Кіріспе

Құлдардың психикалық ауруы деп есептелген драпетомания 1851 жылы американдық дәрігер Сэмюэл А. Картрайттың құлдықтан қашып бара жатқан африкалықтардың себебі ретінде ұсынған психикалық ауру болды. Бұл гипотеза құлдықтың құлдардың өмірін жақсартатынына сенуге негізделген, сондықтан құтылуға ұмтылатындар тек психикалық аурудан зардап шегушілер ғана болуы мүмкін еді. Картрайт құлдардың оларды ұстап тұрған плантациялардан қашуға бейім екенін атап көрсетті. Егер өз жағдайларына қанағаттанған құлдар кеткісі келмесе, онда мұндай адамдар ауру болуы керек, табиғи тәртіпке мойынсұнбайтынына орай, олардың денсаулығы орны толмайтын жағдайға жеткен деген қорытынды жасады. Ол De Bow's Review журналында қара нәсілді құлдардың аурулары мен ерекшеліктері туралы мақала жариялады. Оңтүстікте қайта басылған Картрайттың мақаласы АҚШ-тың солтүстігінде кеңінен қысымға ұшырап, сатираланды. Бұл концепция кейіннен псевдонауқа ретінде жоққа шығарылды және ғылыми расизмнің бір бөлігі екені көрсетілді. Құлдың бостандыққа деген құштарлығы патологиялық емес. Бұл термин грек сөздерінен шыққан: δραπέτης (drapetēs, «қашқан құл») және μανία (mania, «қырсық, ақылсыздық»). 1914 жылға дейін, Томас Латроп Стетменнің практикалық медициналық сөздігінің үшінші басылымында драпетоманияға «Vagabondage, dromomania; көшпенділікке немесе ақылсыздыққа ұшырау» деп анықтама берілген.

Қазіргі сын

Картрайттың мақаласы Оңтүстікте қайта басылса, Солтүстік АҚШ-та оны кеңінен қысымға алды. 1855 жылы Buffalo Medical Journal журналының редакциондық мақаласында осы мақалаға сатирикалық талдау жарияланды. Белгілі ландшафт архитектор Фредерик Лоу Олмстед "Теңіз жағалауындағы құл мемлекеттеріне саяхат" (1856) еңбегінде ақ келісімшартты қызметкерлердің де жиі қашып кететінін айтқан. Сондықтан ол осы күмәнді аурудың ақ еуропалықтардың арасында пайда болғанын және Африкаға саудагерлермен келгенін сатиралық түрде болжады. Сол кездегі оңтүстік зиялылары Картрайтты маргиналды тұлға деп есептеді. Дереккөз күмәнді | күні = 2023 жылғы желтоқсан | себебі =