Кіріспе
Американдық астрофизик, журналист және тарихшы Джон Ричард Готт III (8 ақпан 1947 жылы туған) – Принстон университетінің астрофизика ғылымдары профессоры. Ол уақыт саяхаты және соңғы күн жайындағы дәлелдер бойынша жұмыстарымен белгілі.
the journalist and historian
John Richard Gott III (born February 8, 1947) is a professor of astrophysical sciences at Princeton University. He is known for his work on time travel and the Doomsday argument.
Экзотикалық материяның уақытпен жүру теориясы
Пол Дэвистің «Уақыт машинасы қалай құрастырылады» атты бестселлері Готтке уақыт машинасы құру үшін ғарыштық жіптерді пайдалану туралы ұсынысты жатқызады. Готттың машинасы кеңістікті деформациялау үшін (гипотетикалық) жіптердің қарсы гравитациялық тартымдылығына тәуелді, бұл жақын жердегі заттарды тартпайды. Саяхатшы жылдам бөлінетін жіптердің айналасында нақты жолмен жүреді де, уақытта кері жылғанын сезінеді. Готттың шешімі жіптердің шексіз ұзын болуын қажет етеді: Стивен Хокингтің теоремасы бойынша, жалпы салыстырмалылық теориясына сәйкес, белгілі бір энергия шарттарын бұзатын экзотикалық материя болмаса, кеңістіктің шектеулі аймағында жабық уақыт тәрізді қисықтар құру мүмкін емес. Ғарыштық жіптер осы шарттарды бұзады деп күтілмейді, сондықтан шекті ұзындықтағы жіптер жұмыс істемейді. Готт сондай-ақ «уақыт айнасын» ұсынды: уақыт кешігу принципіне негізделген уақыт саяхаты құрылғысы. Бұл құрылғы Жерден жүз немесе одан да көп жарық жылдары қашықтықта орналасқан қара тесіктің жанында орналасады. Құрылғы жарық жинағыш ретінде әрекет етеді және қара тесіктің гравитациялық тартымдылығымен деформацияланған және қисайған жарық сәулелерін күшейтеді. Содан кейін жинағыш Жерден шыққан фотондардың мәліметтері арқылы өткенді көрсетеді. Готт уақыт саяхаты космологиялық тұрғыдан жоққа шығарылмағанына сенеді, сондықтан ғаламның өзінен-өзі (кейінірек уақытта) пайда болған болуы мүмкін деген пікірді ұсынды. Бұл даулы ұсыныс Ли Синь Линмен бірге жарияланды және Готт оны «ағаш бұтағының айналып, діңгекке дейін өсуі сияқты» деп сипаттады. Осылайша, ғалам өзінің анасы бола алады. «Эйнштейннің ғаламындағы уақыт саяхаты: уақыт арқылы саяхаттаудың физикалық мүмкіндіктері» атты өзінің кітабында Готт өткенге саяхаттау өте мүмкін екенін, бірақ, мүмкін, жұмыс істейтін құрылғы құрылғаннан кейін ғана (оның өмір сүру кезеңінде) және әрине, уақыт саяхатшысының өзінің өткен уақыт желісіне емес деп мәлімдейді (оның пікірінше, Әкелер парадоксын жеңу үшін кванттық механиканың көптеген әлемдерін түсіндіруді қолдану керек, немесе барлық уақыт саяхаттары өзіне сәйкес келеді, яғни, адам өткенге бара алады, бірақ оны өзгерте алмайды, бұл Новиковтың өзіне сәйкестік принципі). Ол уақыт саяхатының өзі - бұл кең таралған физикалық құбылыс екенін атап өтуді қалайды, бірақ бұл ерекше салыстырмалылық теориясы арқылы болашаққа әртүрлі жылдамдықпен уақыт саяхаты жасауды білдіреді. Бірақ ол өткенге уақыт саяхаты тақырыбына толықтай берілмеген. Кітапта мұндай саяхатқа ешқандай шектеу жоқ делінгенімен, ол болашақтағы зерттеулер бұл мүмкін емес екенін дәлелдей алады деген мүмкіндікті толығымен жоққа шығармайды.
Коперник әдісі мен ақыр заман теориясы
Готт өмір сүру мерзімін бағалаудың "Коперник әдісін" алғаш рет 1969 жылы Берлин қабырғасының жанынан өтіп бара жатып, оның қанша уақыт тұратынын ойлағанда ойлап тапты. Готт Коперник принципінің ештеңе белгісіз жағдайларда қолданылатынын болжады; егер оның сапарында ерекше жағдай болмаса (ол олай ойлаған жоқ) бұл оның қабырғаны өмірінің алғашқы тоқсанынан кейін көру мүмкіндігінің 75% екенін көрсетеді. 1969 жылы қабырғаның жасына (8 жыл) сүйенсек, Готт 1993 жылы қабырғаның тұрған жоқ болуына 50% сенімділікпен ие болды (1969 + 8·(1.5/0.5)). Шындығында, қабырға 1989 жылы құлатылды, ал 1993 жылы Готт өзінің "Коперник әдісін" адамзаттың өмір сүру мерзіміне қолданды. Оның Nature журналында жарияланған мақаласы Коперник принципін адамзаттың өмір сүруіне алғаш рет қолданған еңбек болды; Оның алғашқы болжамы адамзат 5100 мен 7,8 миллион жыл аралығында өмір сүретініне 95% сенімділік береді. (Брэндон Картердің "Қиямет күні" туралы аргументінің басқаша нұсқасы сол жылдың басында ұсынылған, бірақ Готттың еңбегі тәуелсіз болды.) Кейіннен ол өзінің "Қиямет күні" аргументін әртүрлі философиялық сын-қатерлерден қорғауға көп күш жұмсады, және бұл пікірталас (жабық уақыт тізбектерінің мүмкіндігі сияқты) әлі де жалғасуда. "Коперник әдісін" танымал ету мақсатында Готт "The New Yorker" журналына тек ашылу күндеріне сүйене отырып, қырық төрт Бродвей және Бродвейден тыс қойылымдардың жабылу уақыты үшін 95% сенімділік интервалын ұсынды.
Білім беру жұмысы
Ол жоғары сынып оқушыларының ұлттық Westinghouse/Intel ғылым таланттарын іздеу байқауындағы еңбегі үшін Президент сыйлығымен марапатталды. Ол ғылымды кең жұртшылыққа таныстыруды белсенді түрде қолдайды, ал Принстон студенттері оны бірнеше рет мектептің үздік профессоры деп таныды. Готт Кентукки штатының Луисвилл қаласында дүниеге келген. Ол пресвитериан дінінің өкілі және физикалық сұрақтарды метафизикалық сұрақтардан олардың мақсатына қарай ажыратады; ол өзінің жазбалары толығымен ғылыми екенін (теологияға қатыспайды) санайды, себебі нәрселердің қалай болуының (немесе болуы мүмкін) себептері зерттелмейді.