Роман Сангушко: Польский аристократ, патриот және Сібірдегі жерсіздік
Roman Sanguszko
Поляк князь Роман Сангушко (1800-1881): аристократ, патриот, общественный деятель. Наследник богатого рода, служил в российской гвардии. История жизни!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Ресей және поляк ақсұлуы және офицері, тағы бір адам.
Russian and Polish nobleman and officer
another person
Сангушко Рим Адам Станислав ханзадасы (1800–1881) – поляк аристократы, патриоты, саяси және әлеуметтік қайраткер.
Prince Roman Adam Stanisław Sanguszko (1800–1881) was a Polish aristocrat, patriot, political and social activist.
Өмірбаян
Роман Сангушко 1800 жылғы 6 мамырда Волыньдегі отбасылық сарайында дүниеге келді. Ол туыстарының ең үлкені, бұрынғы Польша-Литва одағының ең бай және ең танымал отбасыларының бірі – Сангушко әулетінің Ковель тармағының мұрагері болды. Жастығынан Ресей императорлық гвардиясына қабылдануға мәжбүр болды, себебі Ресей императоры Александр I аристократиялық отбасылардың барлық мұрагерлерін орыс әскери училищаларына жіберуді талап етті, осылайша отбасыларының адалдығын қамтамасыз етуді көздеді. Бірақ, қызметтен кейін денсаулығының нашарлауына байланысты Сангушко үйіне оралуға рұқсат алды. Содан кейін ол Берлиндегі жергілікті университетті бітірді. 1829 жылғы 14 мамырда Варшавада әйгілі Потоцкий әулетінен шыққан Наталья Потоцкаяға үйленді. Мария Клементина дүниеге келгеннен кейін Наталья көп ұзамай қайтыс болды. Көңілі құрысқан Сангушко капуцин монахтарының қатарына қосылуға бейімделді, бірақ Ресейге қарсы қараша көтерілісі басталысымен ойын өзгертті. Монастырдан кеткен соң ол Польша армиясына қосылып, Любартов және Замощь шайқастары сияқты бірнеше шайқастарда көзге түсті. Ол тез арада шендік сатыда жоғары көтеріліп, 1831 жылы генерал Ян Скрянецкийдің адъютанты болды. Батылдығы үшін Virtuti Militari орденімен марапатталды, бірақ сол жылдың маусым айында орыстарға тұтқынға түсті. Киевте түрмеге қамалған ол мемлекетке қарсы қылмыс жасады деген айыппен сотталды, себебі сот оны одақтың азаматы емес, Ресейдің азаматы деп есептеді. Егер ол көтеріліс басшыларына адалдығынан бас тартса, кешірілуі мүмкін еді, бірақ Сангушко бас тартты, соның салдарынан оны ақсүйек атағынан айырып, барлық мүлкін тәркіледі (аймақтағы ең ірі байлықтардың бірі) және Сібірге жер аударды. Мүлкін көп бөлігін жоғалтпау үшін оны қызына берді. 1831 жылғы 18 желтоқсанда Сангушко Сібірге дейін (шамамен 3300 км) тізбекпен жалбасқан жолға мәжбүр болды, сол кездегі әдеттегі жазалау тәсілі осы еді. Орал, Мәскеу, Ярославль, Нижний Новгород, Казань, Пермь және Тюмень арқылы Тобольск облысына жетуіне шамамен 10 ай уақыт кетті. Сібірге келгеннен кейін ол Ресей армиясына шақырылып, Кавказдағы Шәмілдің көтерілісіне қарсы күресуге жіберілді, бұл жарты ғасырға созылған Кавказ соғысының бір бөлігі болды. Құқықтарынан айырылған ол Тенгин полкінде қарапайым сарбаз болып қызмет етті. Бір шайқаста аяғы жараланып, аттан құлап, есту қабілетін жоғалтты. Батылдығы үшін ол қайтадан офицер шеніне көтеріліп, 1845 жылы Славутадағы үйіне оралуға рұқсат алды.
Roman Sanguszko was born on 6 May 1800 in his family manor in Volhynia. The eldest of his kin, he was the heir of the fortune of the Kowel line of the Sanguszko family, one of the richest and most notable families of the former Polish–Lithuanian Commonwealth. Early in his youth he was forced to join the Russian Imperial Guard, as Tsar Alexander I of Russia demanded that all the heirs of aristocratic families be sent to Russian military schools to ensure their families' loyalty. However, after short service Sanguszko was allowed to return home due to poor health. He then moved to Berlin, where he graduated from the local university. On 14 May 1829 in Warsaw he married Natalia Potocka, a lady of the mighty Potocki family. Soon after giving birth to Maria Klementyna, Natalia died. Despaired Sanguszko decided to join the Capuchin friars, but changed his mind after the outbreak of the November Uprising against Russia. Soon after leaving the convent he joined the Polish Army and served with distinction in several battles, most notably at Lubartów and Zamość. He quickly rose through the ranks and in 1831 he became an adjutant to General Jan Skrzynecki. For his acts of bravery he was awarded with the Virtuti Militari, but in June of that year he was taken prisoner by the Russians. Imprisoned in Kiev, he was tried for high treason, as the court regarded him a citizen of Russia rather than Commonwealth. It was suggested that he might be pardoned should he renounce his loyalty to the Commonwealth leaders of the uprising, but Sanguszko declined and the court sentenced him to loss of noble status, confiscation of all property (one of the largest fortunes in the region) and exile to Siberia. To avoid losing most of the property, he subscribed it to his daughter. On 18 December 1831 Sanguszko was compelled to walk the entire way to Siberia (about 3300 km) in chains for his part in the insurrection, as was usual at the time. It took him roughly 10 months to reach the area of Tobolsk through Orel, Moscow, Yaroslavl, Nizhny Novgorod, Kazan, Perm and Tyumen. Soon after his arrival, he was drafted into the Russian Army and relocated to the Caucasus, where he was forced to fight against Shamil's Rebellion, a part of the half a century long Caucasian War. Deprived of his rights, he served as a private in the Tengin Regiment. He was wounded in the leg during one of the skirmishes and had an accident with a horse, which resulted in serious loss of hearing. For his bravery, he was again promoted to officer's grade and finally in 1845 allowed to return to his manor in Slavuta.