Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Пуэрто-Рикодағы қала және муниципалитет
City and municipality in Puerto Rico
Хумакао (umaˈkao) – Пуэрто-Рико аралының шығыс жағалауында, Ябукоаның солтүстігінде, Нагуабоның оңтүстігінде, Лас-Пьедрастың шығысында және Виекес бұғазының батысында орналасқан қала және муниципалитет. Хумакао 12 бариоға және Хумакао Пуэблоға (қаланың орталық аймағы және әкімшілік орталығы) таралады. Ол Сан-Хуан-Кагуас-Гуанайбо қалалық статистикалық аймағының бір бөлігі болып табылады.
Humacao (umaˈkao) is a city and municipality in Puerto Rico located in the eastern coast of the island, north of Yabucoa; south of Naguabo; east of Las Piedras; and west of Vieques Passage. Humacao is spread over 12 barrios and Humacao Pueblo (the downtown area and the administrative center of the city). It is part of the San Juan Caguas Guaynabo Metropolitan Statistical Area.
Тарих
Қазіргі Хумакао аймағы Пуэрто-Риконың оңтүстік-шығыс жағалауының бір бөлігін қамтитын Хумака таино аймағына қарасты. Аймақты кацик Джумакао (кейде "Макао" деп те аталады) басқарды. Таино қонысы қазіргі Хумакао өзенінің жағалауында орналасқан. Таино басшысы Джумакао испан тілінде оқу мен жазуды үйренген алғашқы "кацик" болды деп саналады, себебі ол Испания королі Карл I-ге арал губернаторының олардың бейбіт келісімін бұзғаны туралы шағымданып хат жазды. Хатта Джумакао олардың халқының Испанияда дерлік тұтқын екенін айтты. Король Чарльз хаттан қатты әсер алып, губернаторға келісім шарттарын орындауды бұйырды. 16 ғасырдың басында аймақты мал өсірушілер мекендеген. Бірақ олардың көпшілігі Сан-Хуанда ресми түрде тұрғандықтан, елді мекен ресми түрде ұйымдастырылмады. 18 ғасырдың басында, атап айтқанда 1721–1722 жылдары, аймақта алғашқы ресми қоныс құрылды. Сол кездегі тұрғындардың көпшілігі Канар аралдарынан келген иммигранттар еді, бірақ карибтер, қарақшылар және басқа да қоныс аударушылардың шабуылдарынан кейбіреулері аралдың ішкі жағына, қазіргі Лас-Пидрасқа көшіп кетті. Дегенмен, бірқатар қоныс аударушылар қалды және 1776 жылы тарихшы Фрай Иниго Аббад и Ласиерра бұл аймаққа сапар шегіп, жергілікті халық туралы жазды. 1793 жылы шіркеу приход ретінде мойындалды және елді мекен ресми түрде қала мәртебесін алды. Хумакао қаласын он жылдан астам уақыт бойы мэр Марсело Трухильо Панисс басқарды. Бұрын баскетболшы болған Трухильо қалада спорт және көркем өнер салалары үшін инфрақұрылымды дамытуға ықпал етті. 2008 жылдың наурыз айында Фахардо-Хумакао Рим-католик діоцезі құрылды. Оның алғашқы епископы – Моссеньор Эусебио 'Чебито' Рамос Моралес, 1990 жылдары Хумакаоның бас шіркеуінің ректоры болған маунабеньо. 2019 жылы Марсело Трухильо Панисс қайтыс болғаннан кейін Луис Рауль Санчес Хумакаоның уақытша мэрі болды.
The region of what is now Humacao belonged to the Taíno region of Humaka, which covered a portion of the southeast coast of Puerto Rico. The region was led by cacique Jumacao (also referred to as "Macao"). The Taíno settlement was located on the shores of what is called now the Humacao River. It is believed that the Taíno chief Jumacao was the first "cacique" to learn to read and write in Spanish, since he wrote a letter to the King of Spain Charles I complaining about how the Governor of the island wasn't complying with their peace agreement. In the letter, Jumacao argued that their people were virtually prisoners of Spain. It is said that King Charles was so moved by the letter that he ordered the Governor to obey the terms of the treaty. During the early 16th century, the region was populated by cattle ranchers. However, since most of them officially resided in San Juan, a settlement was never officially organized. At the beginning of the 18th century, specifically around 1721–1722, the first official settlement was constituted in the area. Most of the residents at the time were immigrants from the Canary Islands, but due to attacks from Caribs, pirates, and other settlers, some of them moved farther into the island in what is now Las Piedras. Still, some settlers remained and by 1776, historian Fray Íñigo Abbad y Lasierra visited the area and wrote about the population there. By 1793, the church was recognized as parish and the settlement was officially recognized as town. Humacao was led by mayor Marcelo Trujillo Panisse for over a decade. A basketball star in his early years, Trujillo has pushed for the development of infrastructure facilities for sports and the fine arts in the city. In March 2008, a new Roman Catholic diocese was established as the Fajardo Humacao diocese. Its first bishop is Monsignor Eusebio 'Chebito' Ramos Morales, a maunabeño who was rector of the Humacao's main parish in the 1990s. In 2019, Luis Raul Sanchez became interim mayor of Humacao after Marcelo Trujillo Panisse died in September 2019.
География
Хумакао Пуэрто-Риконың оңтүстік-шығыс жағалауында орналасқан. Солтүстікте Нагуабо, оңтүстікте Ябукоа және батыста Лас-Пьедрас муниципалитеттерімен шектеседі. Атлант мұхиты қаланың шығыс жағынан шекаралайды. Хумакао Шығыс жағалаулық жазық аймағында орналасқан, аумағының көп бөлігі жазық болып келеді. Оңтүстік-батысында Кандлеро төбесі және солтүстік-батысында Мабу сияқты шағын көтерілістер бар. Хумакаоның аумағы 45 шаршы мильді (117 км²) құрайды.
Humacao is located in the southeast coast of Puerto Rico. It is bordered by the municipalities of Naguabo to the north, Yabucoa to the south, and Las Piedras to the west. The Atlantic Ocean borders the city in the east. Humacao is located in the region of the Eastern Coastal Plains, with most of its territory being flat. There are minor elevations to the southwest, like Candelero Hill, and northwest, like Mabú. Humacao's territory covers 45 square miles (117 km2).
Су ерекшеліктері
Хумакаоның гидрографиялық жүйесі Хумакао, Антон Руис және Канделеро сияқты көптеген өзендер мен арналардан тұрады. Оның кейбір арналары – Фронтера, Мариана және Дель-Обиспо, сондай-ақ тағы да көптеген арналар бар. Хумакао су тасқынынан қорғану жоспарларын жасап жатыр және оның жағалауда орналасқан Антон Руис, Пунта Сантьяго, Рио Абахо, Буэна Виста және Канделеро Абахо аудандары су тасқыны мен қирау қаупіне өте сезімтал екенін мәлімдеді.
Humacao's hydrographic system consists of many rivers and creeks like Humacao, Antón Ruíz, and Candelero. Some of its creeks are Frontera, Mariana, and Del Obispo, among many others. Humacao was working on flood mitigation plans and shared that its barrios located on the coast; Antón Ruíz, Punta Santiago, Río Abajo, Buena Vista and Candelero Abajo barrios, are extremely vulnerable to flooding and destruction.
Салалар
Баррио (қазіргі заманда шағын әкімшілік бөлімдерге ұқсас) және суббарриолар секторлар деп аталатын кішігірім аймақтарға одан әрі бөлінеді. Секторлардың түрлері әртүрлі болуы мүмкін, мысалы, қалыпты сектор, урбанизация, репарто, барриада және резиденциал сияқты.
Barrios (which are, in contemporary times, roughly comparable to minor civil divisions) and subbarrios, are further subdivided into smaller areas called sectores (sectors in English). The types of sectores may vary, from normally sector to urbanización to reparto to barriada to residencial, among others.
Арнайы қауымдастықтар
Пуэрто-Риконың арнайы қауымдастықтары – әлеуметтік оқшалануға ұшыраған азаматтары бар маргиналды қауымдастықтар. Картада осы қауымдастықтар мемлекеттің дерлік барлық муниципалитеттерінде кездесетіні көрсетілген. 2014 жылы тізімде болған 742 орынның ішінде Хумакаода келесі бариолар, қауымдастықтар, секторлар немесе аудандар болды: Антон Руис, Обрера ауданы, Котто Мабу Фермина, Буэна Виста, Канделеро Абаходағы Парклас Анисето Круз, Канделеро Абаходағы Парклас Мартинес, Катано, Пунта-Сантьяго, Верде Мар және Кангрехос.
Comunidades Especiales de Puerto Rico (Special Communities of Puerto Rico) are marginalized communities whose citizens are experiencing a certain amount of social exclusion. A map shows these communities occur in nearly every municipality of the commonwealth. Of the 742 places that were on the list in 2014, the following barrios, communities, sectors, or neighborhoods were in Humacao: Antón Ruiz, Obrera neighborhood, Cotto Mabú Fermina, Buena Vista, Parcelas Aniseto Cruz in Candelero Abajo, Parcelas Martínez in Candelero Abajo, Cataño, Punta Santiago, Verde Mar, and Cangrejos.
Туризм
Жергілікті туризмді ынталандыру мақсатында Пуэрто-Рико туристік компаниясы Voy Turistiendo ("Мен саяхаттап жүрмін") атты кампанияны іске қосты, оның құрамында паспорт кітапшасы мен веб-сайт бар. Хумакао бетінде Reserva Natural de Humacao, тарихи архитектурасы бар Пуэблосы және, әсіресе, Гранито тағамы қызығушылық тудыратын орындар ретінде тізімделген. Primera Hora газетінің хабарлауынша, Хумакаода 8 жағажай бар, оның ішінде Пунта-Сантьяго да бар. Хумакаодағы Палмас-дель-Мар жағажайы қауіпті деп есептеледі. Жағалауда орналасқандығы және ел астанасынан салыстырмалы түрде жақын болғандықтан, Хумакао туристер үшін жиі тоқтау орны болып табылады. Ең танымал туристік орындардың бірі – Пуэрто-Риконың ең ірі курорты Пальмас-дель-Мар. Бұл мега курорттың ауданы өте кең және Хумакаоның оңтүстік-шығыс бөлігінің барлығын қамтиды. Курортта теннис корты, екі әлемдік деңгейдегі гольф алаңдары, жағажайға қол жеткізу, бірнеше мейрамхана және ат шабу орталығы бар. Пальмас-дель-Мар курортындағы жағажайлардан басқа, Хумакаода тағы да жағажайлар бар. Ең танымалдары – Пунта-Сантьяго, Буэна-Виста, Пунта-Канделеро және Эль-Моррильо. Пуэрто-Рико университетінің Хумакаодағы астрономиялық обсерваториясы, Каса Роиг, Гусман Ермит, Хумакаоның жабайы табиғат қоры және Дульсе Номбре де Хесус шіркеуі де қызығушылық тудыратын орындарға жатады. 1980 жылдары Пуэрто-Риконың Табиғи және қоршаған орта ресурстары департаменті муниципалитет аумағында Хумакао табиғи қорығын (Пунта-Сантьяго табиғи қорығы деп те аталады) құрды. Хумакаода Пальмас-дель-Мар тропикалық орман да орналасқан.
To stimulate local tourism, the Puerto Rico Tourism Company launched the Voy Turistiendo ("I'm Touring") campaign, with a passport book and website. The Humacao page lists Reserva Natural de Humacao, its Pueblo with historic architecture, and its cuisine, specifically Granito, as places and things of interest. According to a news article by Primera Hora, there are 8 beaches in Humacao including Punta Santiago. Palmas del Mar Beach in Humacao is considered a dangerous beach. Due to its location on the coast and relative short distance from the capital, Humacao is a frequent stop for tourists. One of the most notable tourist mainstays is the Palmas del Mar resort, which is Puerto Rico's largest resort. This mega resort is composed of over of land and occupies the entire southeastern portion of Humacao. The resort contains tennis courts, two world class golf courses, beach access, several restaurants and a riding center. Aside from the beaches at the Palmas del Mar resort, Humacao has other beaches. The most popular ones are Punta Santiago, Buena Vista, Punta Candelero, and El Morrillo. The Astronomical Observatory at the University of Puerto Rico at Humacao, Casa Roig, the Guzmán Ermit, the Humacao Wildlife Refuge, and the Church Dulce Nombre de Jesús may be classed as other places of interest. In the 1980s, the Puerto Rico Department of Natural and Environmental Resources established the Humacao Nature Reserve (also called the Punta Santiago Nature Reserve) in the municipality. The Palmas del Mar Tropical Forest is also located in Humacao.
Экономика
Хумакаодағы Burlington 100-ден аз адамды жұмысқа алды және 2019 жылдың наурыз айында қайта ашылды. Бұл дүкен 2017 жылдың 19 қыркүйегінде болған Мария дауылынан қирап, сол кезден бері жабық тұрған еді.
Burlington in Humacao employs under 100 people and reopened its doors in March 2019. The store had been shuttered since Hurricane Maria destroyed it on September 19, 2017.
Спорт
Гриз баскетбол командасы (Humacao Grays) 2005 жылы құрылған және Пуэрто-Риконың Ұлттық жоғары баскетбол лигасының мүшесі болып табылады. 2010 жылы олар өздерінің атын Caciques de Humacao деп өзгертті. Олар жаңа "Хумакао" аренасында ойнайды. "Гриз" сонымен қатар, екі А класындағы әуесқой бейсбол командасы, ол бір чемпионатты (1951) жеңіп алды және төрт рет күміс жүлдегер атанды (1950, 1960, 1965 және 1967 жылдары).
The Grises basketball team (Humacao Grays), founded in 2005, belongs to Puerto Rico's National Superior Basketball league. In 2010, they changed their name to the Caciques de Humacao. They play at the new Humacao Coliseum. The Grises is also a Double A class amateur baseball team that has won one championship (1951) and four time runners up in (1950, 1960, 1965 and 1967).
Үкімет
Пуэрто-Рикодағы барлық муниципалитеттер сияқты, Хумакао да мэр басқарады. 2022 жылдың маусым айында Хулио Гейгел Хумакао мэрі болып сайланды. Оған дейін Луис Рауль Санчес 2019 жылдың қыркүйегінде Марсело Трухильо Панис қайтыс болғаннан кейін қызметке кірді. Алдыңғы мэр Марсело Трухильо, Халықтық демократиялық партиясынан (PPD) 2000 жылғы жалпы сайлауда сайланып, көп жылдар бойы қызмет еткен. 2020 жылғы жалпы сайлауда Луис Рауль Рейналдо (Рей) Варгас Родригеске (PNP) 4 ұпай айырмасымен жеңіліп қалды. Бірақ 2022 жылдың 5 мамырында Варгас ФБР-мен жемқорлық, пара беру және қысым көрсету айыптарымен тұтқындалды және осыдан кейін лауазымынан алынды. Қала Пуэрто-Риконың Сенат округі VII-ге жатады, оны екі сенатор өкілдік етеді. 2012 жылы Хорхе Суарес пен Хосе Луис Далмау округтік сенаторлар болып сайланды.
Like all municipalities in Puerto Rico, Humacao is administered by a mayor. In June 2022, Julio Geigel was elected mayor of Humacao. Before then Luis Raul Sanchez got into office, after Marcelo Trujillo Panisse died in September 2019. The former mayor was Marcelo Trujillo, of the Popular Democratic Party (PPD) was elected at the 2000 general election and served for many years. In the 2020 general election Luis Raul was defeated by Reinaldo (Rey) Vargas Rodríguez (PNP) by a margin of 4 points. However, on May 5, 2022, Vargas was arrested by the FBI on corruption, bribery, and extortion charges. and was subsequently removed from his position. The city belongs to the Puerto Rico Senatorial district VII, which is represented by two Senators. In 2012, Jorge Suárez and José Luis Dalmau were elected as District Senators.
ФБР-дің спутниктік кеңсесі
Хумакаода ФБР-дің филиалы орналасқан.
There is an FBI satellite office located in Humacao.
Денсаулық сақтау
Хумакаода HIMA San Pablo Humacao, Доктор Домингес (Hospital Oriente) және Райдер мемориалдық ауруханасы сияқты үш екінші деңгейлі медициналық орталық бар.
Humacao has three secondary care hospitals HIMA San Pablo Humacao, Dr. Domínguez (Hospital Oriente), and Ryder Memorial Hospital.
Таңбалар
Муниципионың ресми туы мен елтаңбасы бар.
The municipio has an official flag and coat of arms.
Ту
Ол үш көлденең жолақтан тұрады: алтын – бас Джумакаоның тәжін көрсетеді, қызыл – қару-жарақ пен гербті, ал жасыл – таино тайпасы қолданған жебелерді символдайды.
It consists of three horizontal stripes: gold that stands for Chief Jumacao's crown, red that symbolizes the coat of arms and the green that represents the arrows used by the Taínos.
Елтаңба
Герб негізінен екі түстен тұрады: алтын және жасыл, сонымен қатар қызыл түс те бар. Алтын күн символы, Хумакао аралы күн туатын жерде орналасқан. Жасыл түс – бұл жергілікті үнді мұрасын және қала орналасқан тропикалық жазықты білдіреді. Қалқанның өзі Хумакаоның түпнұсқалық және үнді атауының шығуын көрсетеді. Гербті 1975 жылы Роберто Браскочеа Лота жасаған, ал Хумакао қаласы 1975 жылғы 13 қарашада бекіткен.
The coat of arms mainly consists of two colors, gold and green but also has gules. The gold represents the sun, Humacao is located in the island were the sun rises. Green symbolizes the native Indian heritage as well as the natural tropical valley where the city is located. The shield itself represents Humacao's native and Indian name origin. The coat of arms was designed by Roberto Brascochea Lota in 1975 and approved by Humacao on November 13, 1975.
Білім
Мұнда әртүрлі бастауыш және жоғары мектептер бар, олардың үшеуі Орта штаттардың орта мектептер қауымдастығымен аккредиттелген және әрқайсысының өз Ұлттық құрмет қоғамы бөлімшесі бар. Пуэрто-Рико Университетінің Хумакао қаласындағы филиалы, бұрынғы CUH, 4000-нан астам студентті білім береді және ғылымдарымен әйгілі, аралдағы ең білікті микробиологтардың, теңіз биологтарының, жабайы табиғат биологтарының және химиктердің көп бөлігін бакалавриат деңгейінде даярлайды. Ол сонымен қатар, көптеген туристер мен жергілікті тұрғындар жұлдыздар мен планеталарды көру үшін келіп, сондай-ақ өнер көрмелері мен мәдени шаралар өткізілетін Museo Casa Roig мұражайын басқаратын астрономиялық обсерваторияны да басқарады.
There are various elementary and high school facilities, three of which were recognized by the Middle States Association of Secondary Schools and each has its own National Honor Society chapters. The University of Puerto Rico at Humacao, formerly the CUH, educates over 4,000 students and is well known for its sciences, producing many of the island's most skilled microbiologists, marine biologists, wildlife biologists and chemists at the undergraduate level. It also manages an astronomical observatory where many tourists and locals come visit and view the stars and planets and the Museo Casa Roig where arts expositions and cultural events are celebrated.