Кіріспе

Шотланд ақсұлтаны, ғалым және баспагер

Джон Кер, 3-ші Роксбург герцогы, КГ, КТ, ПК (23 сәуір 1740 – 1804) – шотланд ақсұлтаны, ғалым және баспагер.

Ерте өмір

1740 жылы 23 сәуірде Лондондағы Ганновер алаңында дүниеге келген Кер 1755 жылы әкесінен кейін Роксбургтің 3-ші герцогы атанды. 1761 жылы жасаған саяхаты барысында Мекленбург герцогы Карл Луи Фредериктің үлкен қызы, Мекленбург герцогинясы Кристианаға ғашық болды. Бұл екеуінің әлеуметтік жағдайы тең болғандықтан, ұтымды одақ болар еді. Бірақ, көп ұзамай Кристиананың кіші қарындасы Шарлотта Мекленбург-Штрелиц Георг III патшаға күйеуге шықты. Ересек қарындас кіші қарындасынан төмен дәрежедегі адамға үйленсе, бұл әдепсіздік саналатын еді. Қандай себеп болмасын, Джон Кер мен Кристиана ажырасып, қалған өмірін жалғыз өткізді. Егер Георг III Кердің салған құрбандығын мойындаса, оған сарайда жоғары лауазым берілді. Ол 1767 жылдан бастап Палата лорды болды, ал 1768 жылы Тистл орденінің рыцары атанды. 1796 жылы ол Корольдің киімшесіне қараушы болып тағайындалды және Жеке кеңесші болды. 1801 жылы ол Жартер орденінің рыцары атанды.

Киелі кітап сүйгіш

Италияда болғанда Кер Боккаччоның «Декамерон» кітабының алғашқы басылымын көрді, оны көбінесе Вальдарфер басылымы деп атайды. Бұл – көптеген адамдардың бар екеніне күмәнданатын аңызға толы кітап еді. Ол оны 100 гинеяға сатып алып, Лондондағы достарына көрсеткенде олар зор құрметпен қарсы алды. Келесі 40 жыл бойы ол ежелгі және сирек кітаптарды, әсіресе Шекспирдің шығармаларының басылымдарын және Шекспир туралы айтылған басқа да еңбектерді жинады. 1804 жылы қайтыс болғанда оның қолында 10 000 нұсқалы дүние-мүлік болды. Олардың көп бөлігі кітаптар еді, бірақ сонымен қатар памфлеттер мен жарияланған балладалар да бар еді. Оның кітапханасы 1812 жылы аукционға сатылды, осының нәтижесінде Роксбург клубы құрылды. Оның балладалар жинағы кейіннен «Roxburghe Ballads» деген атпен жарияланды. Ол үйленбеген және баласыз қайтыс болды, ал 1722 жылы оның әкесіне Ұлыбритания жұртында берілген граф Кер және барон Кер атақтары жойылды. Оның туысы Уильям Белленден, 7-ші лорд Белленден герцогтікке және оның басқа барлық қосалқы атақтарына мұрагер болды.

Танымал мәдениетте

Британ жазушысы Сюзанна Кларктың 2004 жылғы "Джонатан Стрэндж және Мистер Норрелл" романында герцогтың королеваның қарындасына деген құмарлығы және олардың соңынан ажырасуы айтылады, бұл оқиғаның маңызды бір бөлігіне бастау болды. Романның басты кейіпкерлерінің бірі, Гилберт Норрелл, герцог кітапханасындағы кітаптарды зерттеуге ұзақ уақыттан бері ниеттеніп келді, себебі олардың ішінде сиқырлы мәтіндер бар деп сенді. Герцог кітапқа құмар және бай болғандықтан, Норреллға мүмкіндік беруге себеп көрмеді, сондықтан герцог қайтыс болғаннан кейін, жаңа герцог кітапхананы сотқа тиіс борыштарды төлеу үшін сатуға шығарады. Герцогтың кітапханасында өте сирек және құнды бірнеше кітаптар болды, оларды мистер Норрелл аукционда сатып алады, бұл оның және Джонатан Стрэндж арасындағы шиеленісті күшейтеді.