Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гүлдің жапырақшалары мен тостағаншаларының, немесе олардың біреуі жоқ болған жағдайда, жиынтық атауы.
Collective term for the sepals and petals, or either of them if one is absent
Периант (перигоний, перигон немесе перигон бірқатар гүлдерде) – гүлдің көбеюге қатыспайтын бөлігі, жыныстық мүшелерді қоршап тұратын қабықшаны құрайтын құрылым. Ол кесек (жапырақшалар) мен королладан (тостағаншалар) немесе перигон деп аталатын жағдайда тепальдардан тұрады. Периант термині грек тіліндегі περί ("жайында") және άνθος ("гүл") сөздерінен, ал перигоний περί және γόνος ("тұқым, жыныстық мүшелер") сөздерінен алынған. Мохтар мен бауырқұрттарда (Marchantiophyta) периант – әйел репродуктивтік құрылымын (немесе дамитын спорофитті) қоршап тұратын стерильді түтік тәрізді тінді білдіреді.
The perianth (perigonium, perigon or perigone in monocots) is the non reproductive part of the flower, and structure that forms an envelope surrounding the sexual organs, consisting of the calyx (sepals) and the corolla (petals) or tepals when called a perigone. The term perianth is derived from Greek περί (, "around") and άνθος (, "flower"), while perigonium is derived from περί and γόνος (, "seed, sex organs"). In the mosses and liverworts (Marchantiophyta), the perianth is the sterile tubelike tissue that surrounds the female reproductive structure (or developing sporophyte).
Гүлді өсімдіктер
Гүлді өсімдіктерде периант дикламидті/гетерокламидті деп сипатталуы мүмкін, онда қалыңдық пен гүл шоғыры анық бөлек, немесе гомокламидті, олар ажыратылмайды (және сепалдар мен жапырақшалар бірлесіп тепалдар деп аталады). Периант екі қатарда болған кезде, ол бисериат деп сипатталады. Қалыңдық жасыл, сепалоид деп аталады, бірақ ол жарқын түсті де болуы мүмкін, сонда петалоид деп сипатталады. Егер ажыратылмаған тепалдар жапырақшаларға ұқсаса, оларды "петалоид" деп те атайды, мысалы, жапырақшалы монокотиледондар немесе лилиодты монокотиледондар, жарқын түсті тепалдары бар монокотиледондар. Гүл шоғыры мен жапырақшалар тозаңдаушыларды тартуға қатысады, бірақ бұл корона сияқты арнайы құрылымдармен (төменде қараңыз) күшейтілуі мүмкін. Егер гүл шоғыры жеке тепалдардан тұрса, апотепал термині қолданылады, ал тепалдар бір-бірімен біріккен болса, синтепал деп аталады. Жапырақшалар түтікшелі (гамопеталды немесе симпеталды) гүл шоғырын құру үшін бірігуі мүмкін. Егер жапырақшалар немесе сепалдар мүлдем болмаса, периант монохламидті деп сипатталады. Сепалдар мен жапырақшаларда, тіпті қалдық болса да, саңылаулар мен тамырлар болуы мүмкін. Кейбір таксономдық топтарда, мысалы, кейбір магнолиялар мен су лилияларында периант шұңқырлар емес, түйіндерде спираль бойынша орналасады. Спиральды перианттары бар гүлдер де дифференциацияланбаған перианттарымен бірге болады.
In flowering plants, the perianth may be described as being either dichlamydeous/heterochlamydeous in which the calyx and corolla are clearly separate, or homochlamydeous, in which they are indistinguishable (and the sepals and petals are collectively referred to as tepals). When the perianth is in two whorls, it is described as biseriate. While the calyx may be green, known as sepaloid, it may also be brightly coloured, and is then described as petaloid. When the undifferentiated tepals resemble petals, they are also referred to as "petaloid", as in petaloid monocots or liliod monocots, orders of monocots with brightly coloured tepals. The corolla and petals have a role in attracting pollinators, but this may be augmented by more specialised structures like the corona (see below). When the corolla consists of separate tepals the term apotepalous is used, or syntepalous if the tepals are fused to one another. The petals may be united to form a tubular corolla (gamopetalous or sympetalous). If either the petals or sepals are entirely absent, the perianth can be described as being monochlamydeous. Both sepals and petals may have stomata and veins, even if vestigial. In some taxa, for instance some magnolias and water lilies, the perianth is arranged in a spiral on nodes, rather than whorls. Flowers with spiral perianths tend to also be those with undifferentiated perianths.
Корона
Кейбір өсімдіктердегі қосымша құрылым (мысалы, Нарцисс, Пассифлора (құмар гүлдері), кейбір Гиппеастр, Лилия тұқымдастары) – корона (параперигоний, параперигон немесе паракоролла), королладан немесе тостағанның сыртқы шетінен туындайтын адаксиалдық тіндің сақинасы немесе қосымшалары. Ол көбінесе королла түтігінен королла жапырақтары шығатын жерге орналасады. Гүлде бірнеше корона болуы мүмкін. Сүтқосақтар (Asclepias spp) үш түрлі коронаға ие, олар бірлесіп шыбықтарды ұстап шаңдау схемасын құрайды. Кейбір құмар гүлдері (Passiflora spp) концентрлі қабаттар түрінде орналасқан сегізге дейін коронаға ие болуы мүмкін. Астра тұқымдастарының паппусы өзгертілген тостаған болып саналады, егер ол тәж сияқты болса, онда оны корона деп те атайды.
An additional structure in some plants (e. g. Narcissus, Passiflora (passion flower), some Hippeastrum, Liliaceae) is the corona (paraperigonium, paraperigon, or paracorolla), a ring or set of appendages of adaxial tissue arising from the corolla or the outer edge of the stamens. It is often positioned where the corolla lobes arise from the corolla tube. There can be more than one corona in a flower. The Milkweeds (Asclepias spp) have three very different coronas, which collectively form a flytrap pollination scheme. Some Passionflowers (Passiflora spp.) have as many as eight coronas arranged in concentric whorls. The pappus of Asteraceae, considered to be a modified calyx, is also called a corona if it is shaped like a crown.