздердегі делегаттарға өзінің негізгі ядролық зауытын жабуға дайындалып жатқанын айтты. Келісім 2003 жылы басталған Солтүстік Корея, Оңтүстік Корея, Қытай, Ресей, Жапония және АҚШ-тың қатысуымен алты тараптық келіссөздер сериясынан кейін қол жеткізілді. Келісімге сәйкес, оның ядролық бағдарламаларының тізімі ұсынылатын және ядролық қондырғы отын көмегі мен АҚШ және Жапониямен қарым-қатынастарды жақсарту туралы келіссөздер үшін жабылатын еді. Бұл сәуірде АҚШ-пен Banco Delta Asia мәселесіне байланысты кейінге шегерілді, бірақ 14 шілдеде Халықаралық атом энергиясы агенттігінің инспекторлары Солтүстік Кореяның Йонгбён ядролық реакторының жабылуын растады, содан кейін Солтүстік Корея көмек ала бастады. Бұл келісім 2009 жылы Солтүстік Кореяның спутниктік ұшыруынан кейін күшін жойды. 2009 жылдың сәуір айында Солтүстік Кореяның "толыққанды ядролық державаға" айналғаны туралы хабарлар пайда болды, бұл пікірді Халықаралық атом энергиясы агенттігінің (МАГАТЭ) бас директоры Мохамед Эль-Барадей де қолдады. 2009 жылдың 25 мамырында Солтүстік Корея екінші ядролық сынағын жүргізді, нәтижесінде жарылыс шамамен 2 мен 7 килотоннаға дейін болды. 2009 жылғы сынақ, 2006 жылғы сынақ сияқты, Солтүстік Кореяның солтүстік-шығыс бөлігіндегі Кильджу округіне қарасты Мантапсан қаласында жүргізілген деп есептеледі. Бұл сынақ алаңында болған жер сілкінісі кезінде анықталды. 2012 жылдың ақпан айында Солтүстік Корея АҚШ-пен келіссөздер жалғасып жатқанда, Ёнбён ядролық ғылыми-зерттеу орталығында уран байытуды тоқтатып, ядролық қару сынақтарын жүргізбейтінін мәлімдеді. Бұл келісімге ұзақ қашықтықтағы зымырандарды сынауға мораторий кірді. Сонымен қатар, Солтүстік Корея МАГАТЭ инспекторларына Ёнбёндегі операцияларды бақылауға рұқсат берді. АҚШ КХДР-ға қатысты жаугершілік ниеті жоқ екенін растады және екіжақты қарым-қатынастарды жақсартуға дайын екенін, сондай-ақ Солтүстік Кореяға гуманитарлық азық-түлік көмегін жеткізуге келісті. АҚШ бұл қадамды "маңызды, бірақ шектеулі" деп атады, бірақ сақтықпен әрекет ететінін және келіссөздер Солтүстік Корея уәдесін орындау қадамдарынан кейін ғана қайта басталатынын айтты. 2013 жылдың 11 ақпанында АҚШ Геологиялық қызметі 5,1 магнитудалы жер сілкінісін тіркеді, ол үшінші жер асты ядролық сынағы екені хабарланды. Солтүстік Корея бұл сынақты сәтті өткізгенін, бұрынғыдан күштірек жеңілдетілген снарядты қолданғанын ресми түрде мәлімдеді, бірақ нақты қуатын жарияламады. Оңтүстік Кореяның көптеген деректері қуатын 6–9 килотоннаға бағалады, ал Германияның Геоғылымдар және табиғи ресурстар институты қуатын 40 килотоннаға бағалады. Алайда, Германиялық бағалау 2016 жылдың қаңтарында олар өз бағалауларын жариялағанда 14 кт-қа түзетілді. 2016 жылдың 6 қаңтарында Кореяда АҚШ Геологиялық қызметі 5,1 магнитудалы жер сілкінісін тіркеді, ол төртінші жер асты ядролық сынағы екені хабарланды. Солтүстік Корея бұл сынақта сутек бомбасы қолданылғанын мәлімдеді. Бұл мәлімдеме расталмады. АҚШ сарапшылары сутек бомбасы жарылмағанына сенімді. Қазірге дейін жиналған сейсмик деректер 6–9 килотонналық қуатты көрсетеді және бұл көрсеткіш сутек бомбасы жарылысынан туындайтын қуатқа сәйкес келмейді. "Біздің болжамымыз бойынша, олар тритий деп аталатын изотоптан аз мөлшерде сутегі бар атомдық бомба жасауға тырысқан", - деді Ploughshares Fund глобалдық қауіпсіздік фирмасының президенті Джозеф Сиринсионе. Солтүстік Кореяның барлық өткен ядролық сынақтарының бағалауын жасаған Германиялық дерек көзі бұрынғы 2013 жылғы ядролық сынағымен салыстырылатын шамамен 14 кт-лық алғашқы бағалау жасады. 2016 жылдың 7 ақпанында, сутек бомбасы сынағынан шамамен бір ай өткен соң, Солтүстік Корея Жер орбитасына спутникті шығарғанын мәлімдеді. Жапония премьер-министрі Синдзо Абэ Солтүстік Кореяны ракета ұшырудан ескертті және егер ракета жапон аумағын бұзса, оны құлатып алатынын айтты. Дегенмен, Солтүстік Корея ракетаны ұшырды, нәтижесінде АҚШ, Жапония және Оңтүстік Корея ұшыруды сынады. Солтүстік Корея ракетаның мақсаты бейбіт ғылыми мақсаттар екенін мәлімдесе де, бұл спутниктік ұшырудың сыпайы түріндегі баллистикалық зымыранды сынау әрекеті ретінде кеңінен сынға ұшырады. Қытай да ұшыруды сынады, бірақ "корей түбегіндегі жағдайды одан әрі ширықтыруға әкеп соқтыратын әрекеттерден бас тартуға" шақырды. Келесі ядролық сынақ 2016 жылдың 9 қыркүйегінде болды. Бұл сынақтың қуаты қазірге дейін жүргізілген бес сынақ арасында ең жоғарысы деп есептеледі, 2013 жылғы бұрынғы көрсеткішті басып өтті. Оңтүстік Корея үкіметі қуаты шамамен 10 кт екенін айтты, ал басқа дереккөздер 20-30 кт қуатты ұсынды. Солтүстік Кореяның барлық бұрынғы ядролық сынақтарының бағалауын жасаған Германиялық дерек көзі 25 килотонналық қуатты бағалады. 2017 жылы Солтүстік Корея екі баллистикалық зымыранды сынақтан өткізді, екіншісі континенттік АҚШ-қа жете алатын қашықтыққа ие болды. 2017 жылдың қыркүйегінде елдері...

Шолу

Кореяның Орталық ақпарат агенттігі "АҚШ ұзақ уақыттан бері КХДР-ға ядролық қауіп төндіріп келеді" және "АҚШ КХДР-ды құлатуға асыққандықтан, ақымақ ниетке берілді", сондықтан "қаралы шара қажет болды" деп мәлімдеді. Солтүстік Корея 1980 жылдардың басынан бері, Янгбьон қаласында плутоний өндіретін Магнокс ядролық реакторын салғаннан бастап, ядролық қару дамыту бағдарламасын жасырын түрде жүргізіп келді деген күдік туды. Халықаралық қауымдастық Солтүстік Кореяның ядролық бағдарламасын бейбіт мақсаттағы электр энергиясын өндірумен шектеуге және Солтүстік Кореяны халықаралық шарттарға қатысуға ынталандыру үшін түрлі дипломатиялық жолдарды қолданды. Солтүстік Корея МАГАТЭ-нің талабын қабылдамады және 1993 жылдың 12 наурызында Ядролық қаруды таратпау шартынан (ҰҚШҰ) шығу ниетін білдірді. 2002 жылға қарай АҚШ Солтүстік Кореяның Келісімдік аясының талаптарына қайшы келіп, уранды байыту және плутонийді қайта өңдеу технологияларын дамытып жатқанына сенді. Солтүстік Корея америкалық дипломаттармен жеке кездесуде, Келісімдік аясының өзінің міндеттемелерін орындамауы себепті, ядролық қаруға ие екенін айтқан. Кейін Солтүстік Корея қаруға ие емес екенін, бірақ Келісімдік аясына қарамастан, оған "құқығы" бар екенін "нақтылады". 2002 жылдың соңы мен 2003 жылдың басында Солтүстік Корея Халықаралық атом энергиясы агенттігінің инспекторларын елден шығаруға және ядролық қару жасау үшін пайдаланылатын өтелген отын таяқшаларын қайта бағыттауға кірісті. 2003 жылдың соңына дейін Солтүстік Корея АҚШ-тан қосымша жеңілдіктер алған жағдайда ядролық бағдарламасын тоқтатуға дайын екенін мәлімдеді, бірақ соңғы келісімге қол жеткізілмеді. Солтүстік Корея 2003 жылы Ядролық қаруды таратпау шартынан шықты.

2006 жыл

2006 жылдың 9 қазанында Солтүстік Корея алғашқы жер асты ядролық сынағын жасап, ядролық қабілеттерін көрсетті. Сынақ, плутоний негізіндегі құрылғыны жарды. БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесі бұл сынақты айыптады және 1718 қаулысын қабылдады.

2006 жылғы ядролық сынақтың салдары

2007 жылдың 6 қаңтарында Солтүстік Корея үкіметі өздерінде ядролық қарулар бар екенін тағы да растады. 2008 жылдың 8 қазанында Солтүстік Корея үкіметі МАГАТЭ инспекторларына осы нысанды қосымша тексеруге рұқсат бермеді.

2009 жыл

2009 жылдың 25 сәуірінде Солтүстік Корея үкіметі елдің ядролық объектілері қайта іске қосылғанын, ал қару жасауға қолданылатын плутоний алу үшін пайдаланылған отынды қайта өңдеу тоқтатылмай, жаңадан басталғанын мәлімдеді. 2009 жылдың 25 мамырында Солтүстік Корея екінші жер асты ядролық сынағын жүргізді. АҚШ Геологиялық қызметі оның ошағы алғашқы ядролық сынақ орнына жақын жерде болғанын анықтады. 2-ден 7 килотоннаға дейінгі күшпен өткен бұл сынақ, бұрынғысына қарағанда күштірек болды.

2010 жыл

2010 жылдың мамыр айында Солтүстік Корея үкіметі ядролық синтезді сәтті жүзеге асырғанын мәлімдеді. Бұл мәлімдеме сол кезде көбінесе жоққа шығарылса да, 2012 жылғы радиоизотоптар талдауы Солтүстік Корея екі ядролық сынақ өткізген болуы мүмкін екенін көрсетті. Аталған мақала күмәнмен қабылданды, себебі кейінгі сейсмикалық деректерді талдау ешқандай сынақ болмағанын көрсетті. 2014 жылы сейсмикалық деректерді қолдана отырып жасалған зерттеу ядролық сынақтарға қатысты деректер тапты, бірақ 2016 жылғы зерттеу ядролық сынақтар туралы мәлімдемелерді қайта жоққа шығарды, сейсмикалық деректердің кішігірім жер сілкінісін көрсеткенін айтты.

2013 жыл

12 ақпанда Азиядағы бақылаушылар 11:57-де (02:57 GMT) Солтүстік Кореядағы нысанның бірінде ерекше сейсмикалық белсенділікті тіркеді, кейіннен бұл 4.9 магнитудалы жасанды жер сілкінісі екені анықталды (кейіннен 5.1-ге түзетілді). Корея Орталық Ақпарат агенттігі кейіннен елдің жер асты сынағында "күші жоғары" шағын ядролық құрылғыны жарылғанын хабарлады. Корея Геоғылым және минералдық ресурстар институтының мәліметінше, жарылыстың күші 7.7–7.8 килотоннаға бағаланды. Басқа зерттеушілер жарылыстың күшін 12.2 ± 3.8 килотонна деп есептейді.

2015 жылғы желтоқсанда сутекті бомба туралы мәлімдеме

2015 жылдың желтоқсанында Ким Чен Ын елдің сутегі бомбасын ұшыруға қабілетті екенін, ал бұл құрылғының бұрынғы сынақтарда қолданылған атом бомбаларынан әлдеқайда күшті екенін мәлімдеді. Бұл айғақ Ақ үй мен Оңтүстік Корея шенеуніктері тарапынан күмәнданумен қабылданды.

Солтүстік Кореяның сутекті бомба сынағы

7 қаңтарда Солтүстік Кореяның солтүстік-шығысында сағат 10:00:01 UTC+08:30-да 5.1 балдық жер сілкінісі тіркелгеннен кейін, ел үкіметі сутек бомбасын сәтті сынағандарын мәлімдеді. Бұл сутек бомбасы болды ма, жоқ па, әлі дәлелденбеді. Сарапшылар бұл мәлімдемеге күмәнмен қарауда. Оңтүстік Кореяның барлау сарапшысы бұл атом бомбасы болуы мүмкін екенін айтты.

Солтүстік Кореяның сутекті бомба сынағының салдары

2016 жылдың 9 наурызында Солтүстік Корея Ким Чен Ын зымыран зауытына сапар шеккенін көрсететін видеоны жариялады. Халықаралық қауымдастық бұл жағдайға күмәнмен қарады, IHS Jane's сарапшысы Карл Дьюи: «Күміс шар қарапайым атом бомбасы болуы мүмкін. Бірақ ол сутекті бомба емес» деді. Одан әрі ол: «Сутекті бомба екі бөліктен ғана тұрмай, басқа пішінде де болуы керек» деп мәлімдеді. Әлем елдері, сондай-ақ НАТО және БҰҰ бұл сынақтарды тұрақсыздық тудыратын, халықаралық қауіпсіздікке қатерлі және БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің қаулыларын бұзушылық деп бағалап, наразылық білдірді. Солтүстік Кореяның одақтастарының бірі – Қытай да бұл сынақты айыптады.

Бірінші ядролық сынақ жарылысы

2016 жылдың 9 қыркүйегінде көршілес елдердегі сейсмографтар 5,3 балдық сейсмикалық дірілді тіркеді, содан кейін Солтүстік Корея тағы бір ядролық сынақ жүргізгенін растады. Солтүстік Корея бұл сынақ олардың әскери зарядын зымыранға орнату мүмкіндігін растауға және зарядының қуатын тексеруге мүмкіндік берді деп мәлімдеді. Бұрын Солтүстік Кореяның ядролық зарядты және зымыранды біріктіруге қабілеттілігі күмәнді болған, бірақ Оңтүстік Кореялық сарапшылар 9 қыркүйектегі ядролық сынақтан кейін бірнеше жылдың ішінде Солтүстік Кореяның бұл мақсатына жете алатынына сенім білдірді. 2017 жылдың 6 наурызында Солтүстік Корея Тоңчанри аймағынан Жапон теңізіне қарай төрт баллистикалық зымыран ұшырды. Бұл ұшыруды БҰҰ және Оңтүстік Корея айыптады. Бұл әрекет АҚШ Мемлекеттік хатшысы Рекс Тиллерсонды он күннен кейін Жапония, Оңтүстік Корея және Қытайға дипломатиялық миссияға аттануға итермеледі, мақсаты аймақтағы қаулыған халықаралық шиеленісті азайту болды. 2017 жылдың 13 сәуірінде Ақ үй өкілі Ник Риверо АҚШ Солтүстік Кореяға қарсы жауап шараларын қолдануға «өте жақын» екенін мәлімдеді. Президент Трамп Солтүстік Кореяға қатысты: «Терроризмге қарсы соғысты қандай құнмен болса да жалғастырамыз» деді. 2017 жылдың 15 сәуірінде елде «Күн күні» деп аталатын жыл сайынғы мерекеде Солтүстік Корея елдің негізін қалаушы және қазіргі басшы Ким Чен Ынның әкесі Ким Ир Сеннің 105 жылдығын атап өту үшін әскери парад өткізді. Парад АҚШ, Жапония және Оңтүстік Кореяда елдің алтыншы ядролық құрылғыны сынауы мүмкін деген күмәндер күшейген кезде өтті, бірақ бұл орындалмады. Парадта екі жаңа континенттер аралық баллистикалық зымыран және су астынан ұшырылатын баллистикалық зымырандар, сондай-ақ олардың құрлықтағы нұсқалары көрсетілді. 2017 жылдың 16 сәуірінде Пхеньяндағы әскери парадтан кейін бірнеше сағат өткен соң Солтүстік Корея елдің шығыс жағалауындағы Синпо портына жақын жерден баллистикалық зымыранды ұшыруға тырысты. Зымыран ұшырылғаннан кейін бірнеше секундтан кейін жарылды. Сол айдың соңында Қытайдың жетекші басшысы Вашингтонға сапар жасағаннан кейін АҚШ Мемлекеттік департаменті Солтүстік Корея одан әрі сынақтар жүргізсе, Қытайдан экономикалық санкцияларға ұшырауы мүмкін екенін мәлімдеді. 2017 жылдың 28 сәуірінде Солтүстік Корея Солтүстік Корея аумағындағы Пукчан әуежайының үстінен белгісіз баллистикалық зымыран ұшырды. Ол ұшып шыққаннан кейін шамамен 70 км биіктікте жарылды. 2017 жылдың 4 шілдесінде Солтүстік Корея Кусонға жақын жердегі Бангхён әуежайынан «Хвасон-14» зымыранын ұшырды. Олардың мәлімдемесіне сәйкес, 930 км (578 миль) қашықтықты 39 минутта ұшып өткен, Жапонның эксклюзивті экономикалық аймағының суларына құлады. АҚШ Тынық мұхитындағы әскери-теңіз күштері зымыранның 37 минут бойы ұшқанын, стандартты траекторияда ол 6,690 км (4,160 миль) қашықтықтағы Алясканың барлық аймақтарына жете алатынын мәлімдеді. Солтүстік Корея Жапон теңізіндегі терең суларды нысанаға алып, американдық немесе жапондық суға түсушілердің «Хвасон-14» зымыранының қозғалтқышын іздеуіне кедергі келтірді. Сонымен қатар, Солтүстік Корея кез келген қайта кіру қалдықтарын іздеуге тырыспады, Оңтүстік Кореяның айтуынша, бұл бірінші ұшырудың әлі жауынгерлік тапсырмаларды орындауға дайын емес ICBM екенін көрсетеді. 2017 жылдың шілдесінде АҚШ Солтүстік Кореяның 2018 жылдың басына қарай ядролық қабілетті континенттер аралық баллистикалық зымыранға (ICBM) ие болатынын болжады. 28 шілдеде Солтүстік Корея екінші, көрінеу озық ICBM-ді ұшырды, оның биіктігі шамамен 3,700 км (2,300 миль) болды және 1,000 км (620 миль) қашықтықты ұшты; сарапшылар оның құрлықтағы АҚШ-қа жете алатынын бағалады. Майкл Эллеман 2017 жылдың 28 шілдесіндегі зымыранның қайта кіру бөлігінің қайта кіру кезінде бұзылғанын атап өтті, одан әрі сынақтар қажет екенін айтты. 2017 жылдың 8 тамызында The Washington Post газеті Қорғаныс барлау агенттігінің құпия бағалауында Солтүстік Кореяның алыс қашықтықтағы зымыранының біріне сыятын ядролық зарядын жеткілікті түрде кішірейтіп жасағанын жазды. 12 тамызда The Diplomat басылымы Орталық барлау агенттігінің тамыз айының басындағы құпия бағалауында 28 шілдедегі «Хвасон-14» зымыранының сынағында атмосфераға қайта кіру аппараты атмосфераға қайта кіруден аман қалмағанын мәлімдеді. ЦРУ сонымен қатар Солтүстік Кореяның қайта кіру көлігі әдеттегі ең төменгі энергия траекториясында қайта кіруден аман қалуы мүмкін екенін қорытындылады. 2017 жылдың 3 қыркүйегінде Солтүстік Корея термоядролық бомбаны, яғни сутекті бомбаны сынақтан өткізгенін мәлімдеді. USGS 6,3 балдық жер сілкінісіне ұқсас сейсмикалық белсенділік тіркелді, бұл жарылысты елдің бұрынғы жарылыстарынан шамамен 10 есе күшті етті. Кейіннен сейсмикалық деректерді зерттеу нәтижесінде бомбаның қуаты 250 килотоннаға жететіні анықталды. Солтүстік Корея билігі сынақты «толық сәттілікке жеткені» деп хабарлады. Jane's Information Group бағалауынша, Солтүстік Кореяның термоядролық/сутекті Теллер-Улам типіндегі бомбасының жарылғыш зарядының салмағы ...

2017 жылдың 20 қарашасында АҚШ Президенті Дональд Трамп Солтүстік Кореяны Мемлекеттік департаментке терроризмді қолдайтын мемлекеттер тізіміне қайта енгізді. Жапония және Оңтүстік Корея бұл қадамды Солтүстік Кореяны денүклеаризация туралы келіссөздерге баруға қысым жасаудың бір жолы ретінде құптады. 2017 жылдың 28 қарашасында Солтүстік Корея екі айдан астам уақыттан бергі елден жасалған алғашқы континенттер аралық баллистикалық зымыранды ұшырды. АҚШ әскерилерінің пікірінше, бұл ICBM болған зымыран Саин Ниден ұшырылып, шамамен 1,000 км (620 миль) қашықтықты ұшып, Жапон теңізіне құлады. Солтүстік Корея зымыранның «супер ауыр [ядролық] зарядын тасымалдай алатынын және АҚШ материгінің барлық аймақтарына тие алатынын» мәлімдегеннен кейін Ким Чен Ын «мемлекеттік ядролық күшті аяқтаудың ұлы тарихи мақсатына, соңғы нүкте қойғанын» жариялады, бұл оларды АҚШ-ты келіссөздерге салу үшін күшті жағдайға қойды.

2019 жыл

2019 жылдың тамызында Жапония алдағы жылдық қорғаныс ақ кітабында Солтүстік Кореяның ядролық қару қабілетіне қатысты бағалауын жаңартты, Пхеньянның жауынгерлік бөлімшелерді кішірейтуге қол жеткізгендей көрінеді деп мәлімдеді. Қорғаныс есебінде Жапония Солтүстік Кореяның ядролық және баллистикалық зымырандар бағдарламаларының өзінің қауіпсіздігіне "қиын және бірден қауіп төндіретіні" туралы пікірін сақтайды, Дональд Трамп пен Солтүстік Корея жетекшісі Ким Чен Ын арасындағы жақындағы кездесулерде ядролық қарудан бас тарту мәселесінде прогресске қол жеткізілмегеніне қарамастан.

2020 жыл

АҚШ-тағы Heritage Foundation талдаушысы Брюс Клиннер 2020 жылдың маусым айында Солтүстік Корея 2018 жылғы саммитке дейін "сегіз немесе одан да көп қосымша ядролық қару" жасаған болуы мүмкін деп бағалады. 2020 жылдың 10 қазанында Солтүстік Корея Корея Еңбек партиясының 75 жылдығына арналған әскери шеруде үлкен континенттер аралық баллистикалық зымыранды көрсетті. CNN хабарлағандай, әскери сарапшылар оны әлемдегі ең ірі, көшпелі баллистикалық зымырандардың бірі деп санайды.

2022 жыл

2022 жылдың алғашқы 4 аптасында Солтүстік Корея 7 зымыран сынағын жүргізді. Сынақтан өткен зымырандардың ішінде гипердыбыстық жылғаққыш құрылғы, орташа қашықтықтағы баллистикалық зымыран (IRBM) және түрлі круиздік зымырандар болды. 2022 жылдың 9 қыркүйегінде Солтүстік Корея өзін ядролық қарулы мемлекет деп жариялайтын заң қабылдады және ядролық қарудан айырылу мүмкіндігін толығымен жобады.

2023 жыл

2023 жылдың 24 наурызында Солтүстік Корея кем дегенде 10 оқтұмсығы бар, диаметрі 40-50 сантиметр шамасындағы Хвасал-31 ко тактикалық ядролық бомбасын таныстырды, бұл туралы Оңтүстік Кореяның бұқаралық ақпарат құралдары хабарлады. KN-23 және KN-25 баллистикалық зымырандары оны тасымалдауға қабілетті. 2023 жылдың желтоқсанында Солтүстік Корея ICBM-ды сынақ атысы жүргізді, Оңтүстік Корея мен Жапонияның мәлімдемесінше, ол АҚШ-тың кез келген нысанына жете алады.

2024 жыл

2024 жылдың сәуірінде Солтүстік Корея ядролық қарсы шабуылды модельдеу кезінде жаңа басқару және бақылау жүйесін сынағандарын мәлімдеді.

Жоғары байытылған уран бағдарламасы

Солтүстік Корея 4 миллион тоннаға жуық жоғары сапалы уран кені бар уран кен орындарына ие. АҚШ барлау қызметінің мәліметінше, Пәкістанның бұрынғы премьер-министрі Беназир Бхутто, Пәкістанның бұрынғы бас ғалымы Абдул Кадир Хан арқылы 1990-1996 жылдар аралығында ядролық технологияны алмасу мақсатында, CD-де сақталған уран байыту туралы маңызды деректер мен ақпаратты Солтүстік Кореяға жіберген. 2005 жылы президент Первез Мушарраф және премьер-министр Шаукат Азиз Ханның Солтүстік Кореяға центрифугалар мен олардың жобаларын бергенін мойындады. 2008 жылдың мамыр айында Хан бұрын өзінің бастамасымен деректерді бергенін мойындаған еді, бірақ кейіннен мойындауын қайтарып алып, Пәкістан үкіметі оны "құрбандыққа шалушы" етіп көрсетуге мәжбүрлегенін мәлімдеді. Ол сондай-ақ Солтүстік Кореяға сапар жасағанға дейін Солтүстік Кореяның ядролық бағдарламасы жетілгенін айтты. Жоғары байытылған уран (ЖБУ) бағдарламасы 2002 жылдың қазан айында АҚШ Солтүстік Корея шенеуніктерінен бағдарлама туралы сұраған кезде жарияланды. Келісілген аяда Солтүстік Корея плутоний бағдарламаларын (атап айтқанда, "графитпен баяулатылатын реакторлар мен олармен байланысты нысандарды") тоқтатуға келісті. Келісім сонымен қатар Солтүстік Корея Корея түбегін ядролық қарудан тазалау туралы бірлескен декларацияны іске асыруға міндеттелді, онда екі Корея да байыту немесе қайта өңдеу нысандарына ие болмауға міндеттенді. АҚШ Солтүстік Корея байыту нысандарына ие болмауға берген уәдесін бұзды деп мәлімдеді. 2002 жылдың желтоқсанында Солтүстік Кореяның талаптарды орындамауына байланысты АҚШ KEDO кеңесін отын майын жеткізуді тоқтатуға көндірді, бұл Келісілген аяның аяқталуына әкелді. Солтүстік Корея Пхеньянның солтүстігіндегі ядролық отынды өңдеу бағдарламасын және электр стансасын қайта іске қосу жоспарларын жариялады. Содан кейін Солтүстік Корея БҰҰ инспекторларын қуды және Ядролық қаруды таратпау шартынан бір жақты түрде "шықты". 2007 жылы Буш әкімшілігінің өкілі Солтүстік Кореяның "өндірістік деңгейдегі" уран бағдарламасында пайдаланылуы мүмкін материалдарды алғанын "жоғары сенімділікпен" айтса да, мұндай өндірістік деңгейдегі уран (тек плутоний емес) бағдарламасының бар екендігіне "орта сенімділік" деңгейі ғана бар екенін бағалады. АҚШ барлау қызметі 2002 жылы Кангсон/Чоллима деп белгіленген жерде уран байытудың алғашқы нысанының құрылысын бастады және 2003 жылы газ центрифугасының алғашқы каскадтарын дамыту немесе пайдалану аяқталуы мүмкін еді. Бұл нысан АҚШ барлау қызметіне көп жылдар бойы күдік тудырды. Пхенчжандағы уран кен орны мен концентрация зауыты уран кенін "сары тортқа" айналдыратын жер деп хабарланды. CNN 2021 жылдың 15 қыркүйегінде Солтүстік Кореяның Юнбьондағы уран байыту нысанын 1000 шаршы метрге кеңейтіп, қосымша 1000 центрифуга орнатып жатқанын хабарлады, бұл жоғары байытылған уранның өндірісін жылына 25%-ға дейін арттыруы мүмкін. Джеффри Льюис, қару-жарақ сарапшысы және Миддлбери халықаралық зерттеулер институтының профессоры, егер центрифугалар жаңартылған центрифугалармен ауыстырылса, ЖБУ өндірісінің өсуі айтарлықтай болады деді.

РЕКНА

2020 жылдың маусым айында Нагасаки университетінің Ядролық қаруды жою жөніндегі зерттеу орталығы Солтүстік Кореяның қарулы күштерінде 35-ке дейін ядролық қару болуы мүмкін деген болжам жасады.

Атом ғалымдарының бюллетені

2018 жылдың 8 қаңтарында Америка ғалымдары федерациясының Ханс М. Кристонсен мен Роберт С. Норис "Атом ғалымдарының бюллетенінде" «Солтүстік Корея 30-дан 60-қа дейін ядролық қару жасауға жететін бөлінетін материал өндірген болуы мүмкін, сондай-ақ 10-нан 20-ға дейін құрастырған болуы ықтимал» деген сақтық бағасын жариялады.

Қорғаныс барлау агенттігі

2017 жылдың 8 тамызында «Вашингтон Пост» газеті АҚШ Қорғаныс барлау агенттігінің өткен айда аяқтаған талдауында Солтүстік Корея зымырандарға сыятын миниатюралық ядролық оқ-дәрілерді сәтті өндіргені және оның қарулану арсеналында 60-қа дейін ядролық оқ-дәрі болуы мүмкін деген қорытынды келтірді. 2019 жылға қарай DIA Солтүстік Корея 65 бірлікке тең бөлінетін материал жинақтағанын және ел жылына 12 бірлікке дейін бөлінетін материал өндіріп отырғанын бағалады. АҚШ барлау қызметі сонымен қатар Солтүстік Кореяның ядролық қару жасау үшін шамамен 30 бөлінетін материалдан ядролық оқ-дәрі жасағанын, оның ішінде 4-6 екі сатылы термоядролық қару бар екенін мәлімдеді.

Зигфрид С. Хеккер

2017 жылдың 7 тамызында АҚШ атынан Солтүстік Кореяның ядролық объектілеріне көп рет сапарлаған Лос-Аламос ұлттық зертханасының бұрынғы директоры Зигфрид С. Хеккер, Солтүстік Кореяның плутоний және жоғары байытылған уран қоры 20-25 ядролық қару жасауға жеткілікті деп бағалады. Ол Солтүстік Кореяның орта қашықтықтағы зымырандарға қолданылатын кішірейтілген жарылыс басын жасағанын, бірақ континенттер аралық баллистикалық зымырандарға (ICBM) және атмосфераға қайта кіруге жарамды, кішірек және берік жарылыс басын жасау үшін қосымша сынақтар мен дамыту қажет екенін мәлімдеді. Ол жарылыс басын Солтүстік Кореяның ICBM жоспарларының ең нашар дамыған бөлігі деп санады. 2019 жылдың ақпан айында Хеккер Солтүстік Кореяның қару жасауға қолданылатын материал қоры 35-37 ядролық қаруға жеткілікті деп бағалады.

Ғылым және халықаралық қауіпсіздік институты

2013 жылы Ғылым және халықаралық қауіпсіздік институты 12-27 "ядролық қаруға баламалы" шамасын берді, оның ішінде плутоний және уран қоры да ескерілді. 2016 жылға қарай Солтүстік Кореяда 14-48 ядролық қаруға баламалы шамада қарулар болуы болжанды. 2017 жылы бұл көрсеткіш 13-30 ядролық қаруға баламалы шамаға төмендетілді, бірақ сол жылдың тамызында 60-қа дейін арттырылды. 2023 жылы ядролық арсеналдың жаңартылған бағасы бойынша Солтүстік Кореяда 35-65 ядролық оқ-дәрілер болуы мүмкін екендігі анықталды.

FAS

2012 жылы Америка ғалымдары федерациясы Солтүстік Кореяда 10-нан кем плутонийлік оқ-дәрі бар деп бағалады. 2018 жылдың қаңтар айында жарияланған «Ядролық деректер кітабында» FAS Солтүстік Кореяда 30-дан 60-қа дейін ядролық қару жасауға жеткілікті бөлінетін материал бар екенін мәлімдеді. Алайда, есепте Солтүстік Корея ең көп дегенде 10-20 оқ-дәрі құрастырғаны, ал олардың көп бөлігі 10-20 килотонналық бір сатылы бөліну қарулары болуы мүмкін екені айтылды.

SIPRI

2013 жылдың қаңтарында Стокгольм халықаралық бейбітшілік зерттеу институты Солтүстік Кореяда 6-8 ядролық оқ-дәрі бар деген баға берді. 2020 жылдың маусым айында институттың жылдық есебінде 2020 жылдың қаңтарына дейін Солтүстік Корея бұрынғы жылғы бағаланған 20-30 даналық қару қорына тағы 10 ядролық қару қосыпты.

Қорғаныс талдауы жөніндегі Корея институты

2023 жылы Оңтүстік Корея үкіметтік ой-сана орталығы «Қорғаныс талдау институты» Солтүстік Кореяда 80-90 ядролық қарудың бар екенін, 2030 жылға қарай 166-ға дейін көбейеді деп бағалап, 300-ге жеткізуді мақсат етеді деген қорытынды жасады.

Химиялық және биологиялық қару

Солтүстік Корея Корея соғысы аяқталғаннан кейін, 1954 жылы өзінің химиялық өнеркәсібін және химиялық қару (ХҚ) бағдарламасын дамытуға кірісті. Алайда, маңызды прогресс 1960 жылдарға дейін жасалмады, ол кезде Ким Ир Сен «Химияландыру туралы декларация» жариялады, мақсаты – экономиканың түрлі салаларын қолдай алатын тәуелсіз химия өнеркәсібін одан әрі дамыту, сондай-ақ химиялық қару өндірісін қамтамасыз ету болды және Солтүстік Кореяның Ядролық және химиялық қорғаныс бюросын құрды. 1960 жылдардың соңы мен 1970 жылдардың басында Солтүстік Корея химия өнеркәсібін дамыту үшін Кеңес Одағы мен Қытайдан көмек алды. 1979 жылы АҚШ Қорғаныс барлау агенттігі Солтүстік Кореяның «тек қорғанысқа арналған ХҚ мүмкіндігіне» ие екенін сенді. Оңтүстік Кореяның Ұлттық қорғаныс министрлігі 2010 жылы да осыған ұқсас баға берді. 2014 жылы Оңтүстік Кореяның Қорғаныс министрлігі «Солтүстік Корея 2500-5000 тонна химиялық қару сақтағанын және түрлі биологиялық қаруларды өндіруге қабілетті екенін» бағалады. 2015 жылы АҚШ Қорғаныс министрлігі Конгреске Солтүстік Кореяның ХҚ бағдарламасының «ХҚ қорына» ие екенін және «жүйкеге, көпіршікке, қанға және тұншықтыратын заттарды өндіруге қабілетті» екенін хабарлады. Солтүстік Корея Химиялық қару туралы конвенцияға (ХҚК) қатысушы емес. Солтүстік Корея 2006 жылы қабылданған БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің 1718 қаулысымен сұралғандай, химиялық қаруға ие екенін мойындаудан бас тартты. Ханхам пестицидтер өндірісінің зауыттары «биологиялық қару бағдарламасының ескі және жиі қолданылатын жасырын орны» және екі мақсатта қолданылатын технологияның мысалы екенін атап өтті. Солтүстік Кореяда жүйкеге, көпіршікке, қанға және құсуға шақыратын заттар, сондай-ақ антракс, шешек және холера сияқты түрлі химиялық және биологиялық қарулар бар. 2017 жылы Ким Чен Ынның жартылай бауыры Ким Чен Нам Малайзиядағы Куала-Лумпур халықаралық әуежайында күдікті Солтүстік Корея агенттерімен VX жүйке затымен өлтірілді.

Тарих

1970 жылдардың соңында немесе 1980 жылдардың басында КХДР-ға Мысырдан бірнеше Scud B зымырандары жеткізілді (Мысыр бұл зымырандарды КСРО, Болгария және Польшадан алған болатын). КСРО Солтүстік Кореяға тікелей Scud зымырандарын жеткізуден бас тартты, бірақ Солтүстік Корея 1970 жылдардан бастап оның конструкциясына негізделген зымырандарды өндіре бастады: жергілікті өндіріс базасы құрылды және алғашқы модификацияланған нұсқасы Хвасон-5 деп аталды. Уақыт өте келе, одан да жетілдірілген зымыран түрлері жасалды. Соңында Солтүстік Корея Жапонияға жете алатын баллистикалық зымырандармен қаруланды. 1990 жылдары Солтүстік Корея Қытайдың көмегімен Пакистанға ядролық заряд тасымалдай алатын орташа қашықтықтағы зымырандарды сатты. Солтүстік Кореяның жаппай қырып-жоятын қаруды гипотетикалық нысанаға жеткізу мүмкіндігі оның зымырандық технологиясымен шектеледі. 2005 жылы Солтүстік Кореяның Nodong зымыранының ұшу қашықтығы 900 км, ал пайдалы жүгі 1000 кг деп бағаланды. 2016 жылы Израильдік сарапшы Узи Рубин зымыран бағдарламасы "айтарлықтай жетістіктерге" қол жеткізгенін айтты. Біріккен Ұлттар Ұйымының сарапшылар тобының Солтүстік Корея жөніндегі баяндамасында, мүше елдер ұсынған мәліметтерге сәйкес, оның баллистикалық зымыран бағдарламасы толыққанды және дербес екені, ал басқару жүйесі жергілікті құрылғандығы көрсетілді, бұл жақындағы қысқа қашықтықтағы баллистикалық зымыранды сынау арқылы дәлелденді, ол Iskander-ге ұқсас және траекториясы төмендетілген. 2020 жылдың қаңтарында Бірлескен штабтар төрағасының орынбасары Джон Э. Хайтен: "Солтүстік Корея планетадағы кез келген ел сияқты жаңа зымырандар, жаңа қабілеттер, жаңа қару-жарақтарды жылдам дамытып жатыр" деді. 2021 жылдың 18 қазанында Солтүстік Корея Жапон теңізіне құлаған баллистикалық зымыранды ұшырды. Жапония премьер-министрі Фумио Кишида бұл ұшыруды "өте өкінішті" деп сипаттады. Француздық Стратегиялық зерттеулер қоры Солтүстік Кореяның ядролық арсеналы мен баллистикалық зымырандарын талдаған баяндама жариялады. Онда KN 23 және KN 24 сияқты қысқа қашықтықтағы баллистикалық зымырандардың дәлдігі спутниктік суреттерге және зымыран сынақтарынан соқтығыс кратерлері арасындағы қашықтыққа негізделген 35 метр, ал KN 25 үлкен диаметрлі басқарылатын зымыранының дәлдігі 80-90 метр деп бағаланды. Конгресс зерттеу қызметі 2017 жылғы Қорғаныс барлау агенттігінің бағалауына сілтеме жасап, Солтүстік Кореяның ядролық оқтарды қысқарту деңгейіне жеткенін мәлімдеді, осылайша оларды қысқа және алысқа ұшатын баллистикалық зымырандарға орнатуға болады. CRS бағалауынша, бүкіл Корея түбегін нысанаға алатын KN 23 SRBM және бүкіл Жапонияны нысанаға алатын KN 15 MRBM конвенциялық және ядролық оқ-дәрілерді тасымалдай алады.

Операциялық жеткізу жүйелері

Солтүстік Корея баллистикалық зымыранға орналастыру үшін ядролық оқ-дәріні кішірейтуге қабілді деген дәлелдер бар. Жапонияның қорғаныс ақ парағына сәйкес, Солтүстік Корея ядролық қаруды кішірейту мүмкіндігіне ие. Оңтүстік Кореяның 2018 жылғы қорғаныс ақ парағында Солтүстік Кореяның ядролық қаруды кішірейту қабілеті елеулі деңгейге жеткені айтылған. АҚШ Қорғаныс барлау агенттігінің құпия есебінде де Солтүстік Корея баллистикалық зымырандар үшін ядролық оқ-дәріні кішірейте алатыны мәлімделген. Солтүстік Кореяның зымырандарын қайтадан атмосфераға кіргенде қорғау технологиясының бар-жоқтығы белгісіз. Кейбір сарапшылар Солтүстік Кореяның жаңа зымырандары жалған болуы мүмкін деп санайды. Солтүстік Кореяның әртүрлі зымыран сынақтары 2010 жылдарға дейін жалғасты, мысалы 2013, 2014 және 2016 жылдары. Солтүстік Корея 2015 жылы Жапонияға жете алатын жеткілікті қуатты орташа қашықтықтағы зымырандарды сынақтан өткізбеді, бірақ Оңтүстік Кореяның "Yonhap" ақпарат агенттігі 2016 жылдың наурызында өткен зымыран сынақтарының бірінде атылған кем дегенде бір зымыранның "Rodong" зымыраны болуы мүмкін деп есептейді. 2016 жылдың тамызында Солтүстік Кореяның "Rodong" зымыранының сынағы Жапонияның Ога түбегінен батысқа қарай, халықаралық суларда, бірақ Жапонияның эксклюзивті экономикалық аймағында құлап, Жапонияны "Жапонияның қауіпсіздігіне қарсы кешірілмейтін зорлық актісі" деп айыптауға мәжбүр етті. Солтүстік Корея 2016 жылдың 23 сәуірінде суасты қайығынан зымыран сынағын жүргізген сияқты; зымыран 30 км ғана ұшса да, бір АҚШ сарапшысы "Солтүстік Кореяның суастынан зымыран ұшыру қабілеті әзілден шынымен маңызды деңгейге жетті" деп мәлімдеді. Дегенмен, 2023 жылға қарай суастынан ұшырылатын баллистикалық зымырандарды (SLBM) дамытудағы прогресс баяулауда болып көрінеді, мүмкін, өйткені жердегі мобильді зымырандармен үлкен жетістіктерге қол жеткізгендіктен дамуға басымдық берілмеді.

Пайдалануға жарамды немесе сынақтан өтті

Hwasong 5 – бастапқы Scud модификациясы. Сұйық отынмен жабдықталған, қозғалмалы зымыран, шамамен 330 км қашықтыққа ұша алады. Сәтті сынақтан өткен. Солтүстік Кореяның 150-200 мұндай зымыранды қозғалмалы ұшыру платформаларында орналастырғаны белгілі. Hwasong 6 – кейінгі Scud модификациясы. Hwasong 5-ке ұқсас, бірақ қашықтығы артқан (550–700 км) және жарылғыш бөлігі кішірек (600–750 кг). Бұл Солтүстік Кореяның ең көп таралған зымыраны, кем дегенде 400 зымыраны қолданыста бар. Hwasong 7 – үлкен және жетілдірілген Scud модификациясы. Сұйық отынмен жабдықталған, қозғалмалы зымыран, 650 кг жарылғыш бөлікке ие. Алғашқы өндіріс үлгілерінде инерциялық навигациялық жүйе болды, кейінгі үлгілерде GPS навигациялық жүйесі орнатылды, бұл CEP дәлдігін 190–250 м-ге дейін жақсартады. Hwasong 9, әлемнің қалған бөлігінде Scud ER деп те белгілі, Hwasong 6-ның одан әрі дамуы болып табылады, қашықтығы (1000–1000+ км) және Жапонияға соққы беруге қабілетті. Hwasong 10 – советтік R-27 Zyb SLBM-нің модификацияланған көшірмесі деп саналады. Бастапқыда Unha-ның бірінші немесе екінші сатысында сынақтан өткен деп есептелді, бірақ қалдықтарды талдау Unha-ның Hwasong 10-нан ескі технологияны қолданғанын көрсетті. Қорғаныс министрлігінің мәліметі бойынша BM25 күші 50 ұшыру құрылғысынан кем. Pukguksong 2 – қатты отынмен жұмыс істейтін Pukguksong 1-дің ұзын қашықтықтық, құрлықта орналасқан нұсқасы. KN-15 деп те аталады. Hwasong 12 – орта қашықтықтық, сұйық отынмен жабдықталған, қозғалмалы зымыран. Бірінші сынақ 2017 жылдың мамыр айында өтті. Кореядан тыс KN-17 деп те белгілі. Оңтүстік Кореялық сарапшылардың бағасынша, мамырда өткізілген сәтті сынаққа сүйене келе, қашықтығы 5000-ден 6000 км-ге жетеді. Hwasong 14 – сонымен қатар KN-20 деп те аталады, ұзақ қашықтықтық, көлікпен тасымалданатын ICBM, 2017 жылдың 4 және 29 шілдесінде сынақтан өтті, шамамен қашықтығы Джон Шиллинг Солтүстік Кореяның Hwasong 14-інің АҚШ қалаларына қауіп төндіретін күмәнді қашықтықтағы дәлдігі нашар деп бағалайды). Майкл Эллеман NHK бейнесінде Hwasong 15 – 13,000 км қашықтықта, 2017 жылдың 28 қарашасында сәтті сынақтан өткенін атап өтті. KN-23 – 700 км қашықтықта, 2019 жылдың 4 мамырында сәтті сынақтан өтті. 9K720 Iskander-ге ұқсас. Hwasong 17 – жарылғыш бөлігінің салмағына байланысты, алғашқы жапондық бағалау бойынша, 15,000 км-ден астам қашықтыққа ұша алады. ICBM алғаш рет 2022 жылдың 18 қарашасында толық ұшу кезінде сәтті сынақтан өткені есептеледі. 2022 жылға дейін ICBM-нің ұзақ қашықтықтағы дәлдігі және қайтадан атмосфераға кіру кезінде сақталу қабілеті белгісіз.

Сыналмаған

KN 08 – Жолға жүретін жылжымалы құрлықтағы баллистикалық зымыран. Хвасонг 13 (HS 13) деп те аталады. Ең көп қашықтығы >5500 км (3400 миль). АҚШ Қорғаныс министрлігі кем дегенде 6 KN 08 ұшқышын орналастырылғанын бағалайды. Өзгертілген нұсқасы, KN 14, Корея Еңбек партиясының 70 жылдығына арналған әскери шеруде таныстырылды. Зымыранды жасау қозғалтқыш проблемаларына байланысты тоқтатылды.

Баллистикалық зымыран технологиясына байланысты экспорт

2009 жылдың сәуірінде Біріккен Ұлттар Ұйымы Кореяның тау-кен және даму сауда корпорациясын (KOMID) Солтүстік Кореяның негізгі қару-жарақ дилері және баллистикалық зымырандар мен конвенциялық қару-жараққа қатысты жабдықтардың басты экспорттаушысы деп атады. БҰҰ KOMID-ті Пхеньянның Орталық ауданында орналасқан деп тіркеді. Алайда, оның Бейжіңде кеңселері және бүкіл әлемде қару сатуды жеңілдететін және Солтүстік Корея қаруына жаңа клиенттер іздейтін сату кеңселері де бар. KOMID Иранға зымырандық технологияны сатқан және Тайваньпен зымыранмен байланысты технологияны сатып алу туралы келісімдер жасаған. KOMID Африка, Оңтүстік Америка және Таяу Шығысқа зымырандық технологиялар, канонерлік қайықтар және көптүрлі зымырандық артиллерияны қоса алғанда, 100 миллион доллардан астам сомаға жабдықтар сатуға жауапты болды. Солтүстік Кореяның әскері де шетелге қару сату үшін "Хап Хенг" компаниясын пайдаланған. "Хап Хенг" 1990 жылдары Макаода орналасып, Пәкістан және Иран сияқты елдерге қару-жарақ, зымыран және ядролық технологияны сатумен айналысқан. Пәкістанның орташа қашықтықтағы "Гаури" баллистикалық зымыраны Солтүстік Кореяның "Родонг-1" зымыранының көшірмесі саналады. 1999 жылы барлау деректері Солтүстік Кореяның Иранға зымыран компоненттерін сатқанын көрсетті. "Хап Хенг" компаниясының тіркелген директорлары Ким Сонг Ин және Ко Мён Хун. Ко Мён Хун қазір Бейжіңдегі тіркелген дипломат және KOMID жұмысына қатысуы мүмкін. БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің санкциялар комитетінің баяндамасында Солтүстік Кореяның ядролық және баллистикалық зымыран технологиясын, соның ішінде Мьянмаға (Бірма), Сирияға және Иранға контрабандалық жолмен тасымалдайтын халықаралық желіге ие екендігі айтылған.

Экспорттық серіктестер

Бірнеше ел Солтүстік Кореяның баллистикалық зымырандарын сатып алды немесе Солтүстік Кореядан жергілікті зымыран өндірісін құруға көмек алды. Мысыр Hwasong 5 және Hwasong 6 өндірісі үшін технология мен көмек алды, сондай-ақ Condor/Badr бағдарламасы арқылы Солтүстік Кореяға бағыт-бағдар жүйелерін немесе ұзын қашықтықтағы зымырандар туралы ақпаратты берген болуы мүмкін. Иран Солтүстік Кореяның зымыранын сатып алған алғашқы елдердің бірі болды. Иран Hwasong 5 (Shahab 1), Hwasong 6 (Shahab 2) және Rodong 1 (Shahab 3) үшін жергілікті өндірісті құрды. АҚШ Мемлекеттік департаментінің құпия хабарына сәйкес, Иранда 19 дана BM25 "Мусудан" зымыраны бар, және Иран "Мусуданды" "Хоррамшахр" деп атады. Бұл ядролық қару тасуға қабілетті зымыран әзірлену үстінде, бірақ оның екі сынақ ұшырылымы сәтсіз аяқталды. 1999 жылдың бірінші жартысында Солтүстік Корея ұйымдары ядролық қару технологиясына қол жеткізу үшін Пәкістанның баллистикалық зымыран бағдарламасына көмек көрсетуді жалғастырды. Бұл көмек Исламабадтың баллистикалық зымырандар өндіруге жасаған күш-жігері үшін маңызды болды. 1998 жылдың сәуірінде Пәкістан Солтүстік Кореяның Nodong зымыранының негізінде жасалған Ghauri MRBM-ді сынақтан өткізді. Сондай-ақ 1998 жылдың сәуірінде АҚШ Пәкістан мен Солтүстік Корея ұйымдарына Зымыран технологиясын бақылау режимінің I санаттағы баллистикалық зымыранмен байланысты технологияны берудегі рөлі үшін санкциялар салды. Сирия алғашқыда Scud B зымыранын Солтүстік Кореядан алған. Солтүстік Корея Сирияға Scud C және/немесе Scud D зымыранын әзірлеуге көмектескен болуы мүмкін. 2013 жылдан бастап Сирия, Солтүстік Кореяны қоса алғанда, бірнеше елден жетілдірілген зымыран компоненттері мен технологияларына сыртқы көмекке сенеді. 2018 жылы БҰҰ баяндамасында Солтүстік Кореяның Сирияның химиялық қару бағдарламасына көмектесу үшін техниктер мен материалдарды, соның ішінде қышқылға төзімді плиткаларды, клапандарды және термометрлерді жібергені айтылды. 1989 жылы Солтүстік Кореядан 25 Hwasong 5 зымыраны сатып алынды. БАӘ қорғаныс күштері зымырандардың сапасына қанағаттанбады және оларды сақтауға қойды. Вьетнам 1998-1999 жылдары Hwasong 5/6 зымыранына тапсырыс берген деген хабар бар, бірақ бұл келісім орындалған-жоқ белгісіз. Йемен 1990 жылдары Солтүстік Кореядан Scud зымырандарын сатып алғаны белгілі – барлығы 15 зымыран, конвенциялық оқ-дәрілер және отын окистендіргіш.

Бұрынғы экспорттық серіктестер

Ливия Муамар Каддафи билігі тұсында Солтүстік Кореядан технологиялық көмек, сызбалар және зымыран бөлшектерін алғандығы мәлім болған.

Әлеуетті экспорттық серіктестің бас тартуы

2004 жылдың қаңтар айында Нигерия үкіметі Солтүстік Кореяның зымыран технологиясын сатуға келісімін бергенін хабарлады, бірақ бір айдан кейін АҚШ-тың қысымы салдарынан Нигерия бұл келісімнен бас тартты.

Халықаралық реакциялар

1990 жылдары АҚШ Солтүстік Кореяның ядролық қару бағдарламасын тоқтату мақсатында «Келісім негізі» деп аталатын келісімге қол қойды, сонымен бірге Корея түбегін ядролық қарудан толықтай арылтуға ұмтылды. 2002 жылы Солтүстік Кореяның құпия уран байыту бағдарламасы әшкере болғаннан кейін бұл келісім бұзылды. Одан кейін Қытай Корея түбегін ядролық қарудан арылту процесін кезең-кезеңмен келісу үшін алты тараптық келіссөздерді ұйымдастырды. Солтүстік Кореяның бірнеше ядролық және зымырандық сынақтарынан кейін алты тараптық келіссөздер тоқтап қалды, нәтижесінде Солтүстік Кореяға қарсы халықаралық санкциялар күшейді, оның ішінде БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесі қабылдаған бірқатар санкциялық қаулылар да бар. 2018 жылы Оңтүстік Корея президенті Мун Чжэ Ин мен АҚШ президенті Дональд Трамп Ким Чен Ынмен бірнеше саммиттер өткізді, олар Корея түбегін ядролық қарудан арылтуға бағытталған жарияланымдарға әкелді.

Халықаралық тексерулер

2018 жылдың 31 қазанында Оңтүстік Кореяның үкіметтік Корея Демократиялық партиясының заң шығарушысы Ким Мин Ки жасаған мәлімдемеде, Оңтүстік Кореяның Ұлттық барлау қызметінің өкілдері Солтүстік Кореяның бірнеше ядролық және зымырандық сынақ алаңдарын қарап шыққандығы және олар енді алдағы халықаралық тексерулерге дайын екендігі айтылды. Ким сондай-ақ, қазір тоқтатылған Солтүстік Кореяның Пунгьери ядролық сынақ алаңы мен Сохэ спутнигін ұшыру базасы осы қарауларға кіргенін мәлімдеді. Барлау қызметкерлерінің сапары 2018 жылдың қыркүйегінде Пхеньян келісімі аясында жүзеге асты, онда Солтүстік Корея басшысы Ким Чен Ын Сохаені жабуға және халықаралық сарапшыларға зымыран қозғалтқыштарын сынау алаңын және ұшыру платформасын бұзуды бақылауға рұқсат берді. Халықаралық сарапшылар Солтүстік Кореяның басқа да ядролық және зымырандық сынақ орындарының таратылуына куә бола алады. Солтүстік Кореяның негізгі ядролық нысаны – Йонгбён өткен жылдан бері тоқтап тұр, бірақ әлі толық жабылмаған.