Орлеандық Шарль: Соғыста 24 жыл тұтқын болған ақын тұрмысы
Charles, Duke of Orléans
Шарль Орлеанский (1394-1465) – Орлеан герцогы, атақты ортағасыр ақыны. 25 жыл тұтқындықтан кейін француз және ағылшын тілдерінде 500-ден астам өлең жазды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шарль Орлеанский (24 қараша 1394 – 5 қаңтар 1465) – 1407 жылдан бастап, әкесі Людовик I Орлеанскийдің қазасынан кейін Орлеан герцогы болды. Ол Валуа герцогы, Бомон-сюр-Уаз және Блуа графы, Куси лорды, сондай-ақ анасы Валентина Висконти арқылы Италиядағы Астиге мұрагер болды. Қазір ол өте талантты ортағасырлық ақын ретінде танымал, себебі ол 25 жыл соғыс тұтқынында болған кезінде және Францияға оралғаннан кейін француз және ағылшын тілдерінде жазылған бес жүзден астам өлең шығарды.
Charles of Orléans (24 November 1394 – 5 January 1465) was Duke of Orléans from 1407, following the murder of his father, Louis I, Duke of Orléans. He was also Duke of Valois, Count of Beaumont sur Oise and of Blois, Lord of Coucy, and the inheritor of Asti in Italy via his mother Valentina Visconti. He is now remembered as an accomplished medieval poet, owing to the more than five hundred extant poems he produced, written in both French and English, during his 25 years spent as a prisoner of war and after his return to France.
Кiру
Карл Парижде, Орлеан герцогы Людовик I және Милан герцогы Джан Галеаццо Висконтидің қызы Валентина Висконтидің ұлы болып дүниеге келді. Әкесі Бургундия герцогы Иоанн Қауіпсіздің бұйрығымен өлтірілгеннен кейін он үш жасында герцогтыққа мұрагер болды. Карл әкесінің бургундықтарға, Бургундия герцогын қолдаған француздық топқа қарсы күресін жалғастыратыны күтілді. Ол Луидің өлтірілуіне қатысқандығы үшін жазаланбады, ал Карл қайғыдан өлген анасы Валентина Висконтинің көп ұзамай аурудан қайтыс болғанын көруге мәжбүр болды. Оның өлім төсегінде Карл мен отбасының басқа ұлдары әкесінің өлімі үшін кек алуға дәстүрлі ант берді. Герцог ретінде билік құрған жылдарының басында, жетім Карл қайын атасы Бернард VII, Арманьяк графының кеңесімен көптеген нәрселерге жете алды, осы себепті Карлдың жақтастары Арманьяктар деп аталды. Әкесінің өлімінен бұрын, 1403 жылы ол өзінің ағасы Карл VI патшадан 12 000 ливр зейнетақы алды. Сонымен қатар, Англияның Ричард II-нің жесірі Валуалық Изабеллаға үйленуі оған 500 000 франк мүлік әкелген болуы мүмкін.
Charles was born in Paris, the son of Louis I, Duke of Orléans and Valentina Visconti, daughter of Gian Galeazzo Visconti, Duke of Milan. He acceded to the duchy at the age of thirteen after his father had been assassinated on the orders of John the Fearless, Duke of Burgundy. Charles was expected to carry on his father's leadership against the Burgundians, a French faction which supported the Duke of Burgundy. The latter was never punished for his role in Louis' assassination, and Charles had to watch as his grief stricken mother Valentina Visconti succumbed to illness not long afterwards. At her deathbed, Charles and the other boys of the family were made to swear the traditional oath of vengeance for their father's murder. During the early years of his reign as duke, the orphaned Charles was heavily influenced by the guidance of his father in law, Bernard VII, Count of Armagnac, for which reason Charles' faction came to be known as the Armagnacs. Even before his father's death, he received a pension of 12,000 livres from King Charles VI, his uncle, in 1403. In addition, his first marriage, to Isabella of Valois, widow of Richard II of England, may have brought him a dowry of 500,000 francs.
Түрмеге қамау
1415 жылы Англия патшалығымен соғыс қайта жаңғарылғаннан кейін, Карл 1415 жылғы 25 қазанда Ажинкур шайқасында көптеген француз дворяндарының қатарында болды. Ол жараланбаған, бірақ мәйіттердің үйіндісі астында тұтқындалған күйінде табылған. Ол ағылшындарға тұтқынға түсіп, келесі жиырма төрт жылды олардың құлағында өткізді. Тұтқындалғаннан кейін, оның барлық кітапханасын Арагондық Иоланда жау қолына тимейін деп Саумрға көшірді. Ол түрлі орындарда ұсталды және Англиядағы бір қамалдан екіншісіне ауыстырылды, оның ішінде Лондон мұнарасы, Болингброк қамалы 1422-1423 жылдары (онда ол шіркеу мұнарасын салуға көмектесті) және Понтефракт қамалы – Англияның жас королі Ричард II (Карлдың қайтыс болған бірінші әйелі Валуалық Изабелланың бірінші күйеуі) 15 жыл бұрын 33 жасында түрмеде қайтыс болған қамал. Оның соңғы тұтқындалған жері Уилтширдегі Стуртон болған сияқты. Тұтқындалу шарты қатаң болған жоқ, оған көптеген тұтқын ақсүйектер сияқты, бұрынғыдай өмір сүруге рұқсат берілді. Дегенмен, ол үшін құны төленбей босату ұсынылмады, себебі ағылшын королі Генрих V ешқандай босатуға тыйым салатын бұйрық қалдырған: Карл Арманьяк фракциясының табиғи басшысы және француз тағына мұрагерлік құқығы бойынша кезегінде болғандықтан, оны қайтадан айналымға жіберу үшін тым маңызды деп есептеді.
After the war with the Kingdom of England was renewed in 1415, Charles was one of the many French noblemen at the Battle of Agincourt on 25 October 1415. He was discovered unwounded but trapped under a pile of corpses. He was taken prisoner by the English, and spent the next twenty four years as their hostage. After his capture, his entire library was moved by Yolande of Aragon to Saumur, to prevent it from falling into enemy hands. He was held at various locations, and moved from one castle to another in England, including the Tower of London, Bolingbroke Castle 1422 1423 (where he contributed to the building of the Church tower) and Pontefract Castle – the castle where England's young King Richard II (first husband of Charles's own deceased first wife Isabella of Valois) had been imprisoned and died 15 years earlier at the age of 33. His last place of confinement seems to have been Stourton, Wiltshire. The conditions of his confinement were not strict; he was allowed to live more or less in the manner to which he had become accustomed, like so many other captured nobles. However, he was not offered release in exchange for a ransom, since the English King Henry V had left instructions forbidding any release: Charles was the natural head of the Armagnac faction and in the line of succession to the French throne, and was therefore deemed too important to be returned to circulation.