Кіріспе

Канаданың қоғамдық денсаулық сақтау агенттігінің бөлімі

Ұлттық микробиология зертханасы (NML) Канаданың қоғамдық денсаулық сақтау агенттігінің (PHAC) құрамындағы бөлім болып табылады. PHAC – Канада үкіметінің қоғамдық денсаулық сақтау, денсаулық сақтаудағы төтенше жағдайларға дайындық және жауап беру, сондай-ақ жұқпалы және созылмалы ауруларды бақылау мен алдын алуға жауапты агенттігі. NML елдің әртүрлі аймақтарында орналасқан, оның ішінде Манитоба штатындағы Виннипег қаласындағы Канаданың адам және жануарлар денсаулығы ғылыми орталығы (CSCHAH) бар. NML-дің Виннипегте тағы бір орны бар – Логан даңғылындағы JC Wilt жұқпалы аурулар зерттеу орталығы, ол Канададағы АИТС зерттеулері мен диагностикасының ірі орталығы болып табылады. Басқа үш негізгі орынға Гюльф, Сент-Хясинте және Летбридж қалалары кіреді. CSCHAH – бұл 4-дәрежелі биологиялық қауіпсіздік деңгейіне ие инфекциялық аурулар зертханасы, және ол Канададағы осы сипаттағы жалғыз мекеме. Ең жоғары деңгейдегі қорғау шараларымен ғалымдар Эбола, Марбург және Ласса қызуы сияқты патогендермен жұмыс істей алады. NML-дің CSCHAH-да Канадалық азық-түлік инспекциясы агенттігінің шетелдік жануарлар аурулары жөніндегі ұлттық орталығы да орналасқан, сондықтан NML ғалымдары зертханалық кеңістікті жануарлар вирусологтарымен бөліседі.

Тарих

Ұлттық микробиология зертханасының алдында Микробиология бюросы болды, ол бастапқыда Оттавадағы Канада денсаулық сақтау басқармасының Ауруларды бақылау зертханалық орталығының құрамына кірген. 1980 жылдары Health Canada қызмет ету мерзімі аяқталып бара жатқан зертханалық кеңістікті ауыстыру қажеттігін, сондай-ақ елде 4-деңгейлі оқшаулау кеңістігін құру қажеттігін анықтады. Шамамен сол кезде Канаданың Ауыл шаруашылығы министрлігі (Канадалық азық-түлік инспекциясы агенттігі құрылғанға дейін) жаңа зертханалық кеңістіктің қажеттігін де анықтады, оның ішінде жоғары деңгейлі оқшаулау қажет болды. Екі зертхананы бір ғимаратқа орналастырудың көптеген артықшылықтары анықталды және орын ретінде Виннипег таңдалды; бұл туралы хабарлама 1987 жылдың қазан айында жарияланды. Біраз пікірталас болғаннан кейін, орын ретінде денсаулық ғылымдары орталығына (ірі оқу ауруханасы), Манитоба университетінің медицина мектебіне және басқа да өмірлік ғылымдар ұйымдарына жақын орналасқан қалалық жұмыс алаңы таңдалды. Кейіннен Адам және жануарлар денсаулығы жөніндегі Канадалық ғылыми орталық деп аталған (жергілікті жерде көбінесе "Вирусология зертханасы" деп аталады) құрылыс 1992 жылдың желтоқсан айында ресми түрде басталды. Торонтодағы Dunlop Architects және Виннипегтегі Smith Carter Architects and Engineers компанияларынан құралған бірлескен жобалау тобы оқшаулау және жобалаудағы ең жақсы тәжірибелерді іздеу үшін 30 зертхананы аралады. Құрылыс 1997 жылдың соңына қарай аяқталды, алғашқы бағдарламалар 1998 жылдың көктемінде басталды, ал барлық зертханалар одан кейін іске қосылды. Ресми ашылу 1999 жылдың маусым айында өтті. 2003 жылғы SARS індетінен кейін 2004 жылы Канаданың Қоғамдық денсаулық сақтау агенттігі елде қоғамдық денсаулық сақтау және төтенше жағдайларға дайындыққа күштірек назар аудару үшін құрылды. Ол федералды денсаулық сақтау портфелінің мүшесі болып табылады (Health Canada, Canadian Institute of Health Research және басқа ұйымдармен бірге). 2018 жылға қарай NML микроорганизмдерді генетикалық деңгейде зерттеу үшін, т.б. Петри табақтары мен жасуша мәдениеттері бар "ылғал зертханаларына" қарастырылатын "құрғақ зертханаларда" геномика мен озық есептеуді қолдана бастады. Ал бұрын, 2019 жылдың шілдесінде, олар BSL4 деңгейлі вирустың таңсық транстынық тасымалына қатысқандары үшін Виннипег университетінің жалақысыз мүшелері қызметтерінен босатылды, сол кезде RCMP шақырылды.

Құрастыру

Адам патогендері қауіп-қатер топтарына жіктеледі. Топты анықтау критерийлері адамның денсаулығына немесе қоғамдық денсаулыққа қауіп деңгейін, сондай-ақ адам патогенінің адамда ауруды тудыру мүмкіндігін, емдеу және алдын алу шараларының қолжетімділігін қамтиды. Патогендердің нақты қауіп-қатер тобына жататынына қарай, қандай деңгейде оқшаулау қажеттігі жұмыс түріне байланысты болуы мүмкін; мысалы, вирусты немесе бактерияны өсіру (немесе көбейту) кейбір диагностикалық тесттерге қарағанда жоғары деңгейде оқшаулауды талап етеді. NML 2, 3 және 4 деңгейлі лабораторияларды пайдаланады. Адам денсаулығындағы инфекциялық аурулар зертханаларында ғимараттың жобалануы мен құрылысы, инженерлік бақылау, қызметкерлердің оқытылуы мен техникасының барлығы зертхана қызметкерлерін қорғауға, патогендерді ұстауға және материалдардың ластануын болдырмауға бағытталған, бұл дәл диагноз қою мен зерттеу жүргізуді қамтамасыз етеді. Бұл факторлардың барлығы оқшаулау деңгейіне байланысты өзгереді. NML зертханалық кеңістігінің басым бөлігі (87,7%) 2 деңгейлі (CL2) болып табылады. Бұл дәрігерлердің кеңселерiнде, ауруханаларда және университеттерде кездесетін зертхана түрі. 2 деңгейлі зертханада жұқпалы материалдармен жұмыс биологиялық қауіпсіздік шкафында (БҚШ) жүргізіледі және тиісті жеке қорғаныш құралдары қолданылады (қолғаптар, көзді қорғау, зертханалық халаттар, халаттар және т.б.). 2 деңгейде жұмыс істелетін 2-топқа жататын патогендер ауру тудыруы мүмкін, бірақ олар қауіпті емес және көбінесе қоғамда таралады. Қол жуу раковиналары мен автоклавтар сияқты дезинфекциялау құралдарын пайдалану арқылы қоршаған ортаның ластануын барынша азайту керек. Мысалдарға E. coli, ұсаңгіш жөтел және маусымдық тұмау жатады. NML сондай-ақ 3 деңгейлі (CL3) лабораторияларға ие (лабораториялық кеңістіктің 8,6%). 3-топқа жататын патогендер ауа арқылы жұғу мүмкіндігі бар, әсер етуі үшін көбінесе инфекциялық дозаның төмен болуы жеткілікті, және олар ауыр немесе өмірге қауіпті ауруды тудыруы мүмкін. CL3 инфекциялық организмдердің зертханадан және қоршаған ортаға шығуын азайту үшін қосымша бірінші және екінші кедергілерге баса назар аударады. CL3 организмдерінің таралуын болдырмау үшін қосымша шараларға тиісті тыныс алу қорғанысы, зертханадан шығарылатын ауаның HEPA сүзгісі және зертханаға қатаң бақыланатын кіру жатады. Мысалдарға туберкулез, Батыс Нил вирусы және пандемиялық H1N1 тұмауы жатады. NML зертханалық кеңістігінің шағын бөлігі (3,6%) 4 деңгейлі оқшаулауға (CL4) арналған. Бұл агенттер аэрозоль арқылы жұқтыруға қабілетті, көбінесе инфекциялық дозасы төмен және өте ауыр, көбінесе өлімге әкелетін ауруды тудырады; лицензияланған емдеу немесе вакцина жоқ. Бұл оқшаулау деңгейі басқа аймақтардан тәуелсіз оқшауланған бөлімді білдіреді. CL4 инфекциялық агентті толығымен оқшаулауға басымдық береді, бұл үшін ғимарат периметрін толығымен жабып, теріс қысымды тексеру арқылы растайды, зерттеушіні жабық оң қысымды костюммен патогеннен оқшаулайды, ауа мен барлық басқа материалдарды дезинфекциялайды. Мысалдарға Эбола, Нипа, Марбург және 1918 жылғы пандемиялық тұмау жатады.

Құрылымы

NML бағдарламалары ел бойынша бірнеше нысандарда орналасқан. Осы нысандардың екеуі Виннипегте бір-біріне жақын орналасқан: Арлингтон көшесіндегі Адам және жануарлар денсаулығы жөніндегі Канадалық ғылыми орталық және Логан даңғылындағы Ж.С. Вильт жұқпалы аурулар зерттеу орталығы. Басқа нысандар Гелф қаласында (Онтарио провинциясы), Сент-Хясинтеде (Квебек провинциясы) және Летбриджде (Альберта провинциясы) орналасқан. NML ғылыми және әкімшілік қызметтермен қамтамасыз етілетін бес негізгі зертханалық бөлімге бөлінеді. NML-дің негізгі бөлімдері:

Бактериялық патогендер – туберкулез және антибиотиктерге төзімді организмдер сияқты бактериялық ауруларға бағытталған. Ішек аурулары – E. coli және Salmonella сияқты тамақ және су арқылы таралатын патогендерді зерттейді. Вирустық аурулар – гепатит, қан арқылы таралатын басқа патогендер, тыныс жолдары вирустары және қызылша сияқты вирустық экзантемалар сияқты вирустық аурулардың кең ауқымын қамтиды. Зооноздық аурулар және арнайы патогендер – Батыс Нил вирусы және Лайм ауруы сияқты басқа түрлерден адамға жұғатын (зооноздық) вирустық, бактериялық және рикетсиялық аурулармен, сондай-ақ Эбола, Марбург және Ласса қызуы вирустары сияқты 4-ші тәуекел тобына жататын патогендермен айналысады. ВИЧ және ретровирусология – ВИЧ және жаңа ретровирустарға қатысты зертханалық қызметтер мен ғылыми сараптама ұсынады. Ғылым және технологиялық қызметтер бөлімі геномика, протеомика және биоинформатиканы қоса алғанда, технологиялық тәсілдерді ұсыну үшін осы бөлімдермен бірлесе жұмыс істейді. Сонымен қатар, Қоғамдық денсаулық қауіптерін зерттеу бөлімі бар, ол қоғамдық денсаулыққа қауіп төндіретін қауіптерді бағалау және жұқпалы аурулардың тамақ, жануарлар немесе қоршаған ортадан таралу қауіптеріне ерекше назар аудара отырып, шешімдер қабылдауға көмектесетін мамандандырылған ресурс болып табылады. Осы ғылымға негізделген бөлімдер Ғылымды жоспарлау кеңсесі, бағдарламаны қолдау және қызмет көрсету, ғылыми ақпараттық қызметтер, ғылымды қолдау және клиенттерге қызмет көрсету, қадағалау және анықтамалық қызметтер, нысандар мен мүлікті басқару бөлімі және биологиялық қауіптер мен кәсіптік қауіпсіздік қызметтері бөлімі сияқты көптеген басқа да бөлімшелермен толықтырылады және қолдау көрсетіледі. NML Монреальдегі Паразитология жөніндегі Ұлттық анықтама орталығын да қаржыландырады және көптеген провинциялық зертханаларда Зертханалық байланыс техникалық қызметкерлері бар.

Жұмыс күші

NML ғалымдарды (MD, PhD және DVM), биологтарды және зертханалық технологтарды жұмысқа алады, сонымен қатар информатика мамандары, биологиялық қауіпсіздік сарапшылары, арнайы операциялар мен техникалық қызмет көрсету қызметкерлері және әкімшілік персонал да бар. 2016 жылғы мәлімет бойынша, барлығы шамамен 600 қызметкер жұмыс істейді. Зертхана 2016 жылдан 2020 жылға дейін Халықтық азаттық армиясының ғалымдарымен ынтымақтастық етті.

Директорлар

2000 жылдан 2014 жылға дейін доктор Фрэнк Пламмер Ұлттық микробиология зертханасының ғылыми бас директоры болды. Доктор Пламмердің басшылығымен NML жаһандық жұқпалы аурулар мен биоқауіпсіздікке қауіп төндіретін мәселелерді зерттеу, анықтау және оларға жауап беру саласындағы әлемдегі жетекші институттардың біріне айналды. 1976 жылы доктор Пламмер Манитоба университетінен медицина ғылымдарының докторы дәрежесін алды. 1984 жылдан 2001 жылға дейін доктор Пламмер Кенияның Найроби қаласында тұрды, онда ол Манитоба және Найроби университеттері құрған әлемдік деңгейде танымал «Кенияның ЖИТС-ті бақылау бағдарламасын» дамытуға жетекшілік етті. Бұл ЖИТС-тің эпидемиологиялық жұмысы ЖИТС жұқтырудың қауіп факторларын және оның таралуын қалай тоқтатуға болатынын түсінуде маңызды рөл атқарды. Доктор Пламмер гетеросексуал әйелдердің де ЖИТС/ЖИТС-ке шағу мүмкін екенін және Найробидегі секс-жұмыскерлердің бір тобы ЖИТС/ЖИТС-ке қарсы табиғи иммунитетке ие екенін бірінші болып анықтады. Бұл соңғы жаңалық вакцина жасау мүмкіндігін көрсетті. 2014 жылы доктор Пламмер Агенттіктің Бас мемлекеттік санитарлық дәрігерінің аға кеңесшісі лауазымына көшу үшін NML ғылыми бас директоры лауазымынан кетті. 2020 жылдың ақпан айында қайтыс болғанға дейін Манитоба университетінде еңбегімен көзге түскен профессор болып қалды. 2015 жылы доктор Мэттью Гилмор Ұлттық микробиология зертханасының және тағамдық зооноз зертханасының ғылыми бас директоры болды. Доктор Гилмор осы екі зертхананы Ұлттық микробиология зертханасының құрамына біріктірген серіктестікті ұйымдастырды. Бұрын ол NML-де ішек аурулары бөлімінің басшысы, содан кейін бактериология және ішек аурулары бағдарламасының директоры болып жұмыс істеді. Доктор Гилмор бірнеше ғылыми сыйлықтарға ие болды, оның ішінде Канадалық микробиологтар қоғамының «Жылдың үздік студент-микробиологы» сыйлығы, Канаданың денсаулық сақтау агенттігінің «Ең үміткер зерттеуші» марапаты және доктор Андрес Петрасовичтің денсаулық сақтау саласындағы еңбегі үшін марапаты, сондай-ақ Канаданың ынтымақтастық көшбасшылығы мен ғылымдағы жетістіктері үшін сыйлықтары бар. Доктор Гилмор Манитоба университетінің медициналық микробиология және жұқпалы аурулар кафедрасында доцент болып жұмыс істейді, сонымен қатар Клиникалық микробиология және жұқпалы аурулар қауымдастығының (CACMID) хатшысы-қазынашысы қызметін атқарады.