Кіріспе
Бартон Свинг акведукы – Англияның Үлкен Манчестер аймағындағы Бартон-апон-Ируэлл қаласында орналасқан жылжымалы, кеме жүзе алатын акведук. Ол Бриджвотер каналын Манчестер кеме каналының үстінен өткізеді. Айналу механизмі кеме каналын пайдаланатын үлкен кемелердің өтуіне, ал тар қайықтар мен кең балқалы баржалар сияқты кішкентай кемелердің үстінен өтуіне мүмкіндік береді. Әлемдегі алғашқы және жалғыз айналмалы акведук – ІІ* санаттағы ескерткіш, және ол викториялық кезеңдегі инженерлік шешімдердің маңызды жетістігі саналады. Сэр Эдвард Лидер Уильямс жобалаған және Эндрю Хэндисайд пен Дерби компаниясы салған бұл айналмалы көпір 1894 жылы ашылып, қазірге дейін үздіксіз пайдаланылуда.
The Barton Swing Aqueduct is a moveable navigable aqueduct in Barton upon Irwell, Greater Manchester, England. It carries the Bridgewater Canal across the Manchester Ship Canal. The swinging action allows large vessels using the ship canal to pass through and smaller craft, both narrowboats and broad beam barges, to cross over the top. The aqueduct, the first and only swing aqueduct in the world, is a Grade II* listed building, and considered a major feat of Victorian civil engineering. Designed by Sir Edward Leader Williams and built by Andrew Handyside and Company of Derby, the swing bridge opened in 1894 and remains in regular use.
Тарих
Бартон Свинг акведукы 1761 жылы аяқталған, Ирвелл өзенін кесіп өтетін бұрынғы Бартон акведукының тікелей орнын басады. 1890 жылдары Манчестер кеме каналын салу бұл құрылысты ауыстыру қажеттігін тудырды, себебі жаңа кеме каналын пайдаланатын кемелердің биіктігі ескі акведуктың астынан өту үшін тым жоғары болды. Суды үнемдеу қажеттілігінен Бриджвотер каналының жоғары жағында, екі шлюздік жүйеден тұратын балама жоба қабылданбады. Жаңа акведукты Манчестер кеме каналы компаниясының инженері сэр Эдвард Лидер Уильямс жобалап, Эндрю Хэндисайд және Дерби компаниясы салған. Алғашқы баржа жаңа акведук арқылы 1893 жылғы 21 тамызда өтті, ал ол 1894 жылғы 1 қаңтарда коммерциялық жүк тасымалына ашылды. Уильямс сондай-ақ аймақтағы тағы бір жылжымалы канал құрылысы – Андертон қайық көтергішіне де қатысты.
Құрылыс
Құрылыс жұмыстары 1890 жылы кеме каналының оңтүстік жағасындағы Рим-католик мектебін бұзу арқылы басталды. Жұмыстың көлемі Ирвелл өзенінің бағытын уақытша өзгертуді талап етті, осылайша орталық арал құрғақ жерде салынды.
Операция
Су құбыры – бұл айналмалы көпірдің бір түрі. Жабық күйде ол Бриджуотер каналы арқылы кемелердің қалыпты жүрісіне мүмкіндік береді. Ірі кемелер кеме каналымен өтуі керек болғанда, 101 метрлік темір ойыс шағын, арнайы салынған аралға орнатылған осьтің айналуымен 90 градусқа бұрылады. Ойыстың екі шетіндегі қақпалар шамамен 800 тонна суды сақтайды; әр жағалаудағы қосымша қақпалар каналдың іргелес бөліктерінде суды ұстап тұрады. Алғашқыда су құбырының бойында, Бриджуотер каналының су деңгейінен шамамен 3 метр биіктікте ілдірілген жол болған, бірақ қазір ол алынып тасталды. Бұл құрылыс Бартон Роуд айналмалы көпіріне жақын және одан жоғары орналасқан. Екі көпір де кеме каналының ортасындағы аралдағы кірпіштен салынған басқару мұнарасынан басқарылады. Ашық күйде су құбыры мен жол көпірі аралдың бойымен түзу сызықта орналасып, кемелерге екі жақтан өтуге мүмкіндік береді. Соқтығысу қаупін болдырмау үшін су құбыры Манчестер кеме каналымен кемелердің өтуі жоспарланғанға дейін жарты сағат бұрын ашылады.
Бұрау механизмі
Ортаңғы аралға орнатылған бұрылу механизмі гранит блоктарына орнатылған 27 футтық (8 метр) жарыс тақтасынан тұрады. Жарыс тақтасының үстінде 64 конустық құйма темір доңғалақтар орналасқан, олар «өгіз сақинасымен» бекітілген. Одан жоғары орналасқан жоғарғы жарыс тақтасы акведукты және оның дөңгелек тісті рельсін ұстайды, ол Ньюкасл қаласынан сэр В. Г. Армстронг Митчелл жасаған гидравликалық двигательмен қоздырылған. Бұрылу механизміне түсетін қысымды азайту үшін айналу осіне гидравликалық пресс орнатылды. Пресске су жіберілгенде, ол құрылыстың салмағының жартысына дейін көтеретін. Гидравликалық көмек жүйесінің тиімділігі соншалықты жоғары болғандықтан, Лидер Уильямс оны Кеме каналы арқылы салынып жатқан бірнеше айналмалы көпірлерге, оның ішінде Уоррингтондағы Стоктон-Хит және Кнутсфорд-роудтағы көпірлерге қосымша орнатты. Құрылыстың ауырлығы дизайнның шегіне жеткенін көрсетті. Бұл 64 толыққанды, орташа диаметрі 35,5 см (14 дюйм) құйма темір доңғалақтардың деформациялана бастауынан көрінді. 1927 жылға қарай құрылыс 8,89 см (3 1/2 дюйм) төмен түсті. 1928 жылы темір доңғалақтар болатқа ауыстырылды, содан бері көпір тек 2,4 мм (3/32 дюйм) ғана төмендеді. Темір доңғалақтар ауыстырылғаннан кейін гидравликалық пресс қолдауы тоқтатылды. Гидравликалық қуат бастапқыда кеме каналының Экклс жағалауында орналасқан екі Ланкашир қазандығынан бу арқылы берілді; канал төсегінің астындағы қызметтік канал қысыммен суды аралдағы басқару мұнарасына жеткізді. 1939 жылы бастапқы гидравликалық двигательдер Честердегі Гидравликалық Инженерлік Компаниясы жасаған радиалды үш цилиндрлі двигательдермен ауыстырылды, ал келесі жылы аралда екі электрмен басқарылатын сорғыны орналастыру үшін электр станциясы салынды. Ескі бу сорғы станциясы Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін бұзылды.