Гарри Куитер: Нидерланд дінтанушысының өмірі мен ойлары

Кіріспе

Харминус Мартинус "Гарри" Куитерт (11 қараша 1924 жылы Драхтенде дүниеге келген – 8 қыркүйек 2017 жылы Амстельвеенде қайтыс болған) – Нидерландыдағы реформаторлық шіркеулердің (GKN) теологы. Гарри Куитерт (Харминус Мартинус деп шоқтандырылған) теология профессоры болғанға дейін Шарендейкте (Зеландия) директор, ал Амстердамда студент-пастор болып қызмет еткен. Зеландияда ол 1953 жылғы Солтүстік теңіздің күшті су тасқынына куә болды, ол осы голланд провинциясының көп бөлігін суға батырды. 1967 жылы ол Амстердамдағы Бос университетінде жүйелі теология профессоры қызметінде көрнекті теолог Г.К. Беркуверді алмастырды және 1989 жылы осы лауазымнан зейнетке шықты. Куитерт, Беркувердің шәкірті және докторлық диссертациясының жетекшісі болғандықтан, кальвинистік ортодоксальдықтан кальвинистік орта ортодоксальдыққа көшті, ол үшін ол «Құдайдың бір-бірімен адамгершілігі» (голланд тілінде: medemenselijkheid; африкаанс тілінде: Medemenslikheid) тақырыбында диссертация жазған. Кейіннен, Карл Барт туралы көптеген сындық және құрметті жазбалар жазғаннан кейін, Куитерт Иса Мәсіхке қатысты мүлдем дәстүрлі емес көзқарасқа ие болды және неоортодоксальдықтан толығымен бас тартты. Куитерт Беркувердің көзқарастарынан асып түсетін өз көзқарастарын дамытты, олардың көзқарастары шешуші болып көрінді. Ecumenical News International хабарлағандай, 1989 жылы өзінің қызметінен шыққаннан кейін және қазір Нидерландыдағы ең көп оқылатын теолог болған Куитерт, Беркувермен және «Орта ортодоксальдық» дәстүрімен (реформаторлық шіркеудің теологиялық бағыты) «Иисус, христиандық мұрасы» (1998) кітабында толығымен үзілді. «Иисус еврейлердің Құдай туралы түсінігін қолдады, сондықтан ол өзін ешқашан жер бетіндегі Құдай деп санамады. Ол Екінші Құдай емес, сонымен қатар Қасиетті Үштіктің Екінші Тұлғасы да емес», – деді 80 жастағы Куитерт, христиан дінінің негізгі доктринасына қатысты бейресми унитаризмді жария түрде қабылдады, бұл Куитерттің ұстазы Беркувердің жұмысын жақсы көретін және бағалайтын адамдарды ренжітті. Протестанттар мен католиктердің арасында кеңінен таралған тағы бір кітабы – «Het algemeen betwijfeld christelijk geloof» (1992), «Менің күмәнім бар: фундаменталист болмай-ақ қалай христиан болуға болады» (1993) деп аударылған. Бұл кітапта ол дәстүр, догма, классикалық христиандық теология және қазіргі адамдардың сұрақтары арасындағы алшақтықты қысқаша сипаттайды. Оның мақсаты – 21 ғасырға бет бұрылғанда, адалдардың сенімін жаңарту және дамыту үшін христиандық доктринаның классикалық формаларының артындағы мақсаттарға оралу. Оның еңбектері бірнеше тілге аударылған. Сынаушылар бұл кітапты агностицизмді зерделі түрде қолдану деп санайды және Куитертті енді христиан теологы деп санауға болмайды.

Harminus Martinus "Harry" Kuitert (11 November 1924 in Drachten – 8 September 2017 in Amstelveen) was a theologian of the Reformed Churches in the Netherlands (GKN). Harry Kuitert (baptised Harminus Martinus) was a rector at Scharendijk (Zeeland) and a student pastor at Amsterdam before he became a professor of theology. In Zeeland, he witnessed the great North Sea flood of 1953 which inundated large parts of this Dutch province. In 1967, he succeeded the illustrious theologian G. C. Berkouwer as professor of systematic theology at the Free University (VU) in Amsterdam, and in 1989 he retired from this chair. Kuitert moved from Calvinist orthodoxy to Calvinist middle orthodoxy following his mentor and Ph. D. supervisor Berkouwer, for whom he wrote his dissertation on the Divine Co Humanity (Dutch: medemenselijkheid; Afrikaans: Medemenslikheid). Later, after writing voluminously, critically, and appreciatively on Karl Barth, Kuitert later moved on to a totally unorthodox stance on Jesus Christ, skipping neo orthodoxy altogether. Kuitert developed his views beyond those of Berkouwer whose views seemed definitive. According to Ecumenical News International, Kuitert, after his own emeritation in 1989, and by now the most widely read theologian in the Netherlands, broke completely with Berkouwer and "Middle Orthodox" tradition (the theological mainstream of the reformed church) in his book, Jesus, the Inheritance of Christianity (1998). "Jesus supported the Jewish view of God, so he never saw himself as God on earth. He is not a Second God, nor the Second Person of the Holy Trinity", said the 80 year old Kuitert, adopting publicly an informal unitarian stance on the key doctrine of Christian faith, much to the grief of those who continue to love and appreciate the work of Kuitert's mentor Berkouwer. Another widely read book, both by Protestants and Catholics, is his Het algemeen betwijfeld christelijk geloof (1992), translated as I have my doubts: how to become a Christian without being a fundamentalist (1993). In this book he gives a succinct overview of the gaps he perceives between tradition, dogma, the classic Christian theological themes and the questions of people nowadays. His avowed goal is to go back to the purposes behind the classic forms of Christian doctrine in order to enable the faithful to renew and develop their faith facing the 21st century. His works have been translated into several languages. Critics have argued that this book is an exercise in refined agnosticism, and that Kuitert can no longer be properly considered a Christian theologian.

Сілтемелер

Гарри Куитерт және шіркеудің қоғамдық куәлігінің мүмкіндігі, brill.com. 2023 жылдың 25 қыркүйегінде қарастырылды.