Кіріспе

Жүзімнің түрлері Vitis labrusca, түлкі жүзімі – Vitaceae гүлді өсімдіктер тұқымдасына жататын Vitis тұқымдасына қатысты жүзімдердің бір түрі. Бұл жүзімдіктер Солтүстік Американың шығысында өседі және Catawba, Concord, Delaware, Isabella, Niagara сияқты көптеген жүзім сорттарының, сондай-ақ Agawam, Alexander және Onaka сияқты гибридтік сорттардың бастауы болып табылады. Еуропалық шарап жүзімі Vitis vinifera-дан айырмашылығы, бұл жүзімнің ерекшелігі – жидектерінің қабығын қысып бассаң, қосымшасы емес, қабығын оңай шеше алуы және сабақтардың әр буынында қысқыштардың болуы. V. labrusca-ның ерекше есімді хош иісі, көбінесе Concord жүзімі арқылы танымал, еуропалық vinifera-дан тағы бір айырмашылық. Бұл хош иіс сүтқоректі түлкімен байланысты емес, керісінше, Жаңа дүниедегі еуропалық-американдық қоныс салушыларға таныс болған жүзімнің күшті, топырақты хош иісімен байланысты. "Фокси" термині осы американдық шараптардың еуропалық шараптардың таныс дәмдерінен ерекшеленетін дәміне сипаттама беру үшін қолданылған жиынтық атау болды.

Тарих

Шарап тарихшысы Эдвард Хаймс пен шарап сарапшысы Жансис Робинсонның пікірінше, Витис лабруска, Лейф Эрикссон 11-ші ғасырда Винланд жағалауында жабайы өсетін түрін көрген болуы мүмкін. Еуропалықтар келгенге дейін лабрусканың Солтүстік Америкада жабайы өскеніне мол дәлелдер бар. Жүзім 18-шы ғасырдың ортасында Карл Линней және оның әріптестері американдық жүзім түрлерін тізімдегенге дейін ресми түрде анықталмаған және тіркелмеген. 19-шы ғасырда Витис лабруска, Витис виниферамен отырғызылған еуропалық жүзімдіктерге кең ауқымда зиян келтірген филоксера жәндігін тасымалдаған американдық жүзімдердің арасында Еуропаға жеткізілген. Сондай-ақ 19-шы ғасырда Массачусетс штатының Конкорд қаласынан Эфраим Буль жабайы лабруска жүзімінің тұқымдарын өсіріп, АҚШ-та маңызды ауыл шаруашылығы дақылдарына айналған Конкорд жүзімін жасады.

Шарап өсіретін өңірлер

Витис лабруска Солтүстік Американың шығыс жағалауында, Жаңа Шотландиядан Джорджияға дейін және батысқа қарай Миссисипи өзеніне дейін таралған. Лабрускадан немесе лабрускадан шығарылған гибридтерден шарап өндіретін американдық жүзім өсіру аймақтарына (AVA) Жоғарғы Миссисипи алқабы, Миссисипи дельтасы, Огайо өзені алқабы, Оңтүстік-Шығыс Жаңа Англия, Эри көлі, сондай-ақ Нью-Йорк, Вирджиния, Огайо және Мичиган штаттарындағы бірнеше AVA жатады. Канаданың Онтарио провинциясында VQA реттеу және атау жүйесі бойынша Витис лабруска сорттарын қолдануға рұқсат етілмейді, тек Видал гибридтік жүзім сортынан басқа. Виниферадан өзгеше, гибридтер мен Vitis labrusca сорттары Солтүстік Американың шығысындағы қатал континенттік жағдайларға – суық қыстар мен ыстық, ылғалды жаздарға жақсы төтеп бере алады. (Дегенмен, АҚШ-тың оңтүстік-шығысындағы ылғалдылықта лабруска Vitis rotundifolia сияқты сорттардай жақсы өспейді). Шындығында, АҚШ-тың батысында винифера гүлденетін аймақтарда лабруска үшін өсу маусымындағы жағдай көбінесе тым құрғақ болады.

"Фокси" мускусы

Калифорния университетінің Дэвис вино шаруашылығы жөніндегі сарапшысы А.Ж. Винклердің сөзіне сәйкес, винифера мускат жүзімдері тұқымдасынан басқа, Vitis labrusca сорттары шарап жүзімдерінің арасында ең айқын хош иіске ие. "Фокси" деген сипаттама, жануардан шыққан емес, жаңа Конкорд жүзімінде және Конкордтан, сондай-ақ Ниагара сияқты басқа лабруска сорттарынан жасалған жүзім шырынында сезілетін ерекше, топырақты және тәтті мускустық иісті сипаттау үшін қолданылады. 1920 жылдары ғалымдар "фокси" мускустық иіске жауапты метил антранилат қосылысын бөліп алды.