Кеңес Одағында жасалған "Новичок" улы газдары

Кіріспе

Кеңес Одағы әзірлеген жүйкелік заттар сериясы.

Новичок (Новичо́к) – жүйкелік заттардың бір тобы, олардың кейбіреулері екікомпонентті химиялық қару болып табылады. Бұл заттар 1971-1993 жылдар аралығында Кеңес Одағы мен Ресейдің мемлекеттік химиялық зерттеу институтында әзірленген. Кейбір Новичок агенттері стандартты температура мен қысымда қатты күйде, ал басқалары сұйық күйде болады. Егер олар ультражұқа ұнтақ түрінде болса, қатты түрдегі заттардың таралуы мүмкін деп саналады. Бұл жүйкелік заттарды әзірлеген ресейлік ғалымдар олардың бұрын жасалмаған ең қауіпті заттар екенін мәлімдейді, кейбір түрлері VX-тан бес-сегіз есе, ал басқалары соманнан он есе күшті. Иран да осындай химиялық заттарды өндірумен байланысты. 21-ғасырда Новичок агенттері Ресей үкіметінің қарсыластарын улау оқиғаларынан кейін көпшілік назарына ілікті, оның ішінде Скрипальдер мен тағы екеуі Ұлыбританияның Эймсбери қаласында (2018), сондай-ақ Алексей Навальный (2020), бірақ бұл затпен азаматтардың улануы кем дегенде 1995 жылдан бері белгілі. 2019 жылдың қараша айында Химиялық қаруды тыйым салу ұйымы (ХҚТБ), Химиялық қару туралы конвенцияның (ХҚТБ) атқарушы органы, 2018 жылы Ұлыбританиядағы улануларға жауап ретінде ХҚТБ-ның "бақыланатын заттар тізіміне" Новичок агенттерін қосты, бұл конвенцияға 1990 жылдары қол қойылғаннан бергі алғашқы маңызды өзгерістердің бірі болды.

Тарих және жариялау

Новичок заттары "Фолиант" деп аталатын кеңестік бағдарламаның бір бөлігі ретінде жасалған. "Новичок" түрлерінің бесеуі әскери мақсатта қолданылған деп саналады. Ең әмбебап түрлері – А 232 ("Новичок 5"). "Новичок" заттары майданда ешқашан қолданылмаған. Ұлыбритания үкіметі 2018 жылдың наурызында Солсбериде (Уилтшир, Англия) Сергей және Юлия Скрипальді улауға "Новичок" заты қолданылғанын анықтады. Бұл туралы OPCW хабарлағандай, әлемдегі төрт зертхана бірауыздан растады. "Новичок" төрт айдан кейін Уилтширдегі Эймсбериде британдық жұпты улауға да қатысты, бұл оқиғаға Солсбери шабуылынан кейін тасталған қалдық нейротоксикалық заттың себеп болғаны күдіктелді. Ол үш адамды ауыр күйде қалдырды, олар жазылып шықты және қысқа мерзімге полиция қызметкерін ауруханаға жатқызды. Ресей үкіметі "Новичок" деп аталатын заттарды өндіруге немесе зерттеуге қатысқан жоқ деп мәлімдейді. 2020 жылдың қыркүйегінде Германия үкіметі оппозициялық саяхатшы және сыбайлас жемқорлыққа қарсы белсенді Алексей Навальныйдың, ұшу кезінде ауырып, тамыз айының соңында емделу үшін Омскіден Берлинге эвакуацияланғанын мәлімдеді, ол "Новичок" затымен уланған. "Новичок" туралы Батыс елдерінің барлық басқа да барлау қызметтері 1990 жылдардан бері біледі. 2016 жылы Тегеран университетінде жұмыс істейтін ирандық химиктер бес "Новичок" затын талдау үшін синтездеді және OPCW-ның Орталық талдамалық деректер базасына қосылған егжей-тегжейлі массалық спектроскопия деректерін жасады. Бұрын олардың спектрлік қасиеттері туралы егжей-тегжейлі сипаттамалар ғылыми әдебиеттерде болған емес. Сондай-ақ, 2017 жылы Чехияда осы жаңа улы қосылыстарға қарсы қорғануға көмектесетін аналитикалық деректер алу үшін шағын мөлшерде А 230 заты синтезделгені хабарланды. Кеңес Одағы мен Ресей 1970 жылдардан 1990 жылдардың басына дейін төртінші буынның өте күшті химиялық қаруын жасады деп хабарланды. Бұл туралы 1992 жылы "Московские новости" апталық басылымында екі химик Лев Федоров пен Вил Мирзаянов жазған. Бұл басылым Ресейдің Химиялық қаруды жою туралы конвенцияға қол қою алдында жарық көрді. Мирзаяновтың сөзіне қарағанда, Ресейдің әскери химиялық кешені (МХК) химиялық қару жасау нысанын құру үшін Батыстан алынған қорғаныс конверсиясы ақшасын пайдаланған. Ресейдің Бас прокуроры Мирзаяновқа қарсы мемлекетке опасыздық жасау ісін қозғаған кезде "Новичок" заттарының бар екенін иәкеледі. КГБ үш ғалымға дайындалған сарапшы куәліктеріне сәйкес, "Новичок" және басқа да химиялық агенттер шынымен де өндірілген, сондықтан Мирзаяновтың ашылуы мемлекетке опасыздық болып табылады. Мирзаянов 1992 жылдың 22 қазанында тұтқындалып, мемлекеттік құпияны жария еткені үшін Лефортово түрмесіне жіберілді. Кейіннен ол босатылды, өйткені "Мәскеулік жаңалықтардағы улы заттардың формулалары мен атауларының ешқайсысы да кеңес баспасөзіне жаңалық емес еді, сондай-ақ сынақ алаңдарының орналасқан жері де ашылмады". 1994 жылдың басында "Новое время" журналына берген сұхбатында Ресейдің жетекші екілік қару ғалымы Владимир Углев А 232/Новичок 5 бар екенін мәлімдеді. 1998 жылы The Washington Post газетіне берген сұхбатында Дэвид Э. Хоффманмен бірге химияшы А 232 затын ойлап табуға көмектескенін, оның қысқа температураға төзімдірек екенін және одан екілік нұсқасы жасалғанын растады. Углев 2018 жылы Скрипальдерді улаудан кейін "бірнеше жүз" қосылыс синтезделгенін, бірақ тек төрт агент қаруландырылғанын (басқа көздер атап өткендей, "Новичок 5", −7, −8 және −9): алғашқы үшеуі сұйық болған және тек соңғысы, 1980 жылға дейін әзірленбеген, ұнтақ түрінде жасалуы мүмкін екенін айтты. 20 жыл бұрынғы сұхбаттан айырмашылығы, ол 1994 жылы зерттеуге қатысуын тоқтатқанға дейін екілік агенттердің табысты әзірленгенін жоққа шығарды. Сенімсіз дереккөз: date=April 2018 Reuters агенттігінің 2018 жылғы есебіне сәйкес, 1990 жылдары Германияның Федералды барлау қызметі (BND) бір ресейлік ғалымнан бір "Новичок" агентінің үлгісін алды және үлгі Швецияда талданды. Химиялық формула Батыс НАТО елдеріне берілді, олар оны синтездеді, содан кейін қорғаныш құралдарын сынау, оны анықтау және оған қарсы дәрілерді сынау үшін шағын мөлшерде қолданды. "Новичок" 2008 жылы органофосфорлық улануды емдеуге арналған патентте айтылған. Мэриленд университеті Балтимордағы зерттеулерге АҚШ армиясы қаржыландырды. Бұл туралы "Азаттық" радиосы хабарлады. Ринк 1995 жылы банкир Иван Кивелиди мен оның хатшысын өлтірген кезде қолданылған "Новичок" затын заңсыз сатқаны үшін Ресейде сотталды. Дэвид Уайз өзінің "Cassidy's Run" кітабында кеңестік бағдарламаның күдікті американдық бағдарламаны дамытуға қатысты бұрыс ақпараттың салдары болғанын айтады, ол "GJ" кодымен нейротоксикалық затты кеңестіктерге операциялық шара ретінде берген.

Novichok agents were designed as part of a Soviet program codenamed Foliant. Five Novichok variants are believed to have been adapted for military use. The most versatile is A 232 (Novichok 5). Novichok agents have never been used on the battlefield. The UK government determined that a Novichok agent was used in the poisoning of Sergei and Yulia Skripal in Salisbury, Wiltshire, England in March 2018. It was unanimously confirmed by four laboratories around the world, according to the OPCW. Novichok was also involved in the poisoning of a British couple in Amesbury, Wiltshire, four months later, believed to have been caused by residual nerve agent discarded after the Salisbury attack. left three others in a critical condition from which they recovered, and briefly hospitalised a police officer. The Russian government denies producing or researching agents "under the title Novichok". In September 2020, the German government said that opposition figure and anti corruption activist Alexei Navalny, who was evacuated from Omsk to Berlin for treatment in late August after becoming ill during his flight, was poisoned by a Novichok agent. Novichok has been known to most Western intelligence services since the 1990s, and in 2016 Iranian chemists working at a university in Tehran synthesised five of the seven Novichok agents for analysis and produced detailed mass spectroscopy data which was added to the OPCW's Central Analytical Database. Previously, there had been no detailed descriptions of their spectral properties in peer reviewed general scientific literature. A small amount of agent A 230 was also claimed to have been synthesised in the Czech Republic in 2017 for the purpose of obtaining analytical data to help defend against these novel toxic compounds. The Soviet Union and Russia reportedly developed extremely potent fourth generation chemical weapons from the 1970s until the early 1990s, according to a publication by two chemists, Lev Fyodorov and Vil Mirzayanov, in Moskovskiye Novosti weekly in 1992. The publication appeared just on the eve of Russia's signing of the Chemical Weapons Convention. According to Mirzayanov, the Russian Military Chemical Complex (MCC) was using defence conversion money received from the West for development of a chemical warfare facility. The Prosecutor General of Russia effectively admitted the existence of Novichok agents when he brought a treason case against Mirzayanov. According to expert witness testimonies that three scientists prepared for the KGB, Novichok and other related chemical agents had indeed been produced and therefore Mirzayanov's disclosure represented high treason. Mirzayanov was arrested on 22 October 1992 and sent to Lefortovo prison for divulging state secrets. He was released later because "not one of the formulas or names of poisonous substances in the Moscow News article was new to the Soviet press, nor were locations of testing sites revealed." Further disclosures followed when Vladimir Uglev, one of Russia's leading binary weapons scientists, revealed the existence of A 232/Novichok 5 in an interview with the magazine Novoye Vremya in early 1994. In his 1998 interview with David E. Hoffman for The Washington Post the chemist claimed that he helped invent the A 232 agent, that it was more frostproof, and confirmed that a binary version has been developed from it. Uglev revealed more details in 2018, following the poisoning of the Skripals, stating that "several hundred" compounds were synthesised during the Foliant research but only four agents were weaponised (presumably the Novichok 5, −7, −8 and −9 mentioned by other sources): the first three were liquids and only the last, which was not developed until 1980, could be made into a powder. Unlike the interview twenty years earlier, he denied any binary agents were developed successfully, at least up until his involvement in the research ceased in 1994. Unreliable source: date=April 2018

In the 1990s, the German Federal Intelligence Service (BND) obtained a sample of one Novichok agent from a Russian scientist, and the sample was analysed in Sweden, according to a 2018 Reuters report. The chemical formula was given to Western NATO countries, who synthesized it, then used small amounts to test protective equipment, detection of it, and antidotes to it. Novichok was referred to in a patent filed in 2008 for an organophosphorus poisoning treatment. The University of Maryland, Baltimore research was funded in part by the U. S. Army. confirmed that the structures leaked by Mirzayanov were the correct ones. Rink was himself convicted in Russia for illegally selling a Novichok agent used in 1995 to assassinate a banker, Ivan Kivelidi, and his secretary. David Wise, in his book Cassidy's Run, implies that the Soviet program may have been the unintended result of misleading information, involving a discontinued American program to develop a nerve agent code named "GJ", that was fed by a double agent to the Soviets as part of Operation Shocker.

Даму және сынақ орындары

Америкалық геосаяси кеңесші Стефани Фицпатрик Кеңес Одағының Өзбекстандағы Нукустағы Химиялық зерттеу институтында "Новичок" заттары өндірілгенін мәлімдеді, ал "Нью-Йорк Таймс" газеті АҚШ ресмилерінің мәлімдемесіне сәйкес, бұл орын "Новичок" заттарын зерттеу және сынау үшін негізгі орталық болған. Өзбекстан 1991 жылы тәуелсіздік алғаннан бері АҚШ үкіметімен бірлесіп, "Новичок" заттары мен басқа да химиялық қарулардың сынақтан өткен және жасалған орындарын жою және залалсыздандыру жұмыстарын жүргізіп келеді. 2002 жылы АҚШ Қорғаныс министрлігі 6 миллион долларлық Қауіпсіздікті қамтамасыз ету бағдарламасы аясында Нукустағы Химиялық зерттеу институтындағы "Новичок" зерттеу және сынақ алаңын бұзды. Британдық химиялық қарулар сарапшысы және Ұлыбританияның Химиялық, Биологиялық, Радиациялық және Ядролық полкінің, сондай-ақ НАТО-дағы эквивалентті бөлімшесінің бұрынғы командирі Хамиш де Бретон Гордон "Новичок" заттарының бұрынғы Кеңес Одағының Өзбекстан сияқты басқа жерлерінде табылуы мүмкін деген пікірлерді жоққа шығарды және "Новичок" заттары тек Ресейдің Саратов облысындағы Шиханы қаласында ғана өндірілгенін мәлімдеді. Мирзаянов сонымен қатар 1973 жылы Шиханыда ғалым Петр Петрович Кирпичев алғаш рет "Новичок" заттарын жасағанын, ал Владимир Углев 1975 жылы осы жобаға қосылғанын айтады. Мирзаяновтың сөзіне қарағанда, өндіріс Шиханыда жүргізілген, ал қару 1986-1989 жылдар аралығында Нукуста сынақтан өткізілген. 2018 жылдың мамыр айында Irish Independent газеті Германияның сыртқы барлау қызметінің 1990 жылдары кеңестік "Новичок" жүйкелік затының үлгісін алғанын және оның білімін Ұлыбритания мен АҚШ-ты қоса алғандағы серіктестерге бергенін хабарлады. Үлгі Швецияда талданды. Кейіннен кейбір НАТО елдері сынақ мақсатында "Новичок" жүйкелік затының шағын мөлшерін өндірді.

Novichok агенттерінің сипаттамасы

Мирзаянов осы агенттердің алғашқы сипаттамасын берді. Бұл отбасыдағы ең күшті заттар, Novichok 5 және Novichok 7, VX-тен шамамен бес-сегіз есе күштірек. Ал кейінгі Novichok агенттері A 232 және A 234 сияқты екі компонентті қосылыстар болып табылады. Ең улы Novichok саналатын A 230 ингаляциялық сұйығының орташа өлімге әкелетін дозасы екі минуттық әсер ету кезінде 1,9 мен 3 мг/м3 аралығында бағаланған. Осылайша, A 234 ингаляциясы үшін орташа өлімге әкелетін доза 0,2 мг (бір граммда 5000 өлімге әкелетін доза) құрайды, ал A 230 үшін 0,1 мг-дан (бір граммда 10000 өлімге әкелетін доза) төмен. [[Файл:А 234 Мирзаянов.svg|thumb|A 234 деп аталатын Novichok агентінің химиялық құрылымы] Батыстың жасаған формулалары толық емес ақпараттан зардап шекті, сондықтан құпия химиялық қарулар бағдарламасын заңды пестицидтерді зерттеу ретінде жасыруға болады.

Химия

Химиялық қарулар сарапшысы Джонатан Такердің айтуынша, «Фолиант» бағдарламасы аясында әзірленген бірінші бинарлы қоспа 33 (VR) затын жасауға қолданылды, ол кеңінен танымал VX-қа өте ұқсас, тек азот пен оттегі атомдарындағы алкил топтарымен ғана ерекшеленеді. «Осы қарудың кодолық атауы – «Новичок». 400px|thumb|Hönig сипаттаған A230, A232 және A234 құрылымдарының синтезі. Екі метил тобына дейін өзгертілген этандиол фосфор трихлоридімен реакцияға түсіп, фосфолан аналогы деп аталатын сақиналық құрылымды құрайды. Соңғы хлор атомы фтормен алмастырылады (нуклеофильдік алмастыру). Бұл қосылыс хлорид сияқты фосген оксимімен реакцияға түсіп, сақинаны ашып, фторфосфонат өнімін жасайды. Көптеген мүмкін құрылымдар туралы хабарламалар бар. Олардың барлығы классикалық органофосфор ядросын қамтиды (кейде P=O, P=S немесе P=Se-мен алмастырылады), көбінесе фосфорамидат немесе фосфонат ретінде бейнеленеді, әдетте фторланған (мысалы, монофторфосфат). Органиалық топтар әртүрлі болуы мүмкін; алайда, фосген оксимі немесе оның аналогтары жиі кездесетін топтар болып табылады. Бұл өзі жеке-дара күшті химиялық қару, әсіресе қышымалдық тудырушы зат ретінде, және «Новичок» затының зиянды әсерін күшейтуі күтіледі. Бұл топқа жататын көптеген құрылымдарда сонымен қатар ацетилхолинестераз ферментінің белсенді ортасымен ковалентті байланыса алатын байланыстырушы мотивтер бар, бұл «Новичок» агенттеріне тән ферменттің жылдам денатурациясын түсіндіруі мүмкін. Сан-Диегодағы Калифорния университетінің химигі Зоран Радич, Мирзаяновтың A232 құрылымының нұсқасын ацетилхолинестераз ферментінің белсенді ортасына қарсы in silico (компьютерлік) док-станциялық зерттеу жүргізді. Модель, белсенді ортадағы серин қалдықтарымен жоғары байланысу қабілетімен және ковалентті байланыс қалыптасуымен тығыз сәйкестік көрсетті, бұл зарин және соман сияқты белгілі жүйке агенттерімен ұқсас байланыс режиміне ие.

According to chemical weapons expert Jonathan Tucker, the first binary formulation developed under the Foliant programme was used to make Substance 33 (VR), very similar to the more widely known VX, differing only in the alkyl substituents on its nitrogen and oxygen atoms. "This weapon was given the code name Novichok." 400px|thumb|Synthesis of the A230, A232, and A234 structures as described in Hoenig. Ethanediol modified with up to two methyl groups is reacted with phosphorus trichloride to form a ring structure named as a phospholane analogue. The last chlorine atom is replaced by fluorine (nucleophilic substitution). This compound is then reacted with a phosgene oxime like chloride to open the ring and create the product fluorophosphonate. A wide range of potential structures have been reported. These all feature the classical organophosphorus core (sometimes with the P=O replaced with P=S or P=Se), which is most commonly depicted as being a phosphoramidate or phosphonate, usually fluorinated (cf. monofluorophosphate). The organic groups are subject to more variety; however, a common substituent is phosgene oxime or analogues thereof. This is a potent chemical weapon in its own right, specifically as a nettle agent, and would be expected to increase the harm done by the Novichok agent. Many claimed structures from this group also contain cross linking agent motifs which may covalently bind to the acetylcholinesterase enzyme's active site in several places, perhaps explaining the rapid denaturing of the enzyme that is claimed to be characteristic of the Novichok agents. Zoran Radić, a chemist at the University of California, San Diego, performed an in silico docking study with Mirzayanov's version of the A 232 structure against the active site of the acetylcholinesterase enzyme. The model predicted a tight fit with high binding affinity and formation of a covalent bond to a serine residue in the active site, with a similar binding mode to established nerve agents such as sarin and soman.

Анықтау

Жақында құрбанның тіндеріндегі "Новичок" түріндегі уларды ретроспективті анықтау процедурасы ұсынылды. Бұл әдіс – зарин улануын анықтау үшін бұрын әзірленген процедураның модификациясы. Бұл әдіс органикалық фосфонаттармен уланудың холинестеразалардың белсенді орнындағы сериннің гидрокси тобын фосфонилдендіру арқылы жүзеге асып, осы фактіні пайдаланады.

Сурет А. "Новичок" типті нейротоксикалық затқа ұшырауды ретроспективті бағалау процедурасы. Оның қоршаған ортаның әртүрлі жағдайларындағы тұрақтылығын толыққанды түсіну үшін жеткілікті зерттеулер жүргізілмеген.

Тиімділігі және қарсы шаралары

Нерв агенттері ретінде "Новичок" агенттері органофосфат ацетилхолинэстераз ингибиторлары класына жатады. Бұл химиялық қосылыстар ацетилхолинэстераз ферментін тежеп, нейротрансмиттер ацетилхолиннің қалыпты ыдырауын болдырмайды. Ацетилхолиннің концентрациясы нейромышектік түйісулерде артып, барлық қаңқа бұлшық еттерінің еріксіз жиырылуына (холинергиялық дағдарыс) әкеледі. Бұл тыныс алу мен жүрек тоқтауына алып келеді (себебі жүрек және диафрагма бұлшықеттері қалыпты жұмыс істемейді), соңында жүрек жетіспеушілігінен немесе өкпеге көп мөлшерде сұйықтық жиналудан туындаған тұншығудан өлімге соқтырады. Ресейлік ғалымдардың мәлімдемесінше, басқа органофосфатты уланулар сияқты, "Новичок" агенттері де жүйкеге қайтымсыз зақым келтіріп, зардап шеккендерді мүгедектікке ұшыратуы мүмкін. Олардың адамға тигізетін әсері 1987 жылдың мамыр айында Мәскеудегі зертханада жұмыс істеген кезде, оларды жасауға қатысқан ғалымдардың бірі Андрей Железняковтың белгісіз "Новичок" агентінің қалдықтарына кездейсоқ ұшырауы арқылы дәлелденді. Ол ауыр жарақат алды, оқиғадан кейін есін жинауына он күн кетті. Ол жүру қабілетін жоғалтып, үш ай Ленинградтағы құпия клиникада емделді. Агент оған қайтымсыз зиян келтірді, соның салдарынан "қолдарының созылмалы әлсіздігі, бауыр циррозына әкелген уытты гепатит, эпилепсия, қатты депрессия, оқу және концентрациялау қабілетінің жоғалтылуы" пайда болды, бұл оны толығымен мүгедек және еңбекке жарамсыз қылды. Ол ешқашан толыққанды жазылған жоқ, ал бес жыл бойы денсаулығы нашарлағаннан кейін 1992 жылдың шілдесінде қайтыс болды. Атропин сияқты жылдам әрекет ететін перифериялық антихолинергиялық препаратты қолдану, ацетилхолиннің әрекет ететін рецепторларын блоктау арқылы уланудың алдын алуға көмектеседі (басқа ацетилхолинэстераз ингибиторларымен улануды емдеудегідей). Дегенмен, атропиннің қауіпсіз қолдануы қиын, өйткені оның жүйке агентімен улану үшін тиімді дозасы, пациенттердің жүрек соғуының өзгеруі және бронх секрециясының гуденуі сияқты ауыр жағымды әсерлерге жақын. Бұл секрециялар жүйке агентімен улану кезінде өкпелерді толтырып, оларды сору және басқа да жан сақтап қалу шаралары қажет болуы мүмкін. "Новичок" пен оның екілік прекурсорларының қоршаған ортада қанша уақыт сақталуы туралы әртүрлі пікірлер бар. Бір тұжырым бойынша, ол қалыпты ауа райының әсеріне ұшырамайды және басқа органофосфаттар сияқты жылдам ыдырамайды. Алайда, Мирзаяновтың мәлімдемесінше, "Новичок" төрт ай ішінде ыдырайды.

As nerve agents, the Novichok agents belong to the class of organophosphate acetylcholinesterase inhibitors. These chemical compounds inhibit the enzyme acetylcholinesterase, preventing the normal breakdown of the neurotransmitter acetylcholine. Acetylcholine concentrations then increase at neuromuscular junctions to cause involuntary contraction of all skeletal muscles (cholinergic crisis). This then leads to respiratory and cardiac arrest (as the victim's heart and diaphragm muscles no longer function normally) and finally death from heart failure or suffocation as copious fluid secretions fill the victim's lungs. As can be seen with other organophosphate poisonings, Novichok agents may cause lasting nerve damage, resulting in permanent disablement of victims, according to Russian scientists. Their effect on humans was demonstrated by the accidental exposure of Andrei Zheleznyakov, one of the scientists involved in their development, to the residue of an unspecified Novichok agent while working in a Moscow laboratory in May 1987. He was critically injured and took ten days to recover consciousness after the incident. He lost the ability to walk and was treated at a secret clinic in Leningrad for three months afterwards. The agent caused permanent harm, with effects that included "chronic weakness in his arms, a toxic hepatitis that gave rise to cirrhosis of the liver, epilepsy, spells of severe depression, and an inability to read or concentrate that left him totally disabled and unable to work." He never recovered and, after five years of deteriorating health, died in July 1992. The use of a fast acting peripheral anticholinergic drug such as atropine can block the receptors where acetylcholine acts to prevent poisoning (as in the treatment for poisoning by other acetylcholinesterase inhibitors). Atropine, however, is difficult to administer safely, because its effective dose for nerve agent poisoning is close to the dose at which patients suffer severe side effects, such as changes in heart rate and thickening of the bronchial secretions, which fill the lungs of someone suffering nerve agent poisoning so that suctioning of these secretions, and other advanced life support techniques, may be necessary in addition to administration of atropine to treat nerve agent poisoning. There have been differing claims about the persistence of Novichok and binary precursors in the environment. One view is that it is not affected by normal weather conditions, and may not decompose as quickly as other organophosphates. However, Mirzayanov states that Novichok decomposes within four months.

Сергей мен Юлия Скрипальдың улануы

2018 жылдың 12 наурызында Ұлыбритания үкіметі 2018 жылдың 4 наурызында Англияның Солсбери қаласында бұрынғы ГРУ офицері Сергей Скрипаль мен оның қызы Юлияны өлтіру мақсатымен "Новичок" агенті қолданылғанын мәлімдеді. Британияның премьер-министрі Тереза Мэй Парламентте: "Бұл Ресей мемлекетінің біздің елге қарсы тікелей шабуылы болуы мүмкін, немесе Ресей үкіметі өте қауіпті нервтік агентін бақылаудан шығарып, оның басқалардың қолына тиюіне рұқсат берген болуы мүмкін" деді. Келесі күні Ұлыбритания Ресей үкіметі 13 наурыз күнгі түнгі сағат 00:00-ге дейін қолданылған зат туралы түсіндіру беру мерзімін ұсынғаннан бас тартқандықтан 23 ресейлік дипломатты елден шығарып салды. 15 наурызда Біріккен Ұлттар Ұйымының Қауіпсіздік Кеңесінде сөз сөйлеген БҰҰ-дағы Ресей елшісі Василий Небензя британдық айыптауларға жауап беріп, Ресейдің ешқашан бұл агенттерді өндірмегенін немесе зерттемегенін мәлімдеді: "Новичок деп аталатын ешқандай ғылыми зерттеу немесе әзірлеме жүргізілмеген". АҚШ-тың Ішкі қауіпсіздік департаментінің бұрынғы жоғары лауазымды қызметкері Дэниел Герштейн бұрын Ұлыбританияда Кремльдің мақсаттарын жою үшін "Новичок" нервтік агенттері қолданылған, бірақ олар анықталмаған болуы мүмкін екенін айтты: "Бұл агенттен қайтыс болған адамды біз байқамаған болуы мүмкін. Осы жағдайда олар саябақта есінен танып қалғандықтан анықталды. Егер дозасы жоғары болса, олар қалыпты өлімге ұшыраған деп ойлаған болар едік". 2018 жылдың 20 наурызында ОХҚБ бас директоры Ахмет Узумжу Скрипальді улаудан алынған үлгілерді талдауды аяқтау үшін "тағы екі-үш апта қажет" екенін мәлімдеді. 2018 жылдың 3 сәуірінде Қорғаныс ғылымы және технология зертханасы қолданылған агенттің "Новичок" екеніне "толық сенімді" екенін, бірақ агенттің "нақты көзін" әлі білмейтінін хабарлады. Сарапшылар олардың қорытындылары Ұлыбритания үкіметінің қорытындыларына қайшы келмейтінін айтты: "Біз бұл ақпаратты Үкіметке ұсындық, олар өз қорытындыларына жету үшін басқа да көздерді пайдаланды". 2018 жылдың 12 сәуірінде ОХҚБ өзінің тергеулері Ұлыбританияның қолданылған химиялық заттың табиғатына қатысты қорытындыларымен сәйкес екенін мәлімдеді. 2018 жылдың қыркүйегінде екі ресейлік "турист" – "Александр Петров" және "Руслан Боширов" күдіктілер ретінде танылды. Олар RT телеарнасының бас редакторы Маргарита Симонянға берген сұхбатында екеуінің де спорттық тамақтану бизнесімен айналысқанын және "Бұл біздің нақты есімдеріміз. Біз сыртқа шығудан қорқамыз, өзіміз бен жақындарымыздың өмірі үшін қорқамыз" деді. Корольдік прокуратура сол кезде "екі адамды айыптауға" жеткілікті дәлелдер жиналғанын мәлімдеді, бірақ Ресейге "оларды экстрадициялауға өтініш берілмеді, өйткені Ресей өз азаматтарын экстрадицияламайды. Егер олар ЕО-ға баруы мүмкін болса, Еуропалық қамау ордері алынды". 2019 жылдың ақпанында Bellingcat сайты GRU майоры Денис Вячеславович Сергеевті 2018 жылдың наурыз айында Сергей Федотов деген жалған есіммен Лондонға келген адам ретінде анықтаған нақты айыптауларды жариялады. Деректерде Скрипальдің телефоны, саяхат, паспорт және автокөлік дерекқорының мәліметтері бар, GRU полковниктері Александр Мишкин мен Анатолий Чепига Петров пен Бошировтың жеке басын қабылдап, Скрипальдің есік тұтқасына у салды. 2019 жылдың 28 маусымында Сергеевтің Ұлыбританияға сапары кезінде ұялы телефон арқылы ГРУ жоғары лауазымды офицерінен оннан астам рет нұсқау алғаны хабарланды.

On 12 March 2018, the UK government said that a Novichok agent had been used in an attack in the English city of Salisbury on 4 March 2018 in an attempt to kill former GRU officer Sergei Skripal and his daughter Yulia. British Prime Minister Theresa May said in Parliament: "Either this was a direct action by the Russian state against our country, or the Russian government lost control of its potentially catastrophically damaging nerve agent and allowed it to get into the hands of others." On the next day, the UK expelled 23 Russian diplomats after the Russian government refused to meet the UK's deadline of midnight on 13 March 2018 to give an explanation for the use of the substance. Addressing the United Nations Security Council on 15 March, Vassily Nebenzia, the Russian envoy to the UN, responded to the British allegations by denying that Russia had ever produced or researched the agents, stating: "No scientific research or development under the title Novichok were carried out." Daniel Gerstein, a former senior official at the U. S. Department of Homeland Security, said it was possible that Novichok nerve agents had been used before in Britain to assassinate Kremlin targets, but had not been detected: "It's entirely likely that we have seen someone expire from this and not realised it. We realised in this case because they were found unresponsive on a park bench. Had it been a higher dose, maybe they would have died and we would have thought it was natural causes." On 20 March 2018, Ahmet Üzümcü, Director General of the OPCW, said that it would take "another two to three weeks to finalise the analysis" of samples taken from the poisoning of Skripal. On 3 April 2018, the Defence Science and Technology Laboratory announced that it was "completely confident" that the agent used was Novichok, although they still did not know the "precise source" of the agent. Experts said that their findings did not challenge the conclusions by UK government: "We provided that information to the Government who have then used a number of other sources to come to the conclusions that they have." On 12 April 2018 the OPCW announced that their investigations agreed with the conclusions made by the UK about the identity of the chemical used. By September 2018 two Russian "tourists", "Alexander Petrov" and "Ruslan Boshirov", had been identified as suspects. They told Margarita Simonyan, the chief editor of RT television, in an interview that they both worked in the sports nutrition business and that "Those are our real names We're afraid to go out, we fear for ourselves, our lives and lives of our loved ones." The Crown Prosecution Service announced enough evidence was obtained by that date "to convict the two men" of the attack, although it did not apply to Russia "for their extradition because Russia does not extradite its own nationals A European Arrest Warrant has been obtained in case they travel to the EU." In February 2019, the Bellingcat website published precise allegations that identified GRU Major Denis Vyacheslavovich Sergeev as a man who travelled in March 2018 to London under the false identity of Sergei Fedotov. It is claimed with detailed photograph evidence, and phone, travel, passport, and motoring database records that GRU Colonels Alexander Mishkin and Anatoly Chepiga assumed the identities of Petrov and Boshirov, and placed the poison on Skripal's doorknob. On 28 June 2019 it was reported that Sergeyev received instructions from his GRU superior by cell phone on more than ten occasions during his UK visits.

Чарли Роули мен Доун Стерджесс уландырылды

2018 жылдың 30 маусымында Чарли Роули мен Даун Стерджесс Уилтширдегі Эймсберидегі үйден есінен танып қалған күйінде табылды, бұл орын Солсберидегі улану оқиғасынан шамамен сегіз мильдей қашықтықта болды. 2018 жылдың 4 шілдесінде полиция олардың бұрынғы ресейлік барлаушы Сергей Скрипальға қолданылған сорғыш газбен уланғанын хабарлады. Роули есін жинап, ауруханада жазыла бастады. Ол ағасы Мэтьюге сорғыш газдың кішкентай парфюм немесе кейіннен сақалды қырқып тастағанда қолданылатын спрейдің ішінде болғанын айтты. Олар оны өзіне шашымас бұрын шамамен тоғыз күн бұрын саябақта тапқан. Кейін полиция Солсберидегі Елизавета патшасы саябағын жауып, мұқият тексерді.

Эмилиан Гебревтің улануы

Скрипаль улануынан кейін тергеуші журналистер Болгарияда да оқиғаға қатысы бар адамдарды анықтады. Осылайша, 2015 жылдың сәуірінде олар елде болған тағы бір күдікті улану оқиғасы "Новичок" нейротоксикалық затымен байланыстырылды. Улану құрбаны болған Болгариялық қару-жарақ сатушы Эмилиан Гебрев, оған шабуыл жасауы мүмкін екі себепті атап өтті: біріншісі, оның "Дунарит" қару-жарақ өндіру компаниясы Украинаға қорғаныс жабдықтарын экспорттайды. Екіншісі, "Дунарит" компаниясын басып алуға бағытталған офшорлық компанияның әрекеті. Бұл басып алу әрекеті ықпалды болгар саясаткері және олигархы Делян Пеевскимен байланысты болды, оған тарихи түрде Ресейдің мемлекеттік "ВТБ" банкі қаржылай көмек көрсеткен. 2023 жылдың қараша айында Болгария улану оқиғасына күдікпен қаралатын үш ресейлік ГРУ офицерін экстрадициялау туралы талап қойды.

Алексей Навальныйды улау

2020 жылдың 20 тамызында Ресейдің оппозициялық көшбасшысы Алексей Навальный Томскіден Мәскеуге ұшып бара жатқанда ауырып қалды. Ұшақ Омскіге шұғыл түрде қонды, онда Навальный ауруханаға жеткізіліп, медициналық комаға енгізілді. Оның отбасы оның ауруына ұшаққа отырғанға дейін ішкен шайына құйылған удың себеп болғанына күдіктенді. 4 қыркүйекте Солтүстік Атлантика кеңесіне Германия өкілі "Навальныйға жасалған қорқынышты салдарын тудырған әрекет" туралы мәлімдеді. Бас хатшы Йенс Столтенберг кездесуден кейінгі баспасөз конференциясында НАТО одақтастарының "Ресейдің жауап беруі тиіс маңызды сұрақтары бар екеніне келісетінін", ҰХҚБ-ның бейтарап тергеу жүргізуі қажеттігін, "осы шабуылға жауаптылар әділет алдына тартылуы керек" екенін айтты және Ресейді "Новичок бағдарламасы туралы ҰХҚБ-ға толық ақпарат беруге" шақырды. Навальный 7 қыркүйектен бері комадан шыққан. 6 қазанда ҰХҚБ Навальныйдың қан және зәр үлгілерінде Новичок тобына жататын холинэстераз ингибиторы табылып, оның бар екенін растады. Сонымен қатар, ҰХҚБ есебінде Навальныйдың Химиялық қаруды жою жөніндегі конвенцияның бақыланатын химиялық заттар тізіміне енбеген "Новичок" препаратының жаңа түрімен уланғаны анықталды.