Кіріспе

Корея философиясы әлемдік көзқарастың тұтастығына бағытталған. Корей философиясына шаманизм, буддизм және неоконфуциандықтың кейбір элементтері енгізілген. Кореяның дәстүрлі ойлау жүйесіне жылдар бойы көптеген діни және философиялық ағымдар әсер еткен. Кореядағы өмірге ең басты ықпал еткен корей шаманизімі, корей даосизмі, корей буддизмі, корей конфуциандығы және Сильхак қозғалыстары корей өмірін және ой-өрісін қалыптастырды. 20 ғасырдан бері Батыс философиясының әртүрлі ағымдары корей ғылымына, саясатына және күнделікті өміріне күшті әсер етіп келеді.

Буддизм

Кореялық буддалық ойшылдар бастапқыда Қытайдан келген идеяларды ерекше формаға жетілдірді. Кореяның үш патшалығы буддизмді Жапонияға таратты, одан ол Батысқа кеңінен танылды. Бүгінде корей буддизмінің көп бөлігін Қытайдың Чан (Дзен) буддизмінен туындаған және Жапония арқылы Батыста белгілі Дзен буддизмінің алдындағы Сеон тармағы құрайды. Кореяның көптеген аймақтарында будда ғибадатханаларын кездестіруге болады, олардың көпшілігі ұлттық мұра деп есептеледі.

Конфуцийшілдік

Кореяның зияткерлік тарихындағы ең маңызды ықпалдардың бірі – Қытайдан мәдени алмасу аясында Конфуций философиясының енгізілуі болды. Бүгінде конфуциандық мұра корей қоғамының құрылымдық бөлігі болып табылады, ол моральдық жүйені, өмір салтын, ұлдар мен қыздар арасындағы, сондай-ақ әртүрлі жастағы адамдар арасындағы қарым-қатынастарды, жоғары мәдениетті қалыптастырады және тіпті заң жүйесінің жаңғыруынан да өтті.

Неоконфуциандық

Бұл династия бұрынғы дәуірдегі әскери диктатура мен хаостан туындады. Бұл дәуірдегі ауысу буддизмнен неоконфуциандыққа, әскери көзқараспен үйлесімді болуға өтті. Көп жұмыс істелді, әсіресе түсіндірмелерде, ал Чу Хси мектебі корей діни философиясының алтын ғасыры болды. Осы кезеңдегі метафизикалық зерттеулер принцип (i) мен материалдық/өмірлік күш (ки) арасындағы теологиялық қатынастарды, сондай-ақ төрт бастама (садан) мен жеті сезім (ч'илчонг) арасындағы байланысты зерттеді; Жосон конфуциандарын екі басты мектепке бөліп: бірі "күш" және бірі "принциптер" бағытында. Философ Хвадам (Су Кюнгдук, 1489–1546) i және ки-ді біріктіруге ұмтылып, Ұлы Ынтымақ (таэхва) туралы айтты. Төрт-Жеті пікірсайысында Ки Даэсунгпен Тоеги (И Хван, 1501–1570), әлі де дуалистік болғанымен, Чху Хсиден i мен ки-дің өзара шығуы (хобал) тұрғысынан бөлініп шықты: Төртінде, ки эманацияланғанда i оны ұстанады; Жетінде, ки эманацияланғанда, i ки-ге "мінгендей" болады. Юлгок (И И, 1536–1584) Тоегидің ки i-ге ілесіп келеді деген идеясын дуалистік деп сынға алғанымен, оның i ки-ге "мінуі" тұжырымын қабылдады: тек ки ғана эманацияланады және i оның эманациясын қозғайды; i және ки "екі де емес, бір де емес", бұл "таңғажайып бірігу" (миохап) арқылы дәлелденеді. Юлгок үшін бастапқы табиғат (i) және физикалық табиғат (ки) бір адамдық табиғатқа бірігеді. Тоеги мен Юлгок, олардың ойлары ирендік синтезбен аяқталды, шығыс азиялық неоконфуциандық философиясының шыңына шығып, i және ki ұғымдарын диалектикалық шеберлікпен түсіндірді, бұл тұрғыда қытайлықтар нақтыламаған еді. Тоеги сонымен қатар конфуциандық бірлікке ұмтылу (кюнг) тұжырымын дамытты, ол оның айқын гуманизмінің көрінісі болды, өйткені ол әлі де қытайлықтарға, соның ішінде Чу Хсиге, әсер еткен Аспанның мандатын (чунмюнг) толығымен қабылдамады. Тоегидің кюнг-і ең жоғары күш-жігерге және шын ниетке (чисунг) деген терең сезіммен, конфуциандық ойды жадыда сақтап тұру (джик юнг) тұжырымын синтездеді; ол мағыналы өмір құру үшін жеке күш салуды жақтады. Атап айтқанда, оның бірлікке ұмтылу тұжырымы Токугава дәуіріндегі жапондық неоконфуциандықтарға ұзақ уақыт әсер етті. Барлық маңызды корейлік неоконфуциандықтар Тоегидің бірлікке ұмтылуымен айналысты, бұл корейлік неоконфуциандықтың дамуындағы практикаға жаңа басымдық берді: метафизикалық және физикалықтың бірігуі теорияның маңыздылығына қарамастан, болжаудан гөрі іс-әрекет арқылы жақсы жүзеге асырылады. Бұл Юлгок шыншылдықты бірлікке ұмтылумен біріктіруінің мәнісі болды. Осы тұрғыдан корейлік неоконфуциандық қытайлық неоконфуциандық мектептен, әсіресе Чэн Чу мектебінен бөлініп кетті, ол тым болжамдыққа толы болды.

Силхақ

Жосеон дәуірінің соңында неоконфуциандық идеологияның бір түрі – Сильхак пайда болды. Сильхак философтарының ең белгілісі – Чжон Якён.

Батыс философиясы

Жапонияға білім алуға жіберілгендер Батыс философиясының толық көлемі туралы шектеулі біліммен оралды. Бірақ, Жапониядағы неміс білім беруінің ықпалы Маркс, Гегель және диалектиктерден басқа, Кореяда неміс идеалистеріне қызығушылықтың пайда болуына, жанама білім арқылы әкелді.

Христиандық

Миссионерлік мектептер арқылы төменгі шіркеу христиандығының күшті ықпалы 1890 жылдардан бастап Кореяға американдық YMCA үлгісіндегі практикалық философияны енгізді. Кореялық христиандық және корей христиандық философиясы туралы пікірталас көптеген бөліністермен қиын, және осы мәселелер басқа мақалаларда талқыланады.

Батыс философиясы

Оңтүстік Корея 1948 жылдан 1980-ші жылдардың басына дейін, елді авторитарлық режим билеген кезеңде, неміс идеализмі мен неоконфуциандықтың әсеріне ірі түрде тап болды. 1980-ші жылдардың соңында демократия орнағаннан кейін, Оңтүстік Кореядағы философия көптеген батыс мектептеріне бөлінді. Марксизм, аналитикалық философия, постструктурализм, либерализм және либертариандық ағымдар 1980-ші жылдардың аяғынан бастап Оңтүстік Кореяның ғылыми және қоғамдық өміріне зор ықпал етті. Грек философиясы мен ортағасырлық философия академиялық философтардың және христиандардың қызығушылығын тудырды. Олар дінтану колледждері мен университеттерінде зерттелді. Кореялық христиан философиясының бір түрі ретінде Минджунг теологиясын атауға болады, бірақ ол Оңтүстік Корея христиандығында басты теология емес.

Шығыс философиясы

Көбінесе, Шығыс Азиядағы Жүз мектеп, неоконфуциандық және даосизм, сондай-ақ буддалық философиясы академиялық философтар мен буддистер тарапынан зерттелген. Үнді философиясы және жапон философиясы шектеулі түрде зерттеледі. Академиялық ортадан тыс Оңтүстік Кореядағы адамдар Шығыс философиясын өмірлік сабақтардың көзі ретінде қабылдауға бейім. Кореялық шаманизм мен Донгхак корей ұлттығымен байланысты зерттеледі.