Кіріспе

Огденсбург шайқасы – 1812 жылғы соғыстың шайқасы. Британдықтар американдықтардан жеңіске жетіп, Нью-Йорк штатындағы Огденсбург ауылын басып алды. Шағын-шағын болғанымен, бұл соғыстың қалған уақытында британдық әскерін жабдықтау жолдарына американдықтар тарапынан туындаған қауіпті жойды.

Өмірбаян

Соғыс басталғанда, Сент-Лоуренс өзенінің солтүстік жағында Огденсбург пен Прескотт, Жоғарғы Канада (кейіннен 1841 жылы Канаданың батыс провинциясы болды) арасында дамыған заңсыз сауда қалыптасты. Бұл 1812 жылдың қазан айының басында американдықтар майор Бенджамин Форсайт басқаратын тұрақты 1-ші АҚШ атқыштар полкінің бір бөлігімен отаршылдықты күшейткен кезде тоқтатылды. 4 қазанда британдықтар өздерінің ополченциясымен Огденсбургке шабуыл жасады, бірақ американдықтар оны жылдам қайтарды, содан кейін ополченция тарап кетті. Келесі бірнеше айда Форсайттың атқыштары өзен арқылы бірнеше шабуылдар жасап, британдық әскерлерге мергендікпен шабуылдады және Кингстонға (Онтарио) бара жатқан кемелердегі жабдықтарды кейде тартып алды. 1813 жылдың 21 ақпанында Канаданың британдық генерал-губернаторы, генерал-лейтенант сэр Джордж Превост, Жоғарғы Канададағы жағдайды тексеру үшін Прескотт арқылы өтті, бірнеше күшейткіш бөлімдермен бірге. Ол жергілікті подполковник "Қызыл Джордж" МакДональдты Прескотттағы британдық әскерлердің командирі етіп тағайындады және американдықтар гарнизонды әлсіреткен жағдайда ғана Огденсбургке шабуыл жасауды бұйырды. Күшейткіштер уақытша болғанымен, МакДональдқа Огденсбургке қарсы шабуылды жоспарлауға мүмкіндік берді. Ол Форсайттың атқыштарын ұстап тұрған бекініске қарсы майдандық шабуыл үшін Гленгарри жеңіл жаяу әскерінің ротасын, 70 ополченник пен мұзға орнатылған бірнеше жеңіл зеңбіректерді жоспарлады. Негізгі колонна, 8-ші (Корольдік) полкінің 120 адамы, Корольдік Ньюфаундленд жасағының 30 адамы және жергілікті ополченцияның 230 флангтік ротасынан тұратын, өзен бойымен төменге өтіп, флангтан шабуылдайтын. Сондай-ақ, Уильямстауннан келген пресвитериан пасторы, Джон Бетун да оларға көмектеседі деп күтілді. Форттағы американдық атқыштар фронталды шабуылға қарсы тұрды, себебі британдық зеңбіректер қарға батып қалды, ал полковник Бенедикт полкінің адъютанты Дэниел У. Черч және Форсайт ротасының лейтенанты Бэйрд басқарған американдық артиллерия британдықтарға әртүрлі нәтижелермен оқ атты. Қала сыртында американдық ополченция британдық күштерге артиллериямен шабуыл жасады. Британдық флангтар ең нашар қорғалған жерге маневр жасап, қорғаныстың әлсіз бөлігін бұзып өтті. Өздерінің позициясынан ығыстырылған американдық ополченция үйлер мен ағаштардың артынан британдықтарға оқ жаудырып, кері шегінді. Британдық флангерлер американдық ополченцияның негізгі қорғанысына арт жағынан шабуыл жасау үшін аралықтан өтті. Көп ұзамай, британдықтар алдыңғы және артқы жағынан шабуылдап, позицияны басып алды. Қалған американдық ополченция ауылға қарай қашты, кейбіреулері үйлердің ішінде немесе артында жасырынып, британдықтарға оқ жаудырды. Британдықтар оларды да басып алды, Форсайттың позициясын жалғыз кедергі ретінде қалдырды. Бенджамин Форсайт өзінің атқыштарын тас ғимараттардың артына орналастырды. Британдықтар жақындағанда, Форсайттың атқыштары мен артиллериясы қатты атыс ашты, британдық шабуылшыларға көптеген шығын келтірді. Бірақ британдықтар осы позицияны да басып алды, ал американдықтар шегінді. Кейбір американдық ополченциялар тұтқынға түсті немесе берілді, ал басқалары басқа қалаларға қашып кетті немесе азаматтық халықтың арасында жасырынып қалды.