Кіріспе
2002 жылғы Харуки Мураками романы "Жағалаудағы Кафка" (海辺のカフカ) – жапон жазушысы Харуки Муракамидің 2002 жылғы романы. Оның 2005 жылғы ағылшын тіліне аудармасы "The New York Times" газетінің "2005 жылғы 10 үздік кітап" тізіміне енді және 2006 жылғы Дүниежүзілік фантастика сыйлығына ие болды. Роман жас Кафка Тамураның, әкесімен күресіп, Одип құрсауынан қашып кеткен 15 жастағы кітап оқуға құмар баланың, және мысықтармен керемет түрде сөйлей алатын қарт, мүгедек Сатору Накатаның тарихын баяндайды. Кітапта музыканың байланыс құралы ретіндегі рөлі, метафизика, армандар, тағдыр және бейсаналық сияқты тақырыптар көтеріледі. Роман жарық көргеннен кейін Мураками оқырмандардан роман туралы сұрақтар қабылдап, көпшілігіне жауап берді. Роман жағымды пікірлерге ие болды, Джон Апдайк және "The New York Times" оны жоғары бағалады.
Kafka on the Shore (海辺のカフカ) is a 2002 novel by Japanese author Haruki Murakami. Its 2005 English translation was among "The 10 Best Books of 2005" from The New York Times and received the World Fantasy Award for 2006. The book tells the stories of the young Kafka Tamura, a bookish 15 year old boy who runs away from his Oedipal curse, and Satoru Nakata, an old, disabled man with the uncanny ability to talk to cats. The book incorporates themes of music as a communicative conduit, metaphysics, dreams, fate, and the subconscious. After the release of the book, Murakami allowed for questions about the novel to be sent in, and responded to many of them. The novel was generally well received, with positive reviews from John Updike and The New York Times.
Атау
Кітаптың атауы, NPR тілшісі Алан Чуздың сөзінше, жапон оқырмандары үшін қызығушылық тудыратын және жұмбақты. Франц Кафка американдықтарға жақсы таныс, бірақ Жапонияда оның есімі бұрын соңды көп танымал емес батыс жазушысы ретінде қабылданады. Ол мұны "Гадсон өзеніндегі Гендзи" сияқты атаулармен салыстырады. Психоаналитик Хаяо Кавай Кафка есімінің ерекше мағынасын байқады, себебі оның жапон тіліндегі жазылуы – Кафка (カフカ) – «мүмкін» немесе «жақсы» деген мағына беретін 可 (ка) және «жаман» немесе «қабылданбайтын», оның керісінше – 不可 (фука) сөздерінің үйлесімі болуы мүмкін, соның арқасында кітапқа екіұштылық сипаттамасы беріледі.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
Екі бөлек, бірақ өзара байланысты сюжеттен тұратын повесть екі сюжеттің арасында алға-артқа өрбиді, әр сюжет жеке-жеке тарауларда кезектесіп келтіріледі. Тақ нөмірлі тараулар 15 жасар Кафканың әкесінің үйінен қашуын, Эдип қасіретінен құтылуын және анасы мен қарындасын табуға аттанған саяқатын баяндайды. Көптеген оқиғалардан кейін ол Такамацу қаласындағы тыныш, жеке кітапханада пана табады, оны сырт көзге кербез Саэки ханым мен зиялы және жолдары ашық Осима басқарады. Ол күндерін Ричард Фрэнсис Бертонның "Мың бір түн" дастанының толық нұсқасын және Нацуме Сосекидің жинағын оқып өткізеді, дей тұрғанда полиция оның әкесінің өлтірілуіне қатысы барлығын анықтау үшін оны іздей бастайды, бірақ ол өзі жасаған қылмыстан бейхабар. Осима оны Кочи префектурасының орманды аймақтарына алып келеді, онда Кафка толыққанды жазылады. Бетховеннің музыкасы, әсіресе Архиегер триосы, құтқарушы метафора ретінде пайдаланылады. Романның маңызды тақырыбы – метафизика, өйткені кейіпкерлердің көптеген әңгімелері мен ой-толқындары оларды қоршаған әлемнің мәнісі мен олардың оған қатынасы туралы сұрақтармен жетелейді. Басқа да маңызды идеялар: өзін-өзі жетілдірудің қадір-қасиеті, арман мен шындық арасындағы байланыс, тағдырдың қаупі, болжамның сенімсіздігі және санастың күші.
Стиль
"Кафка жағалауда" Муракамидің әдеттегі танымал мәдениет, күнделікті егжей-тегжейлілік, түйсікті реализм, күдік, юмор, күрделі сюжет және қуатты сексуалдық араласуын көрсетеді. Бұл романда жапон діни дәстүрлеріне, әсіресе синтоизмге, ерекше назар берілген. Басты кейіпкерлер Мураками романдарының әдеттегі басты кейіпкерлерінен едәуір өзгеше, мысалы, "Норвегиялық орманнан" Тору Ватанабе және "Желмен құстың жылнамасынан" Тору Окада, олар көбінесе 20-30 жаста болады және қарапайым мінезге ие.
Мысықтар
Гома – Қозыми ханымның жоғалған мысығы. Оцука – Накатамен оңай тіл табысатын қарт қара мысық. Кавамура – велосипед шауып алғаннан соң басы ауырған қоңыр мысық. Олар бір-бірімен сөйлесе алғанымен, Наката Кавамураның қайталап тұратын және есті жоқ сөйлемдерін түсіне алмайды. Мими – ақылды сиам мысығы. Оның аты Пуччинидің «Богема» операсындағы «Менің атым Мими» әнінен алынған. Окава – жолақты мысық. Торо – уақытша «абстрактілі ұғымға» айналған қара мысық.
Талдау
Ғалым Майкл Ситс романның лиминалдығын Жак Дерриданың «фармакон» ұғымына жасаған түсіндірмесімен салыстырды. Ситстің сөзіне қарағанда, романды әртүрлі бағытта түсіндіруге болады, және олардың көптегені дұрыс болуы мүмкін.
Романды түсіну
Хикая жарық көргеннен кейін Муракамидің жапондық баспасы оқырмандарды кітаптың мағынасы туралы сұрақтарды өз веб-сайтына жолдауға шақырды. Мураками алынған 8 мың сұрақтан шамамен 1200-іне жеке жауап берді. Ағылшын тіліндегі веб-сайтында жарияланған сұхбатында Мураками романды түсінудің кілті оны бірнеше рет оқу екенін айтады: «Жар жағалауындағы Кафкада бірнеше жұмбақ бар, бірақ оларға жауаптар берілмеген. Керісінше, осы жұмбақтың бірнешеуі бірігіп, олардың өзара әрекеттесуі арқылы жауап табу мүмкіндігі қалыптасады. Ал осы жауап әр оқырман үшін өзгеше болады. Басқаша айтқанда, жұмбақтар жауаптың бір бөлігі ретінде жұмыс істейді. Мұны түсіндіру қиын, бірақ мен осы сияқты роман жазуды көздедім». 2005 жылы ағылшын тілінде жарық көргеннен бері (Филип Габриэльдің 2006 жылғы PEN/Айлық кітап клубы аудармасы үшін алған сыйлығы) роман көбінесе жағымды пікірлер мен сыншылардың жоғары бағасын алды, соның ішінде The New York Times журналының 2005 жылғы 10 үздік кітабы мен World Fantasy Award жүлдесіне ие болды.