Кіріспе

Жапонияда 1947 жылдан бері жыл сайын өткізіліп келетін жарыс.

Фукуока халықаралық марафоны (福岡国際マラソン) – Японның Фукуока қаласында өткізілетін, IAAF алтын белгісіне ие халықаралық ерлер марафоны. 1947 жылдан 2021 жылға дейін бұл жарыс Фукуока халықаралық ашық марафон чемпионаты деп аталатын. Бірақ, көпшіліктің қолдауы арқасында, өткен жылы жарыс тоқтатылғаннан кейін, бастапқы марафонның дәстүрі мен трассасын жалғастырған жаңа жарыс құрылды. Курс бойынша рекордты эфиопиялық Цегае Кебеде 2009 жылы 2:05:18 уақытпен көрсетіп, өткен жылғы өзінің рекордын жаңартқан. Тошихико Секо (1978–80, '83) және Франк Шортер (1971–74) жарыста төрт рет жеңіске жетіп, ең көп жеңіс тіркеген спортшылар болып табылады.

Тарих

Алғашқы жылдары жарыстың өткізілу орны ауысып тұрды, бірақ бұл жарыстар Фукуока тарихына енді, себебі олардың барлығы бір ұйымдастырушы және демеуші – жапондық ұлттық газет «Асахи Шимбун» (Asahi Shimbun) болды. Алғашқы жарыс 1947 жылы «Канагури сыйлығы – Асахи марафоны» (金栗賞朝日マラソン) деген атаумен Кумамото қаласында өтті. 1951 жылы Фукуокада жарыстар сериясының алғашқысы ұйымдастырылды. Шетелдік жүгірушілер алғаш рет 1954 жылы шақырылды, ал аргентиналық Рейналдо Горно кейіннен жапондық емес алғашқы жеңімпаз атанды. Келесі жылы жарыс «Асахи халықаралық марафоны» (朝日国際マラソン) деп аталып, фин жүгірушісі Вейкко Карвонен еуропалық алғашқы жеңімпаз болды. 1956 жылы жарыс жапон ерлер арасындағы ұлттық жарысқа айналды, бірақ кейінгі жарыстарға шетелдік жүгірушілер қайтадан қатысуға шақырылды. 1959 жылы Фукуока қаласы марафонды тұрақты түрде қабылдады, ал жапон жүгірушісі Курао Хиросима сол жылы екі мәрте жеңіске жетті. 1961 жылы жарысқа қатысушылар үшін трасса бойында су станциялары алғаш рет орнатылды. Фукуокадан тыс жерде өткен соңғы жарыс 1963 жылы Токиода өтті, ол 1964 жылғы Токио Олимпиадасына дайындық ретінде марафон трассасын сынап көру мақсатымен ұйымдастырылды. Фукуока марафонының халықаралық деңгейдегі маңыздылығын ескере отырып, 1966 жылы жарыс «Халықаралық марафон чемпионаты» (国際マラソン選手権) деп қайта аталды. Фрэнк Шортер 1971-1973 жылдары үш рет жеңіске жетті, ал төртінші жеңісін 1974 жылы одіп, жарыс қазіргі «Фукуока халықаралық ашық марафон чемпионаты» (福岡国際マラソン選手権) атауын алды. 1980 жылы Тошихико Секо 2:09:45 сағатта жеңіп, Такеши Содан небәрі төрт секундқа озып кетті. Бұл екі жүгірушінің марафон қашықтығын екі сағат он минуттан кем уақытта аяқтаған алғашқы реті болды. Жарыс тарихындағы екінші әлемдік рекорд 1981 жылы тіркелді, ол австралиялық жүгіруші Роберт де Кастеллаға тиесілі болды, оның 2:08:18 сағаттық көрсеткіші жаңа әлемдік стандартқа айналды. 2021 жылдың 26 наурызында Жапония жеңіл атлетика федерациясы, «Асахи Шимбун» газеті және «Кюсю Асахи» мен «TV Asahi» телеарналары 75-ші Фукуока халықаралық марафонының соңғы жарысы болатынын мәлімдеді, себебі жарысты өткізуге байланысты операциялық шығындардың өсуі және COVID-19 пандемиясы сияқты қиындықтар туындады. Алайда, 2021 жылдың 15 наурызында JAAF және Фукуока префектурасының әкімдігі сол жылдың желтоқсан айында «тұрақты чемпионаттың тарихы мен дәстүрін сақтай отырып» жарыстың жалғастырылатынын хабарлады. Жарыс ерлер марафоны чемпионатының бірнеше мәрте ұйымдастырылды: ол алғаш рет 1955 жылы өтті, содан кейін 1963 жылдан 1997 жылға дейін екі жылда бір рет ұйымдастырылды. Кейіннен ол үш жылда бір рет ұлттық чемпионат жарысын өткізіп, Бива көлі мен Токио марафондарымен бірге айналымды принцип бойынша ұйымдастырылды.