Кіріспе

Тимоти Джон Байфорд (25 шілде 1941 – 5 мамыр 2014) – жазушы, кинорежиссер, аудармашы және педагог. Байфорд Англияда дүниеге келді, бірақ өмірінің көп бөлігін Белградта өткізді. 2004 жылы Сербия азаматтығын алды. Ол балалар телебағдарламаларын алдымен Ұлыбританияда BBC үшін, кейін Югославияда TV Belgrade және TV Sarajevo арналары үшін түсірді. Оның балаларға арналған телесериалдары бұрынғы Югославияда үлкен сәттілікке жетті және бүгінге дейін танымал. 1971 жылы Югославияға көшіп, сонда үйленді.

2010 жылдың 1 сәуірінде Байфорд өнер жолының 50 жылдығын «Еуропаның қуанышы» фестивальдерінде (2008 және 2009 жылдары) түсірген фотосуреттерінен құралған «100 суреттегі қуаныш» атты көрмесімен атап өтті. Сол жылы ол 2010 жылғы ФИФА әлем чемпионатында Mivela суының телерекламасында крикет төрешісі рөлінде пайда болды. Рекламада Сербияның ұлттық крикет құрамасының ойыншылары және серб футболшысы Радосав Петрович түсірілген.

Зейнетақы мәселесі

Байфорд 1971 жылы Сербияның бұрынғы Югославиядағы Белградқа көшіп барды және шетелдік болғандықтан мемлекеттік зейнетақы қоры жүйесіне қатысуға рұқсат алмады. Оның әйелі бұрынғы Югославиядан (қазіргі Сербия) болғандықтан, олардың некесі белгілі бір мерзімге созылса, ол азаматтыққа ие болуға құқылы еді. Алайда, ол Сербияның азаматтығын 65 жасында ғана алды, бұл Сербияның сол кездегі президенті Борис Тадичтің араласуы арқасында мүмкін болды. Зейнетақы қорына қатысу үшін бұл тым кеш болды, себебі минималды зейнетақы алуға құқығы барша 80 жасқа келгенде ғана туады. 2011 жылдың 1 қаңтарында Сербияның Blic газет агенттігі Байфорд мырзаның үлесі мен бұрынғы еңбегі үшін ұлттық наградаға ие болмауы туралы мақала жариялады (бұл, тиісінше, ұлттық зейнетақы алу құқығын береді), бірақ бірнеше әріптестері оны ұсынған болатын, бұл туралы сұхбатта айтылған. Байфорд мырзаның зейнетақыға қатысты өтініштері қабылданбауы, оның еңбегін бала кезінен есте сақтаған адамдардың арасында наразылық тудырды. Бастапқы мақала жарияланғаннан кейін екі апта өткен соң, Байфорд мырза тұрақты зейнетақы алуға өтініш берді, бұл оған ұлттық зейнетақы алуға өтініш беруге мүмкіндік берді. Кейінгі мақаласында Байфорд көмектескен көптеген қолдаушыларына алғыс айтты және Facebook әлеуметтік желісінде петиция бастады. Нәтижесінде Байфорд мырзаға бірнеше жұмыс ұсыныстары түсті, бірақ денсаулығының ерекшеліктеріне байланысты олардың көпшілігін қабылдауға тура келді.

Өлім

2005 жылы Байфордқа көптеген миелома, яғни қатерлі плазма жасушаларынан пайда болатын қатерлі ісік диагнозы қойылды. Ол 2014 жылдың 5 мамырында Белградта қайтыс болды.