Кіріспе

United States v. Verdugo Urquidez, 494 U. S. 259 (1990) – АҚШ Жоғарғы Сотының шешімі, онда АҚШ агенттерінің шетелдегі шетелдік азаматқа тиесілі мүлікті іздестіру және тәркілеу кезіндегі Төртінші түзетуде қарастырылған қорғаулар қолданылмайтыны белгіленді.

Фактілер

Мексика азаматы Рене Мартин Вердуго Уркидес, есірткі бароны ретінде танылған және ДЕА агенті Энрике Камарена Салазарды азаптап өлтіруге қатысы бар деген күдікпен тұтқындалып, АҚШ-қа жеткізілді. ДЕА агенттері айыпталушының үйін тінткені жөн деп шешті, сондықтан Мексика үкіметінен тінтіруге рұқсат алды. Тінтіру кезінде агенттер айыпталушының марихуана жөнелтпелерінің тізімі деп саналатын құжаттарды тапты. Үкімет осы құжаттарды сотта дәлел ретінде ұсынғанда, айыпталушы оларға қарсылық білдіріп, ордерсіз алынғанын және Конституция бойынша сотта пайдаланылуы мүмкін емес екенін мәлімдеді. АҚШ округтік соты осымен келісіп, құжаттарды сотқа ұсынбау үшін (дәлел ретінде пайдалануға тыйым салу үшін) ерекше ереже қолданды. Үкімет бұл шешімге шағымданып, апелляциялық сотқа жолықты. Апелляциялық соттың шешімі күшінде қалды, содан кейін үкімет Жоғарғы Сотқа шағым түсірді.

Соттың пікірі

Сот төртінші түзетудегі орынсыз іздеулер мен тәркілеулерге қатысты тыйым шетелде орналасқан, АҚШ-та тұрмайтын шетелдікке тиесілі мүлікті АҚШ агенттерінің іздеуі мен тәркілеуі жағдайында қолданылмайтынын мәлімдеді. Бас судья Ренквист судьялар Уайт, Скалия, Кеннеди және О’Коннордың қолдауымен Сот үшін пікір жазды, онда "Төртінші түзетумен қорғалатын адамдар" – АҚШ халқы екені, ал айыпталушының АҚШ аумағындағы "заңмен рұқсат етілген, бірақ қажетсіз болуы" (оның қамаулануының тікелей салдары) АҚШ-пен оны қорғау үшін Конституцияға жүгінуге жеткілікті байланыс құрмады делінген.

Біркелкі пікірлер

Сот төрешісі Кеннеди келісім пікірін жазды, онда мұндай жағдайлардағы Төртінші түзетутің қолданылуы АҚШ-тың шетелдегі ұлттық мүдделерін қорғауға бағытталған әрекеттеріне кедергі келтіруі мүмкін екенін айтты. Сот төрешісі Стивенс де келісім пікірін жазды, онда Төртінші түзету және оның негізсіз іздеу мен тәркілеуге тыйым салуы мұндай жағдайларда қолданылады деп мәлімдеді, бірақ бұл іздеу мен тәркілеу Мексика үкіметінің рұқсатымен және көмегімен жүзеге асырылғандықтан және АҚШ сотының мұндай іздеуге ордер беруге құқығы болмағандықтан заңды деп қорытындылады.

Бір-бірінен айырмашылық пікірлер

Бреннан судья, Маршалл судьясы қосылып, төртінші түзетуді елдің федералды үкіметі жасаған кез келген әрекетке қолдануды көздегенін айтты. Олар Конституция үкіметке шектеулі өкілеттік береді, ал құқықтарды қолдану – осы шектеулердің бірі деп мәлімдеді. Сондықтан, федералды үкіметтің ешбір өкілі төртінші түзетумен реттелмеген іздестіруді жүргізе алмайды. Блэкмун судьясы да келіспей, егер шетел азаматына АҚШ-тың қылмыстық заңын бұзды деген айып тағылса, ол басқарылатын азаматтардың бірі ретінде қарастырылуы керек деп мәлімдеді.