Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шеңбер пішіндес ежелгі қытай жаде бұйымының түрі
Type of circular ancient Chinese jade artifact
Би (璧) – ежелгі қытай жадесінен жасалған шеңбер пішіндес бұйым. Ең ерте билер неолит дәуірінде, әсіресе Лянчжу мәдениеті кезінде (б.з.д. 3400–2250) жасалған. Кейінгі үлгілері көбінесе Шан, Чжоу және Хан династияларымен байланысты. Олар сондай-ақ шыныдан да жасалған.
The bi (璧) is a type of circular ancient Chinese jade artifact. The earliest bi were produced in the Neolithic period, particularly by the Liangzhu culture (3400–2250 BCE). Later examples date mainly from the Shang, Zhou and Han dynasties. They were also made in glass.
Сипаттама
Би – ортасында дөңгелек тесігі бар жалпақ нефрит дискі. Неолит дәуірінің билері әсемделмеген, ал Қытайдың кейінгі кезеңдерінде, мысалы, Чжоу әулеті тұсында, олардың бетіне күрделі өрнектер ойылып (әсіресе алтыбұрышты үлгіде) салынған. Бұл өрнектер аспанмен (төрт тарап) байланысты құдайларды бейнелеген, сонымен қатар оларды киген адамның қалауын тілейтін немесе өзіне сіңіргісі келетін қасиеттер мен күштерді көрсетеді. Еңбекпен жасалған бұйымдар ретінде, олар билік пен ресурстардың аз ғып санаулы элитаның қолында жинақталғанын көрсетеді.
A bi is a flat jade disc with a circular hole in the centre. Neolithic bi are undecorated, while those of later periods of China, like the Zhou dynasty, bear increasingly ornate surface carving (particularly in a hexagonal pattern) whose motifs represented deities associated with the sky (four directions) as well as standing for qualities and powers the wearer wanted to invoke or embody. As laboriously crafted objects, they testify to the concentration of power and resources in the hands of a small elite.
Функция
Осы ең ерте заманнан бері олар қайтыс болғандармен бірге көк символы ретінде жерленген, өлгендерді соңғы дүниеге немесе "көкке" алып жүріп, конг арқылы денесін жермен байланыстырған.
From these earliest times they were buried with the dead, as a sky symbol, accompanying the dead into the after world or "sky", with the cong which connected the body with the earth.
Цянлон императоры мен би
1790 жылы Цин әулетінің Цянлун императоры ежелгі би дискісіне жазу жаздырған. Ол сондай-ақ "Дин айнасынан жасалған керамикалық ыдыс пен ежелгі нефриті тұғырға арналған өлеңдер" атты өлең де жазған. Онда былай делінген: "Ежелде табақтар болмаған деседі, егер олай болса, онда бұл тұғыр қайдан келді? Бұл тұғыр кейінгі заманға жатса да, нефриті көне. Ван деп аталатын табақ, ю деп аталатын табақ сияқты, тек көлемімен ғана ерекшеленеді деседі". Ол былай деп жазды: "Бұл тұғыр ежелгі нефритінен жасалған, бірақ бір кезде онымен бірге болған нефриті табақ ұзақ бұрын жоғалып кеткен. Табақсыз тұғырды көрсетуге болмайды, сондықтан біз оған Дин пешінен керамикалық ыдысты таңдадық". Ол сондай-ақ дискіге күн мен жылды да жазған. Цянлун императоры биді табақ тұтқа деп есептегендіктен, табақ тауып, оған дискідегі жазуларға сәйкес жазулар ойып жаздырған. Бұл би дискісі Цянлун императорының және жоғары мәртебелі адамдардың жерлеу рәсімдерінде де қолданылған. Қазір бұл би дискісі Британ мұражайының қорында сақтаулы.
In 1790 AD, the Qianlong Emperor of the Qing Dynasty had an ancient bi inscribed with a message. He also wrote a poem entitled: "Verses Composed on Matching a Ding ware Ceramic with an Ancient Jade Bowl Stand". It reads as follows: "It is said there were no bowls in antiquity / but if so, then where did this stand come from? It is said that this stand dates to later times / but the jade is antique. It is also said that a bowl called wan is the same as a basin called yu, but only differing from it in size". He also wrote: "This stand is made of ancient jade / but the jade bowl that once went with it is long gone. As one cannot show a stand without a bowl / we have selected a ceramic from the Ding kiln for it". He has also included the day, and year on the disc. The Qianlong emperor assumed the bi was a bowl stand, so he found a bowl and engraved it with messages to match the ones he engraved on the disc. This bi disc was also used for the Qianlong Emperor's funeral, and was also used for high status people's funerals as well. The bi is now kept in the British Museum's collection.
Әсерлер
Қытайдың Пекин қаласында өткен 2008 жылғы жазғы Олимпиадасында табысталған медальдардың арт жағының дизайны екі дискіге негізделген.
The design of the reverse side of the medals given in the 2008 Summer Olympics in Beijing, China are based on bi disks.