Кіріспе

Буддизмнің түрі

Корея буддизмі басқа буддизм түрлерінен шетелдерден келген Махаяна буддистік дәстүрлердегі қайшылықтарды шешуге тырысқандығымен ерекшеленеді. Осы мәселені шешу үшін олар буддизмге жаңа, тұтас көзқарас қалыптастырды, ол өзіндік формаға айналды, және барлық негізгі корей ойшылдарына тән тәсіл болды. Нәтижесінде пайда болған түрлендіру Тонгбульгио ("бір-бірімен өзара байланысқан буддизм") деп аталады, бұл форма ғалымдар арасындағы бұрынғы дауларды үйлестіруге ұмтылды (бұл принцип хваджаэн 和諍 деп аталады). Буддизм Үндістанда пайда болғаннан кейін бірнеше ғасыр өткен соң, Махаяна дәстүрі бірінші ғасырда Жібек жолы арқылы Тибет арқылы Қытайға келді, содан кейін ол төртінші ғасырда Үш Патшалық кезеңінде Корея түбегіне енді, одан Жапонияға тарады. Кореяда ол Үш Патшалық кезеңінің үш құраушы мемлекетінің мемлекеттік діні ретінде қабылданды: біріншіден, 372 жылы Когурё (Горео деп те аталады), 528 жылы Силла (Гая), және 552 жылы Бэкче. Қазіргі таңда корей буддизмінің негізін Сеон әулеті құрайды, оның ішінде Жогье және Тэго ордендері басты рөлде. Кореялық Сеон Чан ілімінің және оған жақын Дзеннің ықпалымен дамыған басқа Махаяна дәстүрлерімен тығыз байланыста. Сонымен қатар, қазіргі Cheontae әулетінің қайта жаңғыруы, Jingak ордені (заманауи эзотерикалық секта) және жаңадан құрылған Вон сияқты басқа да секталар да көптеген жақтастарды тартты. Корея буддизмі Шығыс Азия буддизміне, әсіресе ерте қытай, вьетнам, жапон және тибет буддистік ой мектептеріне зор үлес қосты.

Буддизмнің пайда болуы және таралуы

Буддизм Кореяға 372 жылы бұрынғы Циньден алғаш рет енгізілгенде, тарихи Будданың қайтысынан шамамен 800 жыл өткен соң, шаманизм жергілікті дін болды. «Самгук юса» мен «Самгук саги» кітабында 4-ші ғасырда Үш патшалық дәуірінде Кореяға буддалық ілімді немесе Дхарманы алғаш әкелген үш монах туралы жазылған: Малананта – Қытайдың оңтүстігіндегі Шығыс Цзинь әулетінің Серинди аймағынан келген және 384 жылы Буддизмді Оңтүстік Корея түбегіндегі Бэкдже патшасы Чимньюге жеткізген үнді будда монахы, Сундо (қытайша: 順道; пиньинь: Shundao) – солтүстік қытай мемлекеті Бұрынғы Циньнің монахы, 372 жылы Буддизмді Солтүстік Кореядағы Гогурёоға әкелген, және Адо – Буддизмді Кореяның орталық бөлігіндегі Силлаға жеткізген монах. Буддизм табиғатқа табыну рәсімдерімен қақтығысқа түспегендіктен, шаманизмнің жақтастары оны өз діндерімен біріктіруге рұқсат берді. Осылайша, шаманистер буддизмге дейінгі дәуірде рухтардың мекені деп сенген таулар кейіннен буддалық храмдардың орнына айналды. Бастапқыда кеңінен қабылданып, тіпті Горё (918–1392 жж.) дәуірінде мемлекеттік идеология ретінде қолдау тапса да, Кореядағы буддизм Жосон (1392–1897 жж.) дәуірінде қатты қуғынға ұшырады, ол бес жүз жылдан астам уақытқа созылды. Осы кезеңде неоконфуциандық буддизмнің бұрынғы басымдығын жеңіп шықты. Буддистерге қарсы қуғын тек буддалық монахтар Кореяға жапон басқындығын (1592–98 жж.) тоқтатуға көмектескеннен кейін ғана тоқтады. Кореядағы буддизм Жосон дәуірінің соңына дейін бағынышты күйде болды, ал 1910 жылдан 1945 жылға дейін созылған отаршылдық кезеңнен кейін оның мәртебесі біршама нығайды. Алайда, осы буддалық монахтар 1945 жылы жапон үкімшілігін тоқтатып қана қоймай, өздерінің дәстүрлері мен тәжірибелерін реформалау арқылы ерекше және жеке діни сәйкестіктерін бекітті. Олар көптеген буддалық қоғамдардың негізін қалады, ал жас монахтар ұрпағы Мингунг Пулгё, яғни «Халық үшін буддизм» идеологиясын жасады. Бұл идеологияның маңыздылығы – оны қарапайым адамдардың күнделікті мәселелеріне ден қойған монахтар құрастырғандығында. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін корей буддизмінің Сон мектебі қайтадан қабылдануға ие болды.

Буддизмнің ауқымы мен синкретикалық әсері

2005 жылы үкімет жүргізген сауалнама көрсеткендей, Оңтүстік Корея азаматтарының шамамен төрттен бірі буддист деп санайды. Дегенмен, Оңтүстік Кореядағы буддистердің нақты саны белгісіз, себебі христиандардан айырмашылығы, буддист екенін анықтайтын нақты немесе ерекше критерий жоқ. Буддизмнің корейдің дәстүрлі мәдениетіне енуімен қатар, ол енді ресми дін емес, философия мен мәдени тұрғыдан қарастырылады. Осының салдарынан, дін ұстанатындардың өзінен тыс көптеген адамдар осы дәстүрлердің ықпалында қалады. Сондықтан, дінге формальды түрде жатпаса да, буддизмнің философиялық көзқарастарына адал жандарды есепке алғанда, Оңтүстік Кореядағы буддистердің саны одан да көп деп есептеледі. Сол сияқты, ресми түрде дінсіз Солтүстік Кореяда буддистер халықтың 4,5% құрайды, бірақ халықтың көп бөлігі (70% астам) буддистік философия мен салтының ықпалында болады.

Гогурё

372 жылы монах Сундо (順道, пиньинь: Shùndào) Фу Цзянь (337–385) (苻堅) бұрынғы Циньден Когурё королі Сосуримнің сарайына жіберілді. Ол мәтіндер мен мүсіндер (мүмкін, Майтрейяның мүсіндері, ол Орталық Азияда буддизмде кең таралған) әкелді, Когурё корольдік отбасы мен халқы оның үйретіктерін тез қабылдады. Қытайдағы буддизм бастапқы сатысында болды, ол себеп-салдар заңынан және бақытты іздеуден тұрды. Бұл, басым Шamanдық сенімдермен ұқсас болғандықтан, Когурё халқының буддизмді жедел қабылдауына себеп болды. Силладағы ерте буддизм Гогурё әсерімен дамыды. Гогурёдан келген бірнеше монахтар Силлаға уағыз айту үшін келіп, бірнеше адамды дінге көндірді. 551 жылы Гогурё монахы Хьерянг (惠亮) Силланың алғашқы Ұлттық патриархы болып тағайындалды. Ол алғаш рет "Жүз орындық Дхарма жиналысы" мен "Сегіз тыйымның Дхармасы" басқосуын өткізді.

Бейкжэ

384 жылы Гандхаралық монах Марананта Бэкжеге келді, ал патша отбасы ол әкелген буддизмнің түрін қабылдады. Бэкже патшасы Асин: «Адамдар буддизмге сеніп, бақыт іздеуі керек» деп жариялады. 526 жылы Бэкже монахы Гёмик (겸익, 謙益) тікелей Орталық Үндістанға сапар шегіп, үнді монахы Паедалтамен (санскрит: Ведатта) бірге Виная мәтіндерінің жинағын алып оралды. Бэкжеге қайтқаннан кейін Гёмик буддалық жазбаларды санскрит тілінен жетпіс екі томдық кітапқа аударды. Гёмик Бэкжедегі Гейюль мектебін Қытайдағы одан ұқсас мектептен шамамен бір ғасыр бұрын құрды. Осы еңбегінің нәтижесінде ол Кореяда Винаяны зерттеудің атасы деп есептеледі. Бастапқыда, жаңа Сеон мектептері қалыптасқан ілімдер мектептері тарапынан радикалды және қауіпті жаңалықтар ретінде қарастырылды. Сондықтан, әртүрлі «тоғыз тау» монастырларының алғашқы негізін қалаушылар Гио мектептерінің сарайдағы ұзақ ықпалынан туындаған қатты қарсылыққа тап болды. Одан кейін болған күрес Горео кезеңінің көп бөлігінде жалғасты, бірақ біртіндеп Сеонның ағартудың нағыз жолын ұстану туралы аргументі басымдыққа ие болды. Кейінгі Сеон мектептерінде, негізінен Цзиньулдың (知訥; 1158–1210) күш-жігерінің арқасында қалыптасқан, Сеон медитациялық әдістерінің айқын артықшылығын жарияламады, керісінше, Сеон мен Гио көзқарастарының ішкі бірлігі мен ұқсастығын мәлімдеді. Бұл мектептердің бәрі тарихи жазбаларда еске алынса да, династияның соңына қарай Сеон үкімет пен қоғамға тигізген әсерімен, сондай-ақ көрнекті ғалымдар мен тәлімгерлерді тәрбиелеуімен үстемдік танытты. Горео дәуірінде Сеон толығымен «мемлекеттік дінге» айналып, билеуші ​​отбасы мен сарайдың ықпалды мүшелерімен байланыс арқылы кең қолдау мен жеңілдіктерге ие болды.

Хваом (Хуаян) және Сеон

Сэон өркендеген кезеңде көптеген ғылыми мектептер белсенділігін және ықпалын жоғалтса да, Хваём мектебі Корей (Горёо) дәуірінде де білімнің серпінді көзі болып қала берді, оның көп бөлігі Уисанг пен Вонхё қалаған мұраны жалғастырды. Әсіресе, Гюньёның (均如; 923–973) еңбектері Хваём мен Сэонның арасын келтіруге жағдай жасады, Хваёмның соңғысына қатысты икемді көзқарасының арқасында. Гюньёның еңбектері корей Хваёмының ерекшеліктерін анықтаудағы қазіргі заманғы зерттеулер үшін маңызды дерек көзі болып табылады. Сондай-ақ, Сэон мен Ғылым (Гё) бірлігін қолдаған маңызды тұлға – Уичхон болды. Горёо дәуіріндегі көптеген монахтар сияқты, ол да буддизмді Хваём мектебінен бастады. Кейін Қытайға сапар шегіп, елге оралғаннан кейін, ол Шонтаеді белсенді түрде таратып, оны тағы бір Сэон мектебі ретінде танымал етті. Осы кезең «бес доктриналық және екі медитациялық мектеп» деп сипатталды. Алайда, Уичхон көптеген Сэон жақтастарын наразылыққа ұшыратты және Сэон мен Ғылымның (Гё) бірлігін көре алмай, жас кезінде дүние салды.

Жинүл

Сеонның ең маңызды тұлғасы – Цзиньюль болды. Оның заманында сангха сыртқы түрі мен ілімнің ішкі мәселелеріне байланысты дағдарысқа тап болды. Буддизм біртіндеп дүниелік істерге араласып, табысқа жету үшін бақ-бақ айту, дұғалар мен рәсімдер жасау сияқты амалдарды қабылдады. Осыған бейімделудің нәтижесінде, күмәнді ниеттері бар монахтар мен монахтардың саны арта түсті. Буддизмнің сапасын түзету, қайта жаңғырту және жақсарту сол кездегі буддистік көшбасшылар үшін өзекті мәселелерге айналды. Цзиньюль Сеон ішінде "самадхи және праджня қоғамы" деп аталатын жаңа қозғалыс құруға ұмтылды, оның мақсаты – таулардың тереңіне шұғылданатын, тәртіпті және таза ниетті жаттығушылардың жаңа қауымдастығын құру еді. Ол осы мақсатына Чогье тауында (曹溪山) Сунгвангсаны құру арқылы жетті. Цзиньюльдің еңбектері Сеонды зерттеу және практикалау әдістемелерін жан-жақты талдаумен және қайта құрумен ерекшеленеді. Чанда ұзақ жылдар бойы пісіп-жетілген және Цзиньюльдің ерекше назарына іліккен маңызды мәселе – практика мен ағартудағы "біртіндеп" және "көзік" әдістер арасындағы қарым-қатынас еді. Осы тақырып бойынша әртүрлі қытайлық көзқарастарды, ең бастысы Хуаянь патриархы Гуйфенг Зонгмидің (780–841) және Линьцзи шебері Дахуй Зонггаоның (大慧; 1089–1163) еңбектерін негізге ала отырып, Цзиньюль "көзікпен ағарғаннан кейін біртіндеп жаттығу" қағидасын жасады және оны бірнеше қысқа, түсінікті мәтіндерде баяндады. Дахуй Зонггаодан алған Цзиньюль хваду әдісін өзінің практикасына енгізді. Бұл медитация түрі бүгінгі таңда Сеонда оқытылатын негізгі әдіс болып табылады. Цзиньюльдің Сеон Гё қақтығысын философиялық тұрғыдан шешуі корей буддизміне терең және ұзаққа созылатын әсер етті.

Ертедегі Горео

Горёоның соңғы жартысында буддизмнің жалпы бағыты жемқорлық салдарынан төмендеуге ұшырады, сонымен қатар буддизмге қарсы саяси және философиялық көзқарастар күшейді. Дегенмен, осы салыстырмалы түрде құлдырау кезеңінде Кореяның ең белгілі Сеон шеберлері дүниеге келді. Осы кезеңде Корея Сеонының болашақ бағытын анықтауда маңызды рөл атқарған үш ірі монах – Гёнхан Бэгун (景閑白雲; 1298–1374), Таэго Бу (太古普愚; 1301–1382) және Наонг Хёгюн (懶翁慧勤; 1320–1376) – замандас және дос болды. Үшеуі де Цзиньуль тарапынан таныстырылған Линцзи мектебінің хваду тәжірибесін үйрену үшін Юань Қытайына барды. Олар елге оралып, өздерінің ілімінде Имже мектебінің өткір, қарсыластыратын әдістерін қалыптастырды. Әрқайсысының жүздеген шәкірттері болды, осылайша корей Сеонына жасалған жаңа серпіліс айқын әсер етті. Имже мектебінің ықпалына қарамастан, ол көбінесе ғылыми емес деп есептелді, Гёнхан мен Наонг, Цзиньуль мен дәстүрлі тонгбульгё бағытының ықпалымен, жазбаларды зерттеуге ерекше қызығушылық танытты, сондай-ақ ресми білімнің негізі ретінде қытай философиясының артуына байланысты конфуциандық және даосизмді жақсы түсінді. Осы кезден бастап корей буддистік монахтарының «үш ілімді» ұстануға бейімділігі байқалды. Горёо дәуірінің маңызды тарихи оқиғасы – Трипитака Кореана деп аталатын Трипитаканың алғашқы ағашқа қашалған нұсқасының жасалуы. Оның бірінші басылымы 1210–1231 жылдары, ал екіншісі 1214–1259 жылдары аяқталды. Бірінші басылым 1232 жылы моңғолдардың шабуылы кезінде өрт сөндіріліп, жойылды, бірақ екінші басылымы бүгінгі күнге дейін Кёнсан провинциясындағы Хэинсада сақталып тұр. Бұл Трипитаканың жоғары сапалы нұсқасы болды және шамамен 700 жыл бойы Шығыс Азияда Трипитаканың стандартты нұсқасы ретінде қызмет етті.

Жосон әулеті тұсында басқыншылық (13921910)

1388 жылы ықпалды генерал И Сонггье (1335–1408) төңкеріс жасап, 1392 жылы осы неоконфуциандық қозғалыстың қолдауымен Жосон әулетінің бірінші билеушісі болды. 1899 жылы ол Жосон императоры Тайэхо деп қайта аталды. Жосон буддизмі, Гореоның «бес ілім және екі медитациялық» мектеп жүйесімен басталған, алдымен екі мектепке қысқарды: Сеон және Гё. Ақырында, олар Сеонның бір мектебіне дейін қысқарды. Осы күшті үкімет тарапынан қысымға және корейлік неоконфуциандықтың қатал идеологиялық қарсылығына қарамастан, Сеон буддизмі зияткерлік тұрғыдан өркендеуін жалғастырды. Шығармашылықта ең көрнекті ойшыл болған Гихва (己和; (Hamheo Deuktong 涵虚得通) 1376–1433), ол алдымен Конфуций академиясында оқыған, бірақ содан кейін өзінің назарын буддизмге аударды, онда ол Гванхва дәстүріне Мухак Джачо (無學自超; 1327–1405) бастамашылық етті. Ол көптеген ғылыми түсініктемелер, очерктер мен көптеген өлеңдер жазды. Конфуций және дао философиясын жақсы білетін Гива буддизмді қорғау үшін үш ілімнің ішкі бірлігі тұрғысынан маңызды трактат жазды, ол «Хёнжон нон» деп аталды. Алдыңғы философтардың дәстүрінде ол че йонг («мысалы функциясы») және Хваэом («әлеуеттердің өзара енуі») қолданды. Жосонның ғұлама-монахтарының еңбектерінде Хваэомға қатысты мәтіндер, сондай-ақ Махаянадағы сенімнің оянуы, Кемел ағарту сутрасы, Сурангама сутрасы, Алмаз сутрасы және Жүрек сутрасы туралы жазбалар жиі кездеседі. Жогье ордені жоғарыда аталған еңбектермен бірге, сондай-ақ, Жинюль сияқты көрнекті корей монахтарының басқа да қысқаша таңдамаларымен бірге, жазба зерттеудің белгіленген оқу бағдарламасын енгізді. Жосон дәуірінде буддалық монастырлардың саны бірнеше жүзден отыз алтыға дейін төмендеді. Сангхаға кіру үшін дін қызметкерлерінің саны, жер көлемі және жасына шектеулер қойылды. Соңғы шектеулер енгізілгеннен кейін, монахтар мен монахтарға қалаларға кіруге тыйым салынды. Буддалық жерлеу рәсіміне, тіпті қайыр сұрап жүруге тыйым салынды. Алайда кейде буддизмге оң көзбен қарайтын және кейбір қатаң ережелерді жойған билеушілер пайда болды. Олардың ішіндегі ең маңыздысы – Мунчжон патшайым, ол буддист болғандықтан, өзінің жас ұлы Мёнчжонның (1545–67 жж.) орнына үкімет басқаруын қолға алды және дереу буддизмге қарсы көптеген шараларды жойды. Патшайым керемет монах Буға (보우, 普雨; 1515–1565) терең құрметпен қарады және оны Сеон мектебінің басшысы етіп тағайындады. Буддизмнің ең аз қабылдануға оралуының ең маңызды себептерінің бірі буддалық монахтардың 1592 және 1598 жылдар аралығында Кореяға жапондық шабуылдарды қайтарудағы рөлі болды. Сол кезде үкімет ішкі жанжалдан әлсіз болды және бастапқыда шабуылға қарсы күшті қарсылық көрсете алмады. Елдің қиын жағдайы сангханың кейбір басшыларын монахтарды партизандық топтарға ұйымдастыруға талпындырды, олар кейбір маңызды жетістіктерге қол жеткізді. «Дұрыс монахтар» (義士; uisa) қозғалысы осы сегіз жылдық соғыс кезінде тарады, ақырында бірнеше мың монахты қамтыды, оларды ескірген Сеосан Хюжонг (서산대사, 西山休靜; 1520–1604), бірінші дәрежелі Сеон шебері және бірқатар маңызды діни мәтіндердің авторы басқарды. Монахтар әскерінің болуы жапон басқыншыларын қууда маңызды фактор болды. Сеосан буддалық ілімдерді зерттеу мен ұстанатын дінін біріктіруге ұдайы күш салуымен де танымал. Оның күш-жігеріне Воньё, Джинюль және Гихва қатты әсер етті. Ол Жосон буддизмін қайта жаңғыртудың орталық тұлғасы болып саналады, ал қазіргі корейлік Сеонның негізгі ағыстарының көпшілігі оның төрт негізгі шәкіртінің бірі арқылы өздерінің ұрпақтарын табады: Ю Чжон (1544–1610), Эонги (1581–1644), Тэнеун (1562–1649) және Ильсеон (1533–1608), олардың төртеуі де Жапониямен соғыс кезінде Сеосанның лейтенанттары болды. Сеосанның және оның төрт басты шәкіртінің өмірбаяндары көптеген жағынан ұқсас, және бұл ұқсастықтар Горёо мен Жосон кезеңдерінің соңғы кездері Сеон монахтарының өмір салтын бейнелейді. Олардың көпшілігі Конфуций және даосизм зерттеулерімен айналысты. Олар Сеонға оралғанда, таудағы монастырлар арқылы кездейсоқ жүріп, айқын түрде көшпелі өмір салтын ұстанды. Осы кезеңде олар Seon практикасының негізгі компонентіне, гонган немесе гванхва медитациясына кірістірілді. Бұл гванхва медитация, Дзен дәстүрлерінен айырмашылығы, ұзақ, бітірілген коандар сериясы туралы ойланудан тұрмады. Керісінше, корейлердің типтік көзқарасы «барлық гонк'ан бірде қамтылған» және сондықтан практиканттың бүкіл медитациялық мансабында бір хвадумен, көбінесе Чжаочжоу Конгшеннің «му» -мен бірге болуы қалыпты жағдай. Буддизм үш ғасыр бойы, Сеосаннан бастап XIX ғасырдың соңында Кореяға жапон шабуылына дейін, жоғарыда сипатталған модельмен үлкен өзгерістерсіз сақталды. Сеосаннан кейінгі ғасырларда көптеген көрнекті ұстаздар пайда болды, бірақ Жосонның соңғы буддизмі, бұрынғы ортақ ерекшеліктерін сақтап, әсіресе Хваэом зерттеулерінің жаңаруымен және кейде Сеон зерттеулеріндегі әдістемелік интерпретациялармен ерекшеленді. Соңғы екі ғасырда Таза Жер буддизмі де жанданды. Үкімет сангханы қатаң бақылауда ұстағанмен, ерте Жосонның қатаң қысымы қайтадан болған жоқ.

Жапон отаршылдық билігі кезіндегі буддизм

1870 жылдары Жапонияның Мейдзи қайта жаңғыруы кезінде үкімет будда монахтары мен монахтықтар үшін бойдақ болуды жойды. Жапон буддистері қалалар ішінде дінді таратуға құқық алып, дін қызметкерлерінің қалаларға кіруіне бес жүз жылдық тыйымды тоқтатты. Жодо Шиншю және Ничирен мектептері Кореяға миссионерлер жіберді, ал Кореяда Вон буддизмі сияқты жаңа секталар пайда болды. 1910 жылғы Жапония-Корея келісімінен кейін, Жапония Кореяны аннексиялағаннан соң, корей буддизмі көптеген өзгерістерге ұшырады. 1911 жылғы ғибадатхана жарлығы (ханча=寺刹令) ғибадатханаларды Сангханың ұжымдық кәсіпорны ретінде басқару жүйесін өзгертті, бұл жүйе Кореяның генерал-губернаторы тағайындаған ғибадатхана абаттарына ғибадатхана мүлкіне жеке меншік және мұрагерлік құқықтары беріліп алмастырылды. Одан да маңыздысы, жапонияға жақын топтардан шыққан монахтар үйленіп, бала тудыра бастады, жапондық тәжірибені қабылдады. Екінші Қытай-Жапон соғысы кезінде корей буддизмі күшейтілген бақылауға алынды. Бұл орден өзін дәстүрлі корей буддизмінің негізгі өкілі деп есептейді. Тэго ордені – корей буддизміндегі екінші ірі орден, онда бойдақ және үйленген монахтар бар (монахтықтардың бойдақ болуы күтіледі). Бұл – толық корей буддистік ритуалдық дәстүрін сақтап қалған жалғыз орден.

Қазіргі жағдай

Сеон мектебінде дін қызметкерлері мен ізбасарларының саны бойынша Жогье ордені басымдық танытады. Кореядағы бірнеше ірі тау монастырьларында тәртіпті, дәстүрлі Сеон практикасы жоғары саналатын ұстаздардың жетекшілігімен жүзеге асырылады. Таэго ордені Жогье орденінен көбірек ғибадатханаға ие болғанымен, дін қызметкерлері мен ізбасарларының саны тұрғысынан екінші орында тұрады. Сеон медитациясымен қатар, Йонгсанджае және басқа да салттық будда билері сияқты дәстүрлі будда өнерлерін сақтап қалады. Қазіргі заманғы Сеон практикасы мазмұны жағынан Гванхва медитациясы мен таңдалған буддалық мәтіндерді зерттеудің үйлесімді комбинациясын енгізген Цзинулдың бастапқы практикасынан көп айырмашылығы жоқ. Кореялық монастырь өмірі Сеон медитациясын оқуға тырысатын монахтар мен монахтар үшін ерекше көзге түседі: әрбір монах немесе монахтың "туған" монастыры болғанымен, олар үнемі таулар бойы саяхаттап, қалаған уақыттарына дейін тұрады, сол ғибадатхананың стилінде оқып, үйретеді. Кореяның монастырьлық білім беру жүйесі ХХ ғасырдың екінші жартысында батыстық тәлімгерлердің санының үнемі артуын байқады. Кореялық монахтар мен монахтардың көпшілігі 20 немесе 30 жыл бойы тауларда Сеонды оқымайды, бұл батыстықтарға таныс формада. Көптеген корей монахтары мен монахтары ритуалдық оқумен қатар, дәстүрлі академиялық білім алады, бұл міндетті түрде ресми ритуалдық оқу бағдарламасында болмайды. Тауларда медитациямен айналысатындар бірнеше жыл бойы осымен шұғылданып, содан кейін негізінен приход діни қызметкерінің өміріне оралады. Қазіргі уақытта корей буддизмі баяу өзгеріс үдерісінде. Корея буддизмінің негізгі теориясы Цзинулдың «көңілге кенеттен түсуі, бірте-бірте жетілуі» болса, қазіргі корей Сеон шебері Сончхольдің Хуэй Неннің «көңілге кенеттен түсуі, кенеттен жетілуі» идеясын жаңартуы Корея буддизмін дүркіретіп басып алды. Жогье ордені қатарында өзгерістерге қарсылық болғанымен, соңғы үш Жоғарғы Патриархтың Сончхольмен келісетін ұстанымымен корей буддизмінің атмосферасы біртіндеп өзгеруде.

Солтүстік Корея

Солтүстік Корея режимі діни амалдарды, оның ішінде буддизмді белсенді түрде шектеуге тырысады. Қазіргі уақытта елде буддизмді шағатын 10 мыңға жуық адам бар деп хабарланады. Елдегі басқа діндер сияқты, буддизм де мемлекеттік қолдаумен құрылған Корея буддистік федерациясы арқылы, буддистік храмдарда монахтардың құлшылық етуі де болжап, үкімет тарапынан қатаң бақылауда болды. Ірі храм – Ким Ир Сен сақтап қалған Похёнса. Дегенмен, Солтүстік Кореядағы буддистер басқа дін өкілдерімен салыстырғанда жағдайы жақсырақ болды деп айтылады, әсіресе христиандар, олар жиі билік тарапынан қуғынға ұшыраған, ал буддизмді дәстүрлі корей мәдениетіндегі маңызды роліне байланысты, дінді насихаттауға үкіметтен шектеулі қаржылай көмек алды.

Оңтүстік Корея

1950 жылдары Сингман Ри және басқалар елдегі Буддистік Сангханы одан әрі бөліп, әлсірету үшін жұмыс істеді. 1954 жылы Ри «жапонизацияланған буддистерге» қарсы науқан жүргізді. Батыс білімі мен ғылымы, сондай-ақ әйелдер мен кедейлердің күштіруі корейлер арасында жікке бөліс тудырды. Атап айтқанда, үйленген дін қызметкерлері мен бойдақ монахтар арасында терең дау пайда болды, бұл Жапония оккупациясы кезіндегі жапон буддизмінің ықпалынан туындаған құбылыс еді. Дегенмен, Жапонияның Корея түбегін аннексиялауына дейін кейбір корей монахтары бойдақ болуды тоқтатуға шақырған болатын. Арадағы келіспеушіліктер соншалықты үлкен болды, киелі орындарының бақылауы үшін төбелес жиі болды. Көптеген монахтар, негізінен бойдақ Джогье орденіне жататындары, өзіне-өзі қол жұмсаумен қорқытты. Олардың көпшілігі үйленген дін қызметкерлеріне қарсы болды. Буддистердің наразылықтары жалғасқан сайын, буддизмнің ықпалы азайды. Буддизм христиан миссионерлеріне осы әлсіздіктерді пайдаланып, жаңа ізбасарлар табуға мүмкіндік берді. 1960 жылдардан бастап буддизм тәуелсіз мирян қауымдастықтарын (яғни, негізгі ордендерге қаржылық немесе ұйымдық байланысы жоқ) құру арқылы едәуір өсті. Олардың көпшілігі жастарға, әсіресе буддалық ілімдерді таратуға, рухани даму мен бірлестікке, протестанттық үлгідегі ізгі хабарды уағыздауға бағытталған. Бұл бейімделулер Оңтүстік Кореядағы буддизмді жаңғыртты. 55 монах тұтқындалды, көптеген адамдар тексерілді және азапталды, соның ішінде Наксанса аббаты да зорлық-зомбылықтан қайтыс болды. 1990 жылдары Оңтүстік Корея үкіметі мен буддалық көшбасшылар арасындағы, сондай-ақ фундаменталистік протестанттық конфессиялармен қақтығыстар жалғасты. Үкімет буддизмді әдепсіздікпен айыптады, ал көптеген протестанттар осыны миссионерлік жұмыстарын ілгерілету үшін пайдаланды. Кейбір діни жиындар тіпті зорлыққа ұшырады, Будда мен Кореяның мифтік негізін қалаушысы Дангуннің мүсіндеріне қиындық келтірді. 1990 жылы Буддалық радио хабар тарату қызметінің FM радиостанциясы іске қосылғаннан кейін жас жігіттер 200 000 АҚШ доллары тұратын дыбыс жабдықтарын қиратты. Фундаменталистік протестанттар мен буддистер арасындағы секталық шиеленістер кейде үкімет шенеуніктерінің – олардың көпшілігі христиандар, әсіресе протестанттық конфессияларға жататындарының – саяси тепе-теңдікті буддистерге қарағанда христиандарға қарай бұруға бейімділігінен туындайды, бұл буддистік қауымдастықта наразылық тудырды. Әсіресе Ли Мён Бактың Оңтүстік Корея президенті қызметіне тағайындалған кезде мемлекеттік секторда буддистерге қарағанда христиандардың үлесі жоғары екені белгілі болды, әсіресе президент кабинетінде 12 христианға қарсы бір ғана буддист болды. Бұл сияқты оқиғалар да болды. Соңғы кезде Оңтүстік Корея жұртшылығы протестанттық шіркеулер мен басшыларын олардың агрессивті миссионерлік тактикасын қолдауына байланысты сынға алды. Бұл көптеген протестанттарды шіркеулерін тастап, буддизмге көшуге итермеледі. Оңтүстік Кореядағы протестанттық христиан дініне наразылықтың артуы буддизмнің рухани және мәдени жаңғыруына ықпал етті, соңғы жылдары оның ізбасарларының саны артып келеді.

Корея протестантылық антагонизм

Буддизмге қарсы фундаменталистік протестанттық антагонизм соңғы жылдары күшейді. Буддистік құрылыстарға жасалған вандализм актілері және барлық буддистік ғибадатханалар мен монастырларды жою үшін дұға ететін фундаменталистік христиандардың жағдайлары корей протестанттарының буддизмге қарсы осы тұрақты жаушылығына назар аударды. Оңтүстік Корея буддистері президент Ли Мён Бак басқаратын үкіметтің оларға және олардың дініне қатысты кемсітушілік шаралар қолданып отыр деп айыптап отыр, бұл Лидің протестант болуымен байланысты екенін мәлімдейді. Буддистік Жогье ордені Ли үкіметін буддизмді кемсітуде, кейбір мемлекеттік құжаттарда буддистік ғибадатханаларды елемеуде деп айыптады. Сонымен қатар, "Буддалық-христиандық зерттеулер" журналында жарияланған мақалада былай делінген: "Соңғы он жылдың ішінде Оңтүстік Кореядағы көптеген буддистік ғибадатханалар адасқан протестант фундаменталистерінің қолынан өртеніп, зардап шекті. Жақында будда мүсіндері жалған құдайлар ретінде қаралып, шабуылға ұшырап, бастары кесілді. Өрт сөндірушілер мен вандалдар түнде жасырын жұмыс істейтіндіктен, тұтқындау қиынға соғады". 2008 жылы Сеулдегі Жогье ғибадатханасында пана тапқан наразылық білдірушілерді полиция тергеп, Жогье орденінің атқарушы басшысы болған Цзигванның машинасынан іздеу жүргізген оқиға, кейбір адамдардың полиция Цзигванды қылмыскер сияқты қарады деген наразылықтарына әкелді. Ол Сеулдегі буддистік ғибадатхананы Құдайдың жоюын үміттенедінен хабарлады. Парк әкімшілігінің алғашқы жылы Будданың туған күнін тойлауға арналған ұлттық үндеу жасалды, бұл Оңтүстік Кореяда буддизмнің ықпалын басудағы рөлі үшін сынға ұшыраған бұрынғы Ли Мён Бак әкімшілігінен өзгеше болды.