Ирландиядағы терроризм және ұйымдасқан қылмыс істерін қарауға арналған арнайы сот – SCC. Конституция бойынша құрылған, қауіпсіздік мақсатындағы сот жүйесі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ирландияның арнайы соты
Irish specialist court
Арнайы қылмыстық соты (SCC; An Chúirt Choiriúil Speisialta) – Ирландиядағы терроризм және күрделі ұйымдасқан қылмыс істерін қарайтын, қазылар алқасы жоқ қылмыстық сот.
The Special Criminal Court (SCC; An Chúirt Choiriúil Speisialta) is a juryless criminal court in Ireland which tries terrorism and serious organised crime cases.
Құқықтық негіз
Ирландия Конституциясының 38-бабы Дáil-ге «әдеттегі соттар әділеттілікті тиімді қамтамасыз етуге жеткіліксіз болған кезде» кең өкілеттіктерге ие «арнайы соттарды» құруға өкілеттік береді. 1939 жылғы «Мемлекетке қарсы жасалған қылмыстар туралы» заң белгілі бір қылмыстарды қарау үшін Арнайы Қылмыстық Соттың құрылуына себеп болды.
Article 38 of the Constitution of Ireland empowers the Dáil to establish "special courts" with wide ranging powers when the "ordinary courts are inadequate to secure the effective administration of justice". The Offences against the State Act 1939 led to the establishment of the Special Criminal Court for the trial of certain offences.
Тізбелі қылмыстар
Заң бойынша қарастырылатын қылмыстар "жоспарланған қылмыстар" деп аталады. Арнайы қылмыстық соттың шежіреге енгізілмеген қылмыстар бойынша да құзыреті бар, онда Бас прокурор 1939 жылғы Мемлекетке қарсы қылмыстар туралы заңтың 47-бабының 2-тармағына сәйкес, қарапайым соттардың "осындай айыптама бойынша осындай адамды соттауға қатысты әділдікті тиімді қамтамасыз етуге жеткіліксіз" деп сақтайтын болса. Арнайы қылмыстық соттың қазіргі нұсқасы 1972 жылдан бастап, Солтүстік Ирландиядағы жағдайлар күрделенген кезде құрылды. 1972 жылдың мамыр айына дейін Ирландия Республикасындағы Уақытша ИРА еріктілері әдеттегі соттарда сотталды. Үш судьядан тұратын Арнайы қылмыстық сот, IRA еріктілерінің ақталуына немесе жанашыр жюрилер мен судьялардың жеңіл жаза беруіне байланысты бірқатар аймақтық сот істерінен кейін қайта құрылды, сондай-ақ жюриге ықпал етуді болдырмау мақсатында енгізілді. Сот бастапқыда терроризмге қатысты қылмыстарды қарау үшін құрылған болса да, оның өкілеттіктері кеңейтіліп, 1990 жылдары Уақытша ИРА атысты тоқтатуға келгеннен кейін ұйымдасқан қылмыс істерін де қарастыра бастады. Мысалы, журналист Вероника Гуэринді өлтірген есірткі тобының мүшелері Арнайы қылмыстық сотта сотталды. 1939 жылғы Мемлекетке қарсы қылмыстар туралы заңның 35-бабының 4- және 5-тармақтарында, егер Үкімет немесе Парламент кез келген уақытта қарапайым соттардың әділдікті тиімді қамтамасыз ету және қоғамдық бейбітшілік пен тәртіпті сақтау үшін қайтадан жеткілікті екендігіне көз жеткізсе, Арнайы қылмыстық сот режимін тоқтатуға бағытталған жариялау немесе қаулы қабылданады; бүгінгі күнге дейін мұндай жариялау немесе қаулы жарияланбады. 2016 жылдың 8 ақпанында Әділет және теңдік министрі Фрэнсис Фицджеральд, Үкіметтің терроризм және қылмыстық топтардың қылмыстарын тергеу үшін екінші Арнайы қылмыстық сотты құру туралы шешімінен кейін, 2016 жылдың 4 сәуірінде екінші Арнайы қылмыстық сот ашылатынын мәлімдеді.
Offences covered under the laws are known as "scheduled offences". The Special Criminal Court also has jurisdiction over non scheduled offences where the Attorney General certifies, under s. 47(2) of the Offences against the State Act 1939, that in his or her opinion the ordinary courts are "inadequate to secure the effective administration of justice in relation to the trial of such person on such charge". The current incarnation of the Special Criminal Court dates from 1972, just after the Troubles in Northern Ireland began. Prior to May 1972, Provisional IRA volunteers in the Republic of Ireland were tried in normal courts. The three judge Special Criminal Court was re introduced following a series of regional court cases where IRA volunteers were acquitted or received light sentences from sympathetic juries and judges, and also to prevent jury tampering. Although the court was initially set up to handle terrorism related crime, its remit has been extended and it has been handling more organised crime cases since the Provisional IRA ceasefire in the 1990s. For instance, members of the drugs gang which murdered journalist Veronica Guerin were tried in the Special Criminal Court. Section 35(4) and (5) of the Offences against the State Act 1939 provide that if at any time the Government or the Parliament is satisfied that the ordinary courts are again adequate to secure the effective administration of justice and the preservation of public peace and order, a rescinding proclamation or resolution, respectively, shall be made terminating the Special Criminal Court regime; to date, no such rescinding proclamation or resolution has been promulgated. On 8 February 2016, the Minister for Justice and Equality Frances Fitzgerald announced that a second Special Criminal Court would open on 4 April 2016 following a Government decision to establish a second non jury Special Criminal Court to try terrorist and crime gang offences.
Сын
Арнайы қылмыстық соттың процедуралары және оның әдетте азаматтарға қарсы қолданылмауы тиіс арнайы сот екендігі үшін Ирландияның Азаматтық бостандықтар кеңесі, Amnesty International және Біріккен Ұлттар Ұйымының Адам құқықтары жөніндегі комиссиясы тарапынан сынға алынды. Сынға ұшыраған мәселелердің арасында қазылар алқасының болмауы және соттың бастапқыда террористік қылмыстарды қарау үшін құрылған болса, қазір ұйымдасқан "қалыпты" қылмыстарды қарауға жиі қолданылуы бар. Сыншылар соттың қазірде ескіргенін, себебі мемлекетке қауіпті террористік қауіп жоқ (қараңыз: Солтүстік Ирландияның бейбіт процесі) десе де, басқалары келіспейді және диссиденттік республикалық терроризм, халықаралық терроризм және қатыгез бандиттік қылмыстың жалғасып жатқанын айтады. Заң бойынша сот Garda Síochána бас инспекторының пікірін күдіктінің заңсыз ұйымның мүшесі екенін растайтын дәлел ретінде қабылдауға құқылы. Дегенмен, сот тек қана полицейдің сөзіне сүйеніп, қосымша дәлелдерсіз сот үкімі шығарғанға құлықсыз. Sinn Féin бұрын Арнайы қылмыстық сотты таратуды жоспарлағанын мәлімдеген, оны саяси тұтқындарды сотсыз соттау үшін пайдаланғандықтарын айтқан, бірақ қазір Sinn Féin сотты таратуды қолдамайды. Sinn Féin-нің көрнекті мүшелерінің (Мартин Феррис және Мартин МакГиннес сияқты) осы сотта қылмыстық істері қаралып, сотталған. 1973 жылы Мартин МакГиннес 250 фунт (110 кг) жарылғыш заттар және шамамен 5000 оқ-дәрісі бар көлік жанынан ұсталғаннан кейін SCC-де сотталды, бірақ ол сотты мойындаудан бас тартты. Ол кінәлі деп танылып, алты айға бас бостандығынан айырылды.
The Special Criminal Court has been criticised by the Irish Council for Civil Liberties, Amnesty International and the United Nations Commission on Human Rights, for its procedures and for being a special court, which ordinarily should not be used against civilians. Among the criticisms are the lack of a jury, and the increasing use of the court to try organised "ordinary" crimes rather than the terrorist cases it was originally set up to handle. Critics also argue that the court is now obsolete since there is no longer a serious terrorist threat to the State (see: Northern Ireland peace process), although others disagree and cite the continuing violence from dissident republican terrorism, international terrorism and serious gangland crime. Under the law, the court is authorised to accept the opinion of a Garda Síochána chief superintendent as evidence that a suspect is a member of an illegal organisation. However, the court has been reluctant to convict on the word of a garda alone, without any corroborating evidence. Sinn Féin had stated in the past that it was their intention to abolish the Special Criminal Court as they believed it was used to convict political prisoners in a juryless court, however Sinn Féin are no longer in favour of its abolition. Some prominent Sinn Féin members (including Martin Ferris and Martin McGuinness) have been convicted of offences by it. In 1973 Martin McGuinness was tried at the SCC, which he refused to recognise, after being arrested near a car containing 250 pounds (110 kg) of explosives and nearly 5,000 rounds of ammunition. He was convicted and sentenced to six months imprisonment.
Белгілі оқиғалар
1976 жылы Мари мен Ноэль Мюррейді сот Гарда Майкл Рейнольдсты қасақана өлтіргені үшін өлім жазасына кесті. Сот үкімі апелляциялық сотта күшін жойып, оларды "кәдімгі" кісі өлтіргені үшін өмір бойына түрмеге қамады. Олар 1992 жылы босатылды. Ең танымал істердің бірі – 1978 жылы Никки Келли, екі басқа адаммен бірге арнайы қылмыстық сотта Саллинс пойыз тонауына қатысқаны үшін сотталды. Кейіннен үш адамның да сот үкімі жойылды, себебі күдіктілер қамауда тұрғанда гардаи қызметкерлері тарапынан зорлыққа ұшыраған. 1997 және 1998 жылдары Джон Гиллиган, Патрик "Дач", Брайан Михан және Пол "Хиппо" Уорд журналист Вероника Геринді өлтіру және есірткі тасымалымен байланысты айыптаулар бойынша арнайы қылмыстық сотта сотталды. Пол "Хиппо" Уорд Геринді өлтіргені үшін айыпталып, оны өлтіруге қатысқандық үшін өмір бойына түрмеге кесілді. Брайан Михан бандиттік топтың мүшесі болып, кейіннен мемлекеттік куәгерге айналған Рассел Уорреннің куәлігіне сүйене отырып, Геринді өлтіргені үшін сотталып, өмір бойына бас бостандығынан айырылды. 1999 жылы Солтүстік Ирландиядан Пирс МакОули және Лимерик округінің үш азаматы – Джеремая Шихи, Майкл О'Нилл және Кевин Уолш – барлығы Уақытша ИРА мүшелері болып табылды. Олар 1996 жылдың маусым айында Адере, Ко. Лимерик қаласында детектив Гарда Джерри МакКейбты өлтіргені үшін қазылар алдында сотталды. Оған 3 рет оқ атылды. 2001 жылы Колм Мерфи Омаг бомбалауымен байланысты "өлімге немесе жарақатқа әкелуі мүмкін жарылыс жасауға құлықтанды" деген айып тағылды. 2005 жылдың қаңтарында Мерфиге тағылған айып жойылды және қылмыстық апелляциялық сот екі гардаи қызметкерінің сұхбаттасу жазбаларын жалған көрсеткені және Мерфидің бұрынғы соттылықтары сот судьялары тарапынан дұрыс ескерілмегеніне байланысты қайта соттауға бұйрық берді. 2009 жылы Мерфи азаматтық сотта бомбалауға кінәлі деп танылды; ол 2010 жылдың ақпан айында ҚКК-де қылмыстық айыптардан босатылды. 2003 жылы Майкл Маккевитт "Реал ИРА" ұйымының басшысы ретінде "терроризмді ұйымдастыру" және "заңсыз ұйымға мүшелік" қылмыстары үшін сотталды. 2013 жылы Лимерик қылмыстық әлемінің басшысы Джон Дундон регбиші Шейн Геогеганды өлтіргені үшін кінәлі деп танылды, ол қателікпен қарсыласы ретінде танылды; ол арнайы қылмыстық сот тарапынан өмір бойына бас бостандығынан айырылды. 2014 жылы Уэйн Дундон мен Натан Киллиндер Лимериктегі Рой Коллинзді өлтіргені үшін арнайы қылмыстық сотта кінәлі деп танылып, өмір бойына бас бостандығынан айырылды. Патрик Хатчтың 2016 жылғы 5 ақпанда Дэвид Бёрнді атып өлтіру және қару-жарақ ұстау қылмыстары бойынша соты 2018 жылдың қаңтарына арнайы қылмыстық сотта белгіленді; оған кепілдік берілмеді. 2019 жылғы 20 ақпанда Патрик Хатчке қатысты барлық айыптар алынып тасталды және ол соттан босатылды. [15] Бүгінгі күнге дейін Дэвид Бёрннің өліміне ешкім кінәлі деп танылмаған. 2023 жылы Джерри Хатч Дэвид Бёрнді өлтіргенінен ақталды.
In 1976 Marie and Noel Murray were sentenced to death by the court for the capital murder of Garda Michael Reynolds. The convictions were overturned on appeal and they were instead sentenced to life in prison for "ordinary" murder. They were released in 1992. One of the most famous is the case of Nicky Kelly, who was convicted along with two other men by the Special Criminal Court in 1978 of carrying out the Sallins Train Robbery. All three convictions were later overturned after it was found that the suspects had been assaulted by gardaí while in custody. In 1997 and 1998 John Gilligan, Patrick "Dutchy" Holland, Brian Meehan and Paul "Hippo" Ward were all tried by the Special Criminal Court on charges relating to the murder of journalist Veronica Guerin and drug trafficking charges. Paul "Hippo" Ward was convicted of the Guerin murder and sentenced to life in prison as an accomplice in the assassination. Brian Meehan was convicted on the testimony of gang member turned state's witness Russell Warren and was convicted of murdering Guerin, and sentenced to life imprisonment. In 1999 Pearse McAuley from Northern Ireland and three County Limerick men; Jeremiah Sheehy, Michael O'Neill and Kevin Walsh – all members of the Provisional IRA – were convicted by the non jury Special Criminal Court of the killing of Detective Garda Jerry McCabe in Adare, Co. Limerick in June 1996. He was shot 3 times. In 2001, Colm Murphy was convicted of "conspiracy to cause an explosion likely to endanger life or cause injury" in connection with the Omagh bombing. In January 2005 Murphy's conviction was quashed and a retrial ordered by the Court of Criminal Appeal, on the grounds that two gardaí had falsified interview notes, and that Murphy's previous convictions were improperly taken into account by the trial judges. In 2009 Murphy was found liable for the bombing in a civil trial; he was cleared of criminal charges at the SCC in February 2010. In 2003, Michael McKevitt was convicted of "directing terrorism" and "membership of an illegal organisation" for his role as leader of the Real IRA. In 2013 Limerick gangland crime boss John Dundon was found guilty of the murder of rugby player Shane Geoghegan, mistakenly identified as a rival; he was sentenced to life in prison by the Special Criminal Court. In 2014, Wayne Dundon and Nathan Killeen were found guilty by the Special Criminal Court of the murder of Roy Collins in Limerick and sentenced to life imprisonment. The trial of Patrick Hutch for murder and possession of firearms for the 5 February 2016 shooting of David Byrne was set for January 2018 at the Special Criminal Court; he was denied bail. On 20 February 2019, all charges against Patrick Hutch were dropped and he walked free from court. [15] To date, nobody has been convicted of David Byrne's death. In 2023 Gerry Hutch was acquitted of the murder of David Byrne.