Кіріспе

Американдық пацифист және әйелдер құқығын қорғаушы (1872–1947) британдық приориса Мэри Коффин Уэр Деннет (4 сәуір, 1872 – 25 шілде, 1947) – американдық әйелдер құқығын қорғаушы, пацифист, гомеопатияны қолдаушы және тууды бақылау, жыныстық тәрбие және әйелдердің сайлау құқығы салаларындағы пионер. Ол 1915 жылы Джесси Эшли мен Клара Грунинг Стиллменмен бірге Ұлттық тууды бақылау лигасын құрды. Ол "Еркіндік ата-аналар лигасының" негізін қалады, Ұлттық американдық әйелдер сайлау құқығы қауымдастығында қызмет етті, "Твилайт Слип" қауымдастығының құрылуына бірге атсалысты және жыныстық тәрбие мен тууды бақылау туралы танымал памфлет жазды. Оған қарсы болған танымал сот ісі ақырында Комсток заңдарын күштен шығаруға себеп болды.

Ерте өмір

Мэри Коффин Уэр Деннет 1872 жылғы 4 сәуірде өзінің туған қаласы Ворстерде, Массачусетс штатында дүниеге келді. Деннет Джордж пен Вони Уэрдің төрт баласының екіншісі болды. Деннет епті, сөйлеуге жақын, белсенді бала еді, «ағасын ұрғандары үшін сөккен, көбінесе Библиядан цитата келтірген». 10 жасында әкесі қатерлі ісікке шалдығып қайтыс болды. Анасы жас қыздар үшін Еуропаға саяхаттар ұйымдастырып, отбасын асырады. Анасы саяхатта жүргенде Деннет пен оның бауырлары көбінесе танымал әлеуметтік реформатор Люсия Эймс Мид әпкесімен бірге тұратын. Деннет 1891 жылы Бостон көркемсурет мұражайының өнер және дизайн мектебіне түсіп, үздік бітірді, содан кейін 1894 жылы Филадельфиядағы Дрексел өнер институтында оқытушы болып жұмыс істеді. Ол сондай-ақ 1894 жылдан 1897 жылға дейін Дрексел институтында дизайн және безендіру пәнін оқытқан.

Неке және балалар

Дэннет 1900 жылы сәулетші Уильям Хартли Дэннетке үйленді. Олар өнер және қолөнер қозғалысының идеяларын ұстанды және көп ұзамай Массачусетс штатындағы Фрамингемде ферма үйін сатып алды. Олар сәулет және интерьер дизайны фирмасын құрды. Интерьер дизайнері және гуадамациль жасаушы ретінде жұмыс істегеннен басқа, Деннет өнер және қолөнер қозғалысы туралы дәріс беруді және жазуды жалғастырды. Деннеттердің алғашқы баласы Карлтон 1900 жылдың желтоқсан айында анасының өміріне қауіп төндірген ауыр босанудан кейін дүниеге келді. 1903 жылы екінші балалары Апплтон дүниеге келді. Бірақ нәресте әлсіз болды және 3 аптадан кейін қайтыс болды. 1905 жылы үшінші бала дүниеге келді, тағы бір ұл, Девон, тағы да қиын босанудан кейін. Осы босанудан кейін Деннет ауырып, емделу үшін кәсіби жұмысын тоқтатуға мәжбүр болды. Осы жолы дәрігер Деннеттерге жатырдағы жарақаттың салдарынан операция жасау қажеттігіне байланысты, енді бала тумауы керектігін айтты. Алайда дәрігер оларға бала тууды шектеу туралы ешқандай ақпарат бермеді. Кейінірек Деннет олардың бала тууды бақылау туралы ақпараттың жетіспеушілігі туралы жазды:

Ажырасу және танымалдық

1904 жылы Деннеттің күйеуі Уильям Хартли Деннет доктор Хеман Линкольн Чейз және оның әйелі Маргарет үшін үй салу жұмысын бастады. Хартли Деннет пен Маргарет Чейз өте жақын қарым-қатынасқа еніп, нәтижесінде 1909 жылы Уильям Хартли Деннет өзінің және Мэридің үйінен көшіп кетті. Хартлидің балаларына тигізер әсерінен алаңдаған Деннет 1912 жылы ажырасуға өтініш берді, бұл сол кезде ерекше және қысымды әрекет болды. Соттар Деннеттің ажырасуын бекітіп, 1913 жылы оған балаларының толық қамқорлығын тапсырды. 1926 жылғы мамыр айында жарық көрген The American Mercury журналында оның кейінгі заңдық мәселелеріне де ықылас көрсетілді: Әрине, бұл буклетте ұятты ештеңе жоқ; керісінше, ол ерекше салмақты және таза. Авторы оны өзінің кішкентай ұлдарына нұсқау беру үшін жазған, ал оның басқа ұқсас әдебиеттерден басымдығы соншалықты анық болды, ол медициналық журналда кеңінен қайта басылды және дін қызметкерлері, Y.M.C.A. хатшылары, әлеуметтік жұмыскерлер және басқа да «химиялық таза» адамдар тарапынан көптеп таратылды. Бұл төрт жарым жылға созылды. Содан кейін, абортқа қарсы науқан жүргізіп жатқан Деннет әйел АҚШ пошта қызметкерлерінің наразылығын тудырды, олар Комсток заңын орындаудағы осы ақымақтықтары мен адалсыздықтарын ашты, ал олар оның буклетін пошта арқылы жіберуге тыйым салды. Ақымақ заңды ыңғайсыз сыншыны жазалау үшін пайдаланудың одан да айқын мысалы жоқ. Ақырында, сот тарапынан қауіпсіз қазылар алқасы құрылып, Деннет әйел тез арада кінәлі деп танылды және судья Берроуз оған 300 доллар айыппұл салды. Қазылар алқасының құрамында "орта жастағы отбасылық адамдар" болды. Алты айдан кейін Апелляциялық сот, құрамында [Томас Уокер?] Суон, Огастус Нобл Хэнд және Чейс сот судьялары, үкімді жоққа шығарды, буклеттің әдепсіз емес екендігін анықтады, сондықтан «қазылар алқасына беруге негіз болған мәселе жоқ» деп шешім шығарды және Деннет әйелді кепілден босатуға бұйрық берді. 1930 жылы Екінші апелляциялық сот оның айыбын жоққа шығарғанда, сот әдепсіздікті бағалау кезінде ниетті ескеретін құқықтық прецедент жасады. Деннеттің ісі 1936 жылы АҚШ-тың «Жапондық пессарийлердің бір жинағына» қарсы ісіндегі шешімге әкелген бірқатар сот шешімдерінің бірі болды, бұл дәрігерлер қолданатын аборт туралы ақпаратты және материалдарды әдепсіздік заңдарынан босатуға мүмкіндік берді.

Негізгі ой

Бұл мақалада Мэри Деннет оқырманнан АҚШ заң жүйесіндегі әйелдер мен балалар туралы ойлануға шақырады. Ол еркектерге ешқашан дауыс беру құқығын неге лайық екенін дәлелдеу қажет болмағанын айтады. Деннет 1911 және 1915 жылдар шамасында тең дауыс беру құқығын қолдау үшін «Нағыз мәселе» деген мақала жазды. Деннеттің айтуынша, әйелдер дауыс беру құқығы үшін күрескенде, еркектерден керісінше, «барлық еркектер дауыс беруді қалай ма?», «заңдарды өзгерту қажет деп ойлай ма?», «заңдарды жақсартуға уәде бересіз бе?», «еркектер бұрын дауыстарын заңдарды жақсарту үшін пайдаланғандығын көрсететін статистика ұсына аласыз ба?», «дауыс бергеннен кейін де жақсы әке бола алатыныңызға сенімді ме?» және «дауыс бергеннен кейін де әдемі болып қала аласыз ба?» деп сұрамайды. Ол барлық адамдардың «бар күш-жігерін нағыз мәселеге, атап айтқанда, дауыс беруге қабілеттіліктерді жынысқа қарамастан анықтауға» жұмылдыруын тілейді.

Өмірдің жыныстық жағы

Деннет 1915 жылы «Тұрмыстың жыныстық жағы» атты кітапшасын жазды. Деннеттің кітапшасының көп бөлігі жасөспірімдерге арналған және оның мақсаты – жасөспірімдерге қауіпсіз жыныстық қатынас және жыныстық тәрбие туралы хабарлау еді. Ол жынысты құштарлық пен сезімталдыққа толы деп сипаттады, бұл сол кездегі жыныстық қатынас туралы айтылғандардан мүлдем өзгеше еді. Осы уақытқа дейін жыныстық қатынас тек көбею мақсатында қарастырылып, ләззат алу үшін емес еді. Ол жыныстық мүшелерді, жыныстық қатынасты және оргазмды егжей-тегжейлі сипаттады. Сонымен қатар, ол контрацепция әдістері, шешектің алдын алу және жыныстық жолмен жұғатын аурулар туралы жазды. Ол мастурбацияны қалыпты деңгейге көтеруді жақтады. Бұл ойлар сол кезеңде революциялық, бірақ өте даулы болды. Деннет кітапшасын адамның өмірлік тәжірибесінің қаншалықты ортақ екенін айтудан бастайды. Ол барлық адамның бірдей ойлары мен сезімдері бар екеніне, бірақ басқалармен бөлісуге ұялатынын немесе ыңғайсыздық сезінетінін сендірді. Оның кітапшасы адамдарға жалғыздық сезімін жеңуге көмектесті. Деннет жыныстық қатынас және жыныстық тәрбие туралы басқа кітапшаларды оқыды және берілген ақпараттың ешқайсысы оны қанағаттандырмады. Осының нәтижесінде ол өзінің кітапшасын жазуға кірісті. Деннет махаббатқа қатысты өз пікірін бөлісіп, махаббаттың аяқталуын қалыпты жағдайға келтірді. Деннет мастурбация, босану және жыныстық жолмен берілетін аурулар сияқты тақырыптарды қамтыды. Ол оқырмандарына жыныстық мүшелерді оңай көзге елестету үшін егжей-тегжейлі суреттерді пайдаланды.

Тұқымға қарсы заңдарды сақтап қалу керек пе, оларды өзгерту керек пе, жоққа шығару керек пе?

Деннет 1926 жылы "Тумауға қарсы заңдар: оларды сақтап қалу керек пе, өзгерту керек пе, жоққа шығару керек пе?" атты еңбегін жариялады. Оның басты мақсаты – өз пікірін білдіріп, АҚШ-та тумауды шектеуге қатысты заңдардың қажеттілігі туралы пікір алмасуға шақыру еді. Ол қолданыстағы заңдарды түзетудің немесе оларды толығымен жаңалаудың дұрыс болатынын сұрады. Оның еңбегі сол кездегі қолданыстағы заңдарды, федералдық деңгейдегі заңдарды, Конгрестің рөлін, дәрігерлердің рөлін, қоғамның осы заңдарға деген көзқарасын және болашаққа қатысты оның ой-пікірлерін баяндаудан тұрады.

Сын

Бұл еңбек сынға ұшырады. Көптеген адамдар оның кітабы жалған ақпарат тарату мақсатындағы үгіт деп ойлады. Фредерик Х. Хичкок 1936 жылы былай деп жазды: "Бұл кітап, әрине, бала тууды шектеу үшін қолданылатын құрылғылар мен материалдарды импорттау, өндіру және тарату бойынша федералды және штаттық шектеулерді жою, сондай-ақ бала тууды шектеу туралы ақпарат таратуға қойылған шектеулерді алып тастау мақсатындағы үгіт болып табылады". Джеймс Е. Уилкинсон Деннеттің үнпарақшасын АҚШ поштасы арқылы жібергені үшін сотта прокурор болды. Ол Деннетті жас ұрпақты "тек кана арыққа ғана емес, тіпті арықтан да төмен, канализацияға" тастағаны үшін айыптады. Деннет бала тууды шектеу туралы айтқаннан кейін Уилкинсон: "Егер ұлттық стандарттарымыз осы деңгейге түсіп кетсе, Американың тағдыры не болады? Бізге қажеттілік туғанда әскерлер қайдан табылады? Егер сол сағатта елімізді қорғауға лайық адамдарымыз болмаса, Құдай Американы сақтасын!" деді. 1929 жылдың 24 сәуірінде "Нью-Йорк Таймс" газеті "Деннет ханым жыныстық оқулықтар ісі бойынша кінәлі" деген мақала жариялады. Мақалада Уилкинсонның бірнеше цитатасы келтірілді. Ол соңғы сөзінде: "Бұл таза және қарапайым ұяттылық", сондай-ақ "Егер мен осы әйел мен елдің балаларының арасында тұра алсам, онда маңызды бір жұмыс жасаған болар едім" деді. Сот процесінен кейін Нью-Йорктегі бірнеше газет нәтижелерді сынады. "The World" газеті бұл шешімді "қатты алаңдатарлық" деп атады. "Telegram" нәтижелерді "инквизициялық теріс әділеттілік" деп баялады. "Post" газеті бұл үкімнің "көпшілік пікір бойынша әділетсіз және абсурдты" екенін жазды.