Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі негізгі операциялар театры
Major theatre of operations during the Second World War
Жерорта теңізі және Таяу Шығыс театры Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі маңызды операциялар театры болды. Жерорта теңізі мен Таяу Шығыстың кең аумағында Жерорта теңізін, Солтүстік Африканы, Африка мүйізін, Таяу Шығысты және Оңтүстік Еуропаны бақылау үшін байланысты теңіз, құрлық және әуе шабуылдары жүргізілді. Жауынгерлік әрекеттер 1940 жылдың 10 маусымында Италияның Германия жағынан соғысқа қосылуымен басталды және 1945 жылдың 2 мамырында Италиядағы барлық Оккупациялық күштердің тапсыруымен аяқталды. Алайда, Грекиядағы шайқастар жалғасты, онда британдық әскерлер грек үкіметіне көмек көрсету үшін жіберілді. Британдықтар бұл театрды Жерорта теңізі және Таяу Шығыс театры деп атады (осы аймақтағы жауынгерлік қимылдар мен Таяу Шығыс командованиесінің атынан), американдықтар оны Жерорта теңізі соғыс театры деп атады, ал неміс тарихында бұл аймақ Жерорта теңізі, Оңтүстік-Шығыс Еуропа және Солтүстік Африка (1939–1941) деп көрсетілген. Театрдың үлкен аумағына қарамастан, әртүрлі шабуылдар жеке операциялық аймақтар ретінде емес, кең, біртұтас соғыс театрының бөлігі ретінде қарастырылды. Фашистік Италия жаңа Рим империясын құруды мақсат етті, ал одақтастар қолданыстағы жағдайды сақтауға тырысты. Италия 1940 жылдың 10 маусымында соғысқа кіріп, бірден Францияға шабуыл жасады және Мальтаны бомбалады, ол екі жылдан астам уақыт бойы қоршауда қалды. Италиялық күштер Грекияға шабуыл жасады, бірақ Германиялық күштердің араласуынан кейін ғана ол және көршілес Югославия басып алынды. Одақтас және Оккупациялық күштер Солтүстік Африкада бірінші біріне, сосын екінші біріне шабуылдады, ал Оккупациялық күштердің Таяу Шығыстағы араласуы Палестина мен Иракқа дейін соғыстың таралуына әкелді. Алғашқы табыстарына сенімді неміс күштері Кеңес Одағының оңтүстік шекарасына шабуыл жасау мақсатымен Таяу Шығысты басып алуды жоспарлады. Магреб, Египет және Тунисдегі ауыр шығындар 1943 жылдың мамыр айына қарай Солтүстік Африкаға Оккупациялық күштердің араласуын тоқтатты. Содан кейін одақтастар Италияға шабуыл жасады, нәтижесінде патшалық үкімет рұқсат берген келісімге келді, бұл азаматтық соғысқа әкелді. Италия үшін созылған шайқас оңтүстіктегі одақтас Италия Корольдігі мен солтүстіктегі Оккупациялық күштермен байланысты Италия Социалдық Республикасы арасында жүрді, ол 1945 жылдың 2 мамырында Казертаның тапсыруымен аяқталды. Жерорта теңізі және Таяу Шығыс театры Екінші дүниежүзілік соғыстың ең ұзаққа созылған театры болды, нәтижесінде Италия империясының құлауы және Германияның стратегиялық жағдайының әлсіреуіне әкелді, бұл Германия дивизияларын Африка мен Италияға жөнелтуге және жалпы неміс шығындарының (соңғы тапсыру кезінде тұтқындалғандарды қоса) екі миллионнан астам адамды құрауына себеп болды. Италияның шығындары шамамен 177 000 адамды құрады, ал әртүрлі шабуылдар кезінде тағы бірнеше жүз мың адам тұтқындалды. Британдықтардың 300 000-нан астам адамы қаза тапты, жараланды немесе тұтқындалды, ал америкалықтардың аймақтағы жалпы шығындары 130 000 адамды құрады.
The Mediterranean and Middle East Theatre was a major theatre of operations during the Second World War. The vast size of the Mediterranean and Middle East theatre saw interconnected naval, land, and air campaigns fought for control of the Mediterranean, North Africa, the Horn of Africa, the Middle East and Southern Europe. The fighting lasted from 10 June 1940, when Italy entered the war on the side of Germany, until 2 May 1945 when all Axis forces in Italy surrendered. However, fighting would continue in Greece – where British troops had been dispatched to aid the Greek government – during the early stages of the Greek Civil War. The British referred to this theatre as the Mediterranean and Middle East Theatre (so called due to the location of the fighting and the name of Middle East Command), the Americans called it the Mediterranean Theater of War and the German informal official history of the fighting is the Mediterranean, South East Europe, and North Africa 1939–1941. Despite the large size of the theatre, the various campaigns were not seen as neatly separated areas of operations but part of a vast, contiguous theatre of war. Fascist Italy aimed to carve out a new Roman Empire, while the Allies aimed to retain the status quo. Italy entered the war on June 10, 1940 and immediately invaded France and bombed Malta, which would remain under siege for over 2 years. Italian forces then attacked Greece, but it was not until the introduction of German forces that it and neighbouring Yugoslavia were overrun. Allied and Axis forces fought back and forth across North Africa, while Axis interference in the Middle East caused fighting to spread as far as Palestine and Iraq. With confidence high from early gains, German forces planned to capture the Middle East with a view to possibly attacking the southern border of the Soviet Union. Devastating losses in the Magreb, Egypt, and Tunisia halted Axis interference in North Africa by May 1943. The Allies then invaded Italy, resulting in an armistice authorized by the royal government, causing a civil war. A prolonged battle for Italy commenced between the Allied aligned Kingdom of Italy in the south and Axis aligned Italian Social Republic in the north, lasting until May 2, 1945 with the Surrender of Caserta. The Mediterranean and Middle East theatre had the longest duration of the World War II, resulted in the destruction of the Italian Empire, and severely undermined the strategic position of Germany, resulting in German divisions being deployed to Africa and Italy and total German losses (including those captured upon final surrender) being over two million. Italian losses amounted to around 177,000 men with a further several hundred thousand captured during the process of the various campaigns. British losses amount to over 300,000 men killed, wounded, or captured, and total American losses in the region amounted to 130,000.
Италия
1920-ші жылдардың аяғында Бенито Муссолини Италияның "артық халқына" шығу жолы қажет екенін және осы кеңеюге көмектесу басқа елдердің мүддесіне сай болатынын мәлімдеді. Режим "Жер орталығы – Дунай – Балқан аймағында гегемония орнатуды" және "Гибралтар бұғазынан Ормуз бұғазына дейінгі империяны жаулап алып, әлемдік билікке ие болуды" қалаған. Фашистер Албания, Далмация, Словенияның көп бөлігі, Хорватия, Босния және Герцеговина, Македония және Грекияны басып алу жоспарларын жасады және Рим империясының дәуіріне қайта оралды. Режим сондай-ақ Австрия, Венгрия, Румыния және Болгариямен протектораттар құруға тырысты. Италияның жасырын мақсаты – Жерорта теңізінде үстемдік құрып, Франция мен Ұлыбританияға қарсы тұрып, Атлант және Үнді мұхиттарына қол жеткізу еді. Муссолини Италияның ұлттық егемендігін қамтамасыз ету үшін мұхиттар мен теңіз жолдарына еркін қол жеткізу қажет екенін айтты. Италия "Жерорта теңізіндегі тұтқын" болды және британдық және француздық бақылаудың тізгінтерін жыртуға тиіс еді. Корсика, Кипр, Гибралтар, Мальта, Суэц және Тунис басып алынуы керек еді, ал Мысыр, Франция, Грекия, Түркия және Ұлыбританияға қарсы күресу қажет еді. Қарулы жаулап алу арқылы Солтүстік және Шығыс Африка колониялары біріктіріліп, осы "түрме" жойылмақ. Италия "Судан мен Абиссиния арқылы Үнді мұхитына немесе француз Солтүстік Африкасы арқылы Атлант мұхитына" қадам баса алатын еді. Муссолини жаулап алуды шикізаттың жаңа көзі және эмиграция үшін жаңа орын ретінде мақтап, "Суданды жаулап алуға көмектесу үшін" жергілікті армия құруға болатынын болжады. "Абиссиниялық науқан аяқталғаннан кейін, испан азамат соғысына итальяндықтардың араласуы" басталды. 1939 жылдың 7 сәуірінде Муссолини Италияның Албанияға шабуыл жасауын бастады және екі күн ішінде елді басып алды. 1939 жылдың мамырында Италия нацистік Германиямен "Болат шарты" бойынша ресми одақ құрды. Италияның сыртқы саясаты фашистік режим кезінде екі кезеңнен өтті. 1934-1935 жылдарға дейін Муссолини "салмақты және жауапкершілікті" саясат ұстанды, ал одан кейін "үшіншісіз қызмет және агрессия" басталды. "Италияның Эфиопияға басып кіруінен бұрын Муссолини француздермен әскери келісімдер жасасты және Еуропадағы неміс агрессиясын тоқтату үшін британдықтар мен француздермен коалиция құрды". Эфиопия соғысы "Муссолинидің императорлық арманын іске асыруға мүмкіндік берген әлсіздіктерді және мүмкіндіктерді ашты".
During the late 1920s, Benito Mussolini claimed that Italy needed an outlet for its "surplus population" and that it would be in other countries' best interests to aid in this expansion. The regime wanted "hegemony in the Mediterranean–Danubian–Balkan region" and the gaining of world power by the conquest "of an empire stretching from the Strait of Gibraltar to the Strait of Hormuz". The Fascists had designs on Albania, Dalmatia, large parts of Slovenia, Croatia, Bosnia and Herzegovina, Macedonia and Greece and harked back to the Roman empire. The regime also sought to establish protectorates with Austria, Hungary, Romania and Bulgaria. Covert motives were for Italy to become the dominant power in the Mediterranean, capable of challenging France or Britain and gaining access to the Atlantic and Indian Oceans. Mussolini alleged that Italy required uncontested access to the oceans and shipping lanes to ensure its national sovereignty. Italy was a "prisoner in the Mediterranean" and had to break the chains of British and French control. Corsica, Cyprus, Gibraltar, Malta, Suez and Tunisia would need to be taken and Egypt, France, Greece, Turkey and the United Kingdom had to be challenged. Through armed conquest, the north and east African colonies would be linked and this 'prison' destroyed. Italy would be able to march "either to the Indian Ocean through the Sudan and Abyssinia, or to the Atlantic by way of French North Africa". Mussolini lauded the conquest as a new source of raw materials and location for emigration and speculated that a native army could be raised there to "help conquer the Sudan. "Almost as soon as the Abyssinian campaign ended, Italian intervention in the Spanish Civil War" began. On 7 April 1939, Mussolini began the Italian invasion of Albania and within two days had occupied the country. In May 1939, Italy formally allied to Nazi Germany in the Pact of Steel. Italian foreign policy went through two stages during the Fascist regime. Until 1934–35, Mussolini followed a "modest and responsible" course and following that date there was "ceaseless activity and aggression". "Prior to the Italian invasion of Ethiopia, Mussolini had made military agreements with the French and formed a coalition with the British and French to prevent German aggression in Europe." The Ethiopian War "exposed vulnerabilities and created opportunities that Mussolini seized to realise his imperial vision"
Ұлыбритания
1937 жылы Нион конференциясында Италия мен Ұлыбритания «Жерорта теңізі аймағындағы кез келген елдің ұлттық егемендігін өзгертуге немесе өзгертуді қалаудан бас тарды және өзара қарым-қатынастарды нашарлатуға әкелетін кез келген әрекеттерді ұстануға келісті». Италияның дипломатиялық және әскери қимылдары осы келісімге сәйкес келмеді. Италияның Абиссинияны басып алғаннан кейін Солтүстік Африкадағы британдық және итальяндық күштер күшейтілді. Италияның түрлі әрекеттеріне байланысты 1937 жылдың шілдесінде британдықтар «Италияны енді сенімді дос деп санау мүмкін емес» деп шешті және «Жерорта теңізі мен Қызыл теңіз порттарының қорғанысын жаңарту» дайындықтары басталды. Еуропадағы жағдайдың ушығуымен, 1939 жылдың маусымында Ұлыбритания Қайырдағы Таяу Шығыс командованиесін (MEC) құрды, ол Жерорта теңізі мен Таяу Шығыс театрындағы британдық әскер бөлімдеріне орталық басқаруды қамтамасыз етуге арналған. Британдық әскери күштердің барлық үш саласы да аймақтың қорғанысына теңдей жауапты болды. MEC-тің құзыретына Аден, Британдық Сомалиленді, Кипр, Египет, Эритрея, Эфиопия, Кения, Грекия, Ливия, Палестина, Ирак, Судан, Танганьика, Трансжордания, Уганда және Парсы шығанағының жағалаулары кірді. Қажет болған жағдайда, қолбасшылық Кавказ бен Үнді мұхитына дейін жүзеге асырылуы мүмкін. Командованиенің мақсаты – «Үндістанның батыс қорғанысы» болу, Үндістан мен Қиыр Шығысқа британдық жабдықтау жолдарын ашық ұстау және Таяу Шығыстағы мұнай кен орындарын Остің қолынан сақтап қалу еді. 1939 жылдың 19 қазанында Ұлыбритания, Франция және Түркия арасында өзара көмек көрсету туралы шартқа қол қойылды және британдық әскери күштерге түрік бас штабымен келіссөздер жүргізуге рұқсат берілді; 1940 жылдың наурыз айында тағы бір конференция өтті. Италияның Албанияны басып алуынан кейін бір апта ішінде Франция мен Ұлыбритания «Грекия мен Румынияның тәуелсіздігіне қауіп төнген жағдайда және Грекия немесе Румыния үкіметтері қарсы тұруды маңызды деп есептесе, өздерінің барлық күштерін жұмылдыруға уәде бергендерін мәлімдеді». Таяу Шығыстағы британдық күштерге қастық қылудан аулақ болуға бұйрық берілді. Польшаның жеңілісінен кейін Балқан аймағынан британдық позицияларға қарсы Остің шабуылының қатері Жерорта теңізі мен Таяу Шығыс аймағында күшейді. 1939 жылдың соңында, Ұлыбритания Италиямен соғысқа түсуіне дайындықпен, Ливиядағы Бардия мен Джахбубты (Джиарабуб) басып алуға шабуыл жоспарлау басталды және Мысырда үлкен күштерді орналастыру үшін шаралар қабылданды. Ирак армиясын күшейтуге дайындық жүргізілді және палестиналық қауіпсіздік күштері ең төменгі деңгейге дейін қысқартылуы керек еді. Шығыс Африкадағы британдық күштер итальяндық күштерді жою және жергілікті көтерілістерді қолдау операцияларын зерттеуге тиіс болды, бұл француз Сомалиден жоспарланған одақтастардың негізгі шабуылын қолдауға бағытталған. Сондай-ақ, Судандағы әскерлерге Ливияның оңтүстігіндегі Куфраға қарсы операцияларды бастауды қарастыру тапсырылды.
At the Nyon Conference of 1937, Italy and the United Kingdom "disclaimed any desire to modify or see modified the national sovereignty of any country in the Mediterranean area, and agreed to discourage any activities liable to impair mutual relations." Italian diplomatic and military moves did not reflect this agreement. In the aftermath of the Italian invasion of Abyssinia, British and Italian forces in North Africa were reinforced. Due to various Italian moves, in July 1937, the British decided "that Italy could not now be regarded as a reliable friend" and preparations began to bring "the defences of the Mediterranean and the Red Sea ports up to date". With rising tension in Europe, in June 1939, the United Kingdom established Middle East Command (MEC) in Cairo to provide centralised command for British army units in the Mediterranean and Middle East theatre. All three branches of the British military were made equally responsible for the defence of the area. The authority of MEC included Aden, British Somaliland, Cyprus, Egypt, Eritrea, Ethiopia, Kenya, Greece, Libya, Palestine, Iraq, Sudan, Tanganyika, Transjordan, Uganda and the shores of the Persian Gulf. If necessary, command would be exerted as far away as the Caucasus and the Indian Ocean. The purpose of the command was to be "the western bastion of defence of India", keep British supply lines open to India and the Far East, and keep the Middle Eastern oilfields out of Axis hands. On 19 October 1939, the Treaty of Mutual Assistance was signed between the United Kingdom, France and Turkey and British military forces were authorised to begin discussions with the Turkish general staff; a further conference was held during March 1940. Within a week of the Italian occupation of Albania, France and the United Kingdom "announced they had promised to give all the help in their power if Greek and Romanian independence were threatened and if the Greek Government or Romanian Government considered it vital to resist." British forces in the Middle East were ordered to avoid provocation. Following the defeat of Poland, the threat of an Axis attack from the Balkans against British positions in the Middle East and Eastern Mediterranean region increased. In late 1939, with the assumption that Britain would soon be at war with Italy, planning began for attacks to capture Bardia and Jaghbub (Giarabub) in Libya and arrangements began in Egypt, to accommodate a much larger force. Preparations to reinforce the Iraqi army were made and Palestinian security forces were to be reduced to the minimum. British forces in East Africa were to study operations to destroy the Italian forces and support local risings, all in support of the main Allied offensive, which was planned to be launched from French Somaliland. Troops in Sudan were also asked to consider launching operations against Kufra in southern Libya.
Алғашқы әскери операциялар
1940 жылғы 10 маусымда Италия Франция мен Ұлыбританияға соғыс жариялады, ал келесі күні Британдық Доминионы Италияға соғыс жариялады. Италия, Франция және Ұлыбритания флоттары Жерорта теңізі шайқасына қатысты. Мальтаның қоршауы 11 маусымда итальяндық әуе шабуылымен басталды. Батыс Шөлде Корольдік әуе күштерінің (RAF) ұшақтары Ливиядағы итальяндық бекіністеріне шабуыл жасады. 11 маусымда Батыс Шөлдегі науқан басталды, британдықтар Ливия мен Египет шекарасында шағын шабуылдар жасап, күзеттік іс-шараларды жүргізді, ал 17 маусымда Капуццо бекінісі басып алынды. 20 маусымда Муссолини Франция шайқасы аяқталар алдында Италияның Францияға шабуылдауын бастады. Маусым айында Шығыс Африкадағы науқан итальяндық шабуылдармен басталды, бірақ жердегі шайқастар шілде айына дейін басталған жоқ. Италия Франция ішінде демилитаризацияланған аймақты (сондай-ақ итальяндық және француздық колонияларының шектесетін жерлеріндегі ұқсас аймақтарды) алды. Италиялық оккупациялық күштер Францияның 28 500 халқы мен Ментон қаласын қамтитын аумағын басып алды. 3 шілде 1940 жылы Корольдік флот француз флотына Солтүстік Африканың Мерс-эль-Кебир портында шабуыл жасады, себебі француз флоты Ұлыбританияға немесе Француз Батыс Индиясына барудан бас тартып, демобилизацияланбады. Бұл француз флотының неміс немесе итальяндықтардың қолына тиюіне жол бермеу жоспарының бір бөлігі болды. Италия соғысқа қатысқанда, Франция әлі де қарсылық көрсете алатын болса, Египетке басып кірудің жоспары болған жоқ. Франция капитуляциялағаннан кейін Муссолини генералдарына шабуылға дайындық туралы нұсқау берді. 10 тамызда ол әскерлеріне Германияның Ұлыбританияға шабуылдауымен бірге шабуылға дайын болуды бұйырды. Генералдары дайын емес екенін білдіргенімен, олар нақты мақсатсыз алға жылжуға бұйрық алды. 9 қыркүйекте итальяндық әуе күштері Египетке шабуылдауға дайындық үшін бомбалауды бастады. Төрт күннен кейін итальяндық жаяу әскерлері шабуыл жасап, Сиди Барраниге дейін жетті, содан кейін 80 миль (129 км) қашықтықтағы Мерса Матрухтағы британдық позициядан батысқа қарай орналасты. Шығыс Африкада, бастапқы шабуылдық әрекеттерден кейін, тамыз айында Италия Британдық Сомалиленді жаулап алып, колонияны аннексиялады. Албания шекарасын кесіп өткеннен кейін итальяндық күштер 28 қазанда Грекияға шабуыл жасап, Греко-итальян соғысын бастарды. Грек армиясы итальяндық шабуылды тойтарды және 14 қарашада қарсы шабуылға көшті, бұл итальяндық күштерді Албанияға кері итерді. 12-13 қараша түнінде Таранто шайқасында Корольдік флот Италияның Корольдік флотына ауыр соққы берді. Наурыз айында Куфра шайқасы италиялықтардың Ливияның оңтүстік-шығысында орналасқан, итальяндық шығыс және Солтүстік Африка арасындағы маңызды байланыс – Куфра шөлдік оазисін жоғалтуымен аяқталды.
On 10 June 1940, Italy declared war on France and the United Kingdom and next day the British Commonwealth declared war on Italy. The fleets of Italy, France and the United Kingdom began the hostilities of the Battle of the Mediterranean. The siege of Malta soon began, with the first Italian air attack on 11 June. In the Western Desert, Royal Air Force (RAF) aircraft attacked Italian positions inside Libya. On 11 June, the Western Desert Campaign began, as the British launched minor raids and conducted patrols along the Libyan–Egyptian border and on 17 June, Fort Capuzzo was captured. On 20 June, Mussolini began the Italian invasion of France, just before the end of the Battle of France. During June, the East African Campaign began with Italian attacks in East Africa, although ground combat did not start until July. Italy gained a demilitarised zone inside France (as well as similar zones where Italian and French colonies met). Italian occupation forces took over an area of France, which included 28,500 people and the town of Menton. The Royal Navy attacked the French fleet in the North African port of Mers el Kébir on 3 July 1940, after it refused to sail to Britain or the French West Indies and demobilise, as part of a larger plan to stop the French fleet from falling into German or Italian hands. When Italy entered the war, there were no plans for an invasion of Egypt while France was still able to resist. When France surrendered, Mussolini gave instructions for his generals to prepare an offensive. On 10 August, he instructed his forces to be prepared to attack in conjunction with the German invasion of the United Kingdom. While his generals did not believe they were prepared, they were ordered to push forward without any solid objectives. On 9 September, Italian aircraft start preparation bombardments for the invasion of Egypt. Four days later, Italian infantry attacked and advanced as far as Sidi Barrani before digging in, 80 mile (129 km) west of the main British position at Mersa Matruh. In East Africa, after some initial offensive actions, the Italian conquest of British Somaliland began in August and annexed the colony. After crossing the Albanian border, Italian forces began the Greco Italian War by invading Greece on 28 October. The Greek army repulsed the Italian attack and commenced a counter offensive on 14 November, which pushed Italian forces back into Albania. The Royal Navy inflicted a major setback upon the Italian Royal Navy during the Battle of Taranto on the night of 12/13 November. In March, the Battle of Kufra ended with the Italians losing the desert oasis of Kufra—a vital link between Italian east and north Africa—which was located in south eastern Libya.
Солтүстік Африка
Солтүстік Африкада итальяндықтар өздерінің 10-армиясының жеңілісіне жауап ретінде броньды және мотодивизияларды жіберді. Германия «Солнфловер» (Sonnenblume) операциясы аясында Африка корпусын жіберді, оның міндеті – одақтастардың итальяндықтарды аймақтан ығыстыру әрекеттерін тоқтату арқылы итальяндықтарды нығайту болды. Оның қолбасшысы Эрвин Роммель қарсыластарының әлсіздігін пайдаланып, күштері толық жиналғанша күтпей, жылдам шабуылға көшті. 1941 жылдың наурыз-сәуір айларында Роммель өзіне қарсы тұрған британдық күштерді жеңіп, британдық және Достас күштерін кері шегінуге мәжбүр етті. Австралияның 9-шы жаяу әскер дивизиясы Тобруктың бекініс портына шегінді, ал қалған британдық және Достас күштері Ливия-Мысыр шекарасындағы Соллумға қарай шығысқа қарай 161 километрге (100 миль) шегінді. Басты Оксіс күштері Тобрукты қоршауға алды, ал неміс күштерінің шағын тобы шығысқа қарай жылжып, «Компас» операциясында жоғалған барлық аумақты қайтарып алып, Мысырға енді. Сәуірдің соңында Соллум түсті және маңызды Хафайя өткелі басып алынды.
In North Africa, the Italians responded to the defeat of their Tenth Army by dispatching armour and motorised divisions. Germany dispatched the Afrika Korps in Operation Sonnenblume, to bolster the Italians with a mission to block further Allied attempts to drive the Italians out of the region. Its commanding officer—Erwin Rommel—seized on the weakness of his opponents and without waiting for his forces to fully assemble, rapidly went on the offensive. In March–April 1941, Rommel defeated the British forces facing him and forced the British and Commonwealth forces into retreat. The Australian 9th Infantry Division fell back to the fortress port of Tobruk and the remaining British and Commonwealth forces withdrew a further 100 mile (161 km) east to Sollum on the Libyan–Egyptian border. The main Axis force began the Siege of Tobruk, and a small German force pressed eastwards, retaking all territory lost to Operation Compass, and advanced into Egypt. By the end of April, Sollum had fallen and the important Halfaya Pass captured.
Шығыс Африка
Шығыс Африкада 1941 жылдың ақпан айында британдықтар Кения колониясынан итальяндықтарға қарсы шабуылға көшті. Одан кейін Британдық Сомалиленд және Италиялық Эфиопияда десанттар жүргізілді, ал Суданнан келген әскерлер Аддис-Абебаға бет түзеді. Италия вице-королі, герцог Амедео д’Аоста 18 мамырға дейін капитуляциялауға мәжбүр болды, бұл науқанды тиімді түрде аяқтады және Хайле Селассие басшылығымен Эфиопия империясын қайта құруға жол ашты. Бірнеше итальян гарнизондары қарсылық көрсетуді жалғастырды, бірақ олардың соңғысы, Гондардағы гарнизон, қараша айында берілді. Италиялық әскерлердің шағын топтары 1943 жылдың қазан айына дейін Эфиопияда партизандық соғыс жүргізді.
In East Africa, the British launched a counter attack against the Italians from Kenya Colony in February 1941. Landings were subsequently conducted in British Somaliland and Italian Ethiopia, while an expedition from the Sudan moved on Addis Ababa. The Italian Viceroy, Duke Amedeo d'Aosta, was forced to surrender by 18 May which effectively ended the campaign, allowing the Empire of Ethiopia to be re established under Haile Selassie. A number of Italian garrisons continued to hold out, but the last of these, at Gondar, surrendered in November. Small groups of Italian troops carried out the Italian guerrilla war in Ethiopia until October 1943.
Балқан
Балқанда гректер британ әскерлерін елге кіргізбеуге қарсы болды, себебі Ұлыбритания жеңіске кепілдік беретін жеткілікті күш жіберуге шамасы келмеді. Дегенмен, олар Албанияда итальяндықтармен соғыста RAF-тан көмек алды. Германияның Грекияға шабуыл жасауы мүмкін болғандықтан, грек армиясын нығайту үшін Солтүстік Африкадан төрт британдық дивизия ауыстырылды. 1941 жылдың сәуірінде немістер, итальяндықтар, венгрлер және болгарлар Корольдік Югославия армиясын жеңіске жеткізді. Олар 11 күн ішінде Югославияны басып алып, оны өздері және жаңадан құрылған клиенттік мемлекеттер: Тәуелсіз Хорватия мемлекеті және Недичтің Сербиясы арасында бөлісті. 1941 жылдың көктемінде Италия Черногорияның клиенттік мемлекетін құрып, Далмация жағалауының көп бөлігін Далмация губернаторлығы (Governatorato di Dalmazia) ретінде қосып алды. Көп ұзамай Иосип Броз Тито басқаратын коммунистік партизандар күрделі партизандық көтеріліске шықты. Көбінесе сербтерден тұратын, патшашыл четниктердің жарымәскери қозғалысы оккупациялық күштермен де, коммунистерге қарсы олармен де күресті. Партизандар ақырында одақтастар тарапынан жалғыз қарсылық қозғалысы ретінде мойындалды. Кеңес және Батыс одақтастарының көмегімен олар күшті жауынгерлік күшке айналып, елді сәтті босатып алды. 1940 жылғы 28 қазанда Италия басып кіргеннен кейін, Греко-итальян соғысы деп аталатын Грекия, британдық әуе және материалдық қолдаумен, 1941 жылғы наурызда итальяндықтардың алғашқы шабуылы мен қарсы шабуылына тойтарыс берді. 6 сәуірде "Марита операциясы" деп аталған неміс шабуылы басталғанда, грек армиясының басым бөлігі Италияның вассалы болған Албаниямен Грекия шекарасында орналасқан еді, содан итальяндық әскерлер шабуыл жасаған. Неміс әскерлері Болгариядан басып кірді, екінші майдан ашылды. Гректер неміс шабуылына қарсы тұруға дайындалып, британдық, австралиялық және жаңа зеландиялық күштерден шағын күшейту алды. Грек армиясы итальяндық және неміс әскерлеріне қарсы қорғанысқа тұрғанда, олардың саны жетіспеді. Нәтижесінде Метаксастың қорғаныс желісі жеткілікті күшейту алмады және немістер оны жылдам басып алды, содан кейін албан шекарасындағы грек күштерін қоршап, оларды капитуляциялауға мәжбүр етті. Британдық, австралиялық және жаңа зеландиялық күштер жеңіліп, эвакуациялау мақсатымен кері шегінуге мәжбүр болды. Оңтүстік-шығыс Югославия арқылы өтіп, немістер одақтастардың қанатын қиып, елдің шығысындағы грек бөлімшелерін оқшаулады. Македонияның орталық бөлігіндегі грек күштері майданды тұрақтандыруға тырысқан одақтас күштерінен оқшауланды, содан кейін немістер Македониядағы итальяндықтарға қарсы тұрған грек армиясының артқы жағына шабуыл жасады. Грек армиясының басым бөлігі елдің солтүстігіндегі албан майданында итальяндықтармен күресуге қатысқандықтан, немістердің Грекияға ілгерілеуі жеңілдеді. Гректер капитуляциялауға мәжбүр болды, бұл айдың соңында материктегі қарсылықты тоқтатты. Көбінесе жабдықтарын тастап, одақтас күштері Крит аралына шегінді. 20 мамырдан бастап немістер парашютистерді пайдаланып, ауа көмегімен плацдармды басып алды, ауыр шығындарға ұшырады. Содан кейін олар көбірек әскер жіберіп, 1 маусымға дейін аралдың қалған бөлігін басып алды. Крит шайқасында жеңіске жеткен немістер оңтүстік қанатын нығайтып, назарын Кеңес Одағына бұрды. Гитлер кейіннен өзінің Кеңес Одағына жасаған шабуылдың сәтсіздігін Муссолинидің Грекияны жаулап алуының сәтсіздігіне жүйкелеп айыптады. Андреас Хиллгрюбер Гитлердің өзінің елдің жеңілісі үшін жауапкершілікті Италияға ауыстыруға тырысқанын айыптады. Дегенмен, бұл Солтүстік Африкадағы Ось күштері үшін ауыр салдарын тудырды. Римдегі әскери атташе болған Энно фон Ринтелен неміс тарапынан қарағанда, Мальтаны басып алмаудың стратегиялық қателігін атап өтті.
In the Balkans, the Greeks had been reluctant to allow British troops into the country, because Britain could not spare enough forces to guarantee victory. They had, however, accepted aid from the RAF in their war with the Italians in Albania. As it became likely Germany would attack Greece, four British divisions were switched from North Africa to reinforce Greek Army. In April 1941, Germans, Italians, Hungarians and Bulgarians made quick work of the Royal Yugoslav army. They captured Yugoslavia in 11 days and partitioned it among themselves and newly formed client states: The Independent State of Croatia and Nedić's Serbia. In spring 1941, Italy created a Montenegrin client state and annexed most of the Dalmatian coast as the Governorship of Dalmatia (Governatorato di Dalmazia). A complex guerrilla uprising of communist led Partisans, commanded by Josip Broz Tito, soon broke out. A more ambivalent, predominantly Serb paramilitary movement of royalist Chetniks both fought the occupying forces and collaborated with them against the communists. The Partisans eventually gained recognition from the Allies as the sole resistance movement. With help from both the Soviets and the Western Allies, they turned into a formidable fighting force and successfully liberated the country. Following the Italian invasion on 28 October 1940, which is usually known as the Greco Italian War, Greece, with British air and material support, repelled the initial Italian attack and a counter attack in March 1941. When the German invasion, known as Operation Marita, began on 6 April, the bulk of the Greek Army was on the Greek border with Albania, then a vassal of Italy, from which the Italian troops had attacked. German troops invaded from Bulgaria, creating a second front. Greece received a small reinforcement from British, Australian and New Zealand forces in anticipation of the German attack. The Greek army found itself outnumbered in its effort to defend against both Italian and German troops. As a result, the Metaxas defensive line did not receive adequate troop reinforcements and was quickly overrun by the Germans, who then outflanked the Greek forces at the Albanian border, forcing their surrender. British, Australian and New Zealand forces were overwhelmed and forced to retreat, with the ultimate goal of evacuation. After moving through south eastern Yugoslavia, the Germans had been able to turn the Allied flank, cutting off Greek units in the east of the country. Greek forces in central Macedonia were isolated from the Commonwealth forces moving up in an attempt stabilise the front, with the Germans then falling on the rear of the main Greek army facing the Italians in Macedonia. The German advance into Greece was made easier because the bulk of the Greek Army was engaged fighting the Italians on the Albanian front in the north of the country. The Greeks were forced to capitulate, ending resistance on the mainland by the end of the month. Abandoning most of its equipment, the Commonwealth force retreated to the island of Crete. From 20 May, the Germans attacked the island by using paratroops to secure an air bridgehead despite suffering heavy casualties. They then flew in more troops and were able to capture the rest of the island by 1 June. With their victory in the Battle of Crete the Germans had secured their southern flank and turned their attention towards the Soviet Union. Hitler later blamed the failure of his invasion of the Soviet Union on Mussolini's failed conquest of Greece. Andreas Hillgruber has accused Hitler of trying to deflect blame for his country's defeat from himself to his ally, Italy. It nevertheless had serious consequences for the Axis war effort in the North African theatre. Enno von Rintelen, who was the military attaché in Rome, emphasises, from the German point of view, the strategic mistake of not taking Malta.
Ирак
Италия соғысқа қадам басқанда, Ирак үкіметі Германиямен болғандай дипломатиялық қатынасты үзбеді. Бағдадтағы Италиялық өкілдігі Остік державалардың пропагандасының және британдықтарға қарсы сезімдерді қоздырудың орталығына айналды. Бұл істе оларға, соғыс басталмас бұрын Палестинаның британдық мандатынан қашып, кейін Бағдадта пана тапқан Иерусалимнің бас мүфтиі, британдық тағайындама Мохаммад Амин әл-Хусейни көмектесті. 1941 жылғы қаңтарда Рашид Әли Ирак премьер-министрі лауазымынан кетіп, оның орнына Таха әл-Хашими тағайындалғанда, Иракта саяси дағдарыс туды; азамат соғысы қаупі туды. 31 наурызда Ирак регенті, принц Абд әл-Илах, оны тұтқындау жоспары туралы біліп, Бағдадтан RAF Хаббанияға қашып, содан Басраға ұшып, Әлиде пана тапты. «Ұлттық қорғаныс үкіметінің» басшылары көптеген британдық азаматтар мен саясаткерлерді тұтқындауға кірісті, бірақ олардың көпшілігі Трансжорданиядағы Амман арқылы қашып кетті. Жаңа режим Ұлыбританияға одан әрі жеңілдіктер беруден бас тартуды, фашистік Италиямен дипломатиялық байланысты сақтауды және ең белгілі британдық саясаткерлерді елден шығаруды жоспарлады. Құтқарушылар Ұлыбританияны әлсіз деп санады және оның үкіметі олардың жаңа үкіметімен оның заңдылығына қарамастан келіссөздер жүргізетініне сенді. 17 сәуірде Рашид Әли «Ұлттық қорғаныс үкіметі» атынан Германиядан, егер британдықтармен соғыс болған жағдайда, әскери көмек сұрады. Әли 1930 жылғы Англо-Ирак келісімінің 5-бабында кепілденген британдық құқықтарды шектеуге тырысты, жаңадан келген британдық әскерлерді Ирак және Палестина арқылы жылдам тасымалдауды талап етті. Төңкеріске дейін Рашид Әлидің жақтастарына Германия Ирактың Британ империясынан тәуелсіздігін мойындауы туралы хабарланған еді. Сондай-ақ, британдықтарға қарсы күреске ирактықтар мен басқа араб топтарын қолдау үшін әскери жабдықтар жіберу туралы да талқылаулар болды. 6 мамырда Париж хаттамаларына сәйкес Германия Виши француз үкіметімен Сирия мандатындағы жабық қоймалардан, соның ішінде ұшақтардан әскери жабдықтарды босату және оларды Иракқа тасымалдау туралы келісім жасады. Француздар басқа қару-жарақ пен материалдарды өткізуге келісті және Германияға Иракқа неміс ұшақтарын тасымалдау үшін Солтүстік Сириядағы бірнеше әуежайларды берді. 9 мамыр мен айдың соңына дейін Сирияның әуежайларына 100-ге жуық неміс және 20-ға жуық итальяндық ұшақтары қонды. 30 сәуірде Ирак армиясы RAF Хаббанияны қоршап, қоршауға алды; базада операциялық ұшақтар болған жоқ, бірақ RAF оқу ұшақтарын қару-жарақ тасымалдауға бейімдеді және жаяу әскер батальоны жеткізілді. Неміс және итальяндық ұшақтары Ирак армиясын қолдады, ал британдық күштер Трансжордания мен Үндістаннан Иракқа жіберілді. Көбінесе нашар даярланған, бірақ сандық артықшылығы бар Ирак әскері жеңіліске ұшырады, Бағдад пен Мосул басып алынды. Әли мен оның жақтастары елден қашып кетті және Фейсал II монархиясы, Ирак Корольдігі және британдық үкімет қайта орнатылды, содан кейін келісімге қол қойылды. Көтерілістің жеңілуі Германия мен Италияның Иракта Остік мемлекет құруға жасаған тытысының жеңілісіне әкелді және Ұлыбритания мен Виши Франция арасындағы қарым-қатынасты нашарлатты, нәтижесінде Сирия-Ливан кампаниясы болды.
When Italy entered the war the Iraqi government did not break off diplomatic relations, as they had done with Germany. The Italian Legation in Baghdad became the centre for Axis propaganda and for fomenting anti British feeling. In this they were aided by Mohammad Amin al Husayni, the British appointee as the Grand Mufti of Jerusalem, who had fled from the British Mandate of Palestine shortly before the outbreak of war and later received asylum in Baghdad. In January 1941, there was a political crisis within Iraq as Rashid Ali resigned as Prime Minister of Iraq and was replaced by Taha al Hashimi; civil war loomed. On 31 March, the Regent of Iraq, Prince 'Abd al Ilah, learnt of a plot to arrest him and fled Baghdad for RAF Habbaniya, from whence he was flown to Basra and given refuge on the Ali did not overthrow the monarchy and named a new Regent to King Faisal II, Sherif Sharaf. The leaders of the "National Defence Government" proceeded to arrest many pro British citizens and politicians but many escaped through Amman in Transjordan. The new regime planned to refuse further concessions to the United Kingdom, to retain diplomatic links with Fascist Italy and to expel the most prominent pro British politicians. The plotters considered the United Kingdom to be weak and believed that its government would negotiate with their new government regardless of its legality. On 17 April, Rashid Ali, on behalf of the "National Defence Government" asked Germany for military assistance in the event of war with the British. Ali attempted to restrict British rights guaranteed under Article 5 of the 1930 Anglo Iraqi Treaty, when he insisted that newly arrived British troops quickly be transported through Iraq and to Palestine. Before the coup, Rashid Ali's supporters had been informed that Germany would recognise the independence of Iraq from the British Empire. There had also been discussions on war material being sent to support the Iraqis and other Arab factions in fighting the British. On 6 May, in accordance with the Paris Protocols, Germany concluded a deal with the Vichy French government to release war materials, including aircraft, from sealed stockpiles in the French Mandate of Syria and transport them to Iraq. The French also agreed to allow passage of other weapons and material and loaned several airbases in northern Syria to Germany, for the transport of German aircraft to Iraq. Between 9 May and the end of the month, about 100 German and about 20 Italian aircraft landed on Syrian airfields. On 30 April, the Iraqi Army surrounded and besieged RAF Habbaniya; the base had no operational aircraft but the RAF converted trainers to carry weapons and a battalion of infantry reinforcements was flown in. German and Italian aircraft supported the Iraqi army and British reinforcements were dispatched to Iraq from Transjordan and India. The larger but poorly trained Iraqi force was defeated and Baghdad and Mosul were captured. Ali and his supporters fled the country and an armistice was signed, restoring the monarchy of Faisal II, the Kingdom of Iraq and a pro British government. The defeat of the rebellion saw the defeat of the German Italian attempt to entrench an Axis state in Iraq and worsened relations between the UK and Vichy France, culminating in the Syria Lebanon Campaign.
Гибралтар мен Мальта
Гибралтар Жерорта теңізіне кіреберісті бақылап тұрды және 18 ғасырдың басынан бері британдық бекініс болып келді. Бұл аумақ Атлант мұхиты мен Жерорта теңізінде кемелердің қауіпсіз жүзуіне мүмкіндік беретін, мықты қорғанысы бар портымен қамтамасыз етілген. H күші (вице-адмирал Джеймс Сомервилл) Гибралтарда орналасқан және теңізде басымдық сақтау және Мальтаға және одан келетін конвойларға күшті сүйемелдеу қызметін атқару міндеті жүктелген. Мальта Сицилиядан 60 миль (97 км) қашықтықта орналасқан және итальян армиясы мен Regia Aeronautica-ның алғашқы нысандарының бірі болды; Мальтаның әуе қорғанысы ескірген Gloster Gladiator екіұшағының алты данасынан тұрды. Бірінші итальяндық әуе шабуылдарынан кейін Мальтаны қорғауға болатыны анық болды және шілде айының басында Gladiator истребительдері он екі Hawker Hurricane истребительдерімен күшейтілді. 7 желтоқсанда 23-ші флотилияны басқару Kernével-ден Италиядағы Оңтүстік (OB Süd) бас қолбасшысы, фельдмаршал Альберт Кесселрингке берілді. Солтүстік Италиядағы Пола және Ла Специя қалаларында қосымша базалар құрылды, өйткені Жерорта теңізіне көбірек U- қайықтары жіберілді. Бомбалау және теңіз блокадасы азық-түлік пен тауар тапшылығына әкелді және тұрғындарға рациондау жүйесі енгізілді. Жерорта теңізіндегі Люфтваффе күштері бомбалауға қатысты, бірақ 1942 жылдың басында 61 Supermarine Spitfire истребительдері жеткізілді, бұл қорғаныс жағдайын жақсартты, бірақ азық-түлік, оқ-дәрі және отын әлі де жетіспеді. Жеңілген одақтас әскерлері Мысырға шегінді, онда олар Эль-Аламейнде тұрақтап қалды. Эль-Аламейннің бірінші шайқасынан кейін, бұл Египетке бағытталған Остің шабуылын тоқтатты, британдық күштер қазан айында шабуылға көшті.
Gibraltar commanded the entrance to the Mediterranean and had been a British fortress since the early 18th century. The territory provided a strongly defended harbour, from which ships could operate in the Atlantic and the Mediterranean. Force H (Vice Admiral James Somerville) was based in Gibraltar and had the task of maintaining naval superiority and providing a strong escort for convoys to and from the Malta. Malta was 60 mile (97 km) from Sicily and one of the first targets of the Italian army and the Regia Aeronautica; the air defence of Malta comprised six obsolescent Gloster Gladiator biplanes. After the first Italian air attacks it became clear that Malta could be defended and in early July, the Gladiators were reinforced by twelve Hawker Hurricane fighters. On 7 December, control of the 23rd Flotilla was transferred from Kernével to Field Marshal Albert Kesselring, Commander in Chief South (OB Süd) in Italy. Additional bases were established in Pola and La Spezia in northern Italy, as more U boats were sent to the Mediterranean. Bombing and the naval blockade led to food and commodity shortages and rationing was imposed on the inhabitants. Luftwaffe reinforcements in the Mediterranean joined in the bombing but during a lull in early 1942, 61 Supermarine Spitfires were delivered, which very much improved the defensive situation, although food, ammunition, and fuel were still short. The routed Allied forces retreated to Egypt where they made a stand at El Alamein. Following the First Battle of El Alamein, which had stalled the Axis advance into Egypt, British forces went onto the offensive in October.
АҚШ-тың қатысуы
1941 жылы 7 желтоқсанда Жапонияның Перл-Харборға шабуыл жасауынан кейін АҚШ соғысқа қосылды. 1942 жылдың 8 қарашасында америкалық әскерлер Солтүстік Африкада "Шығармалы от" операциясымен соғысқа түсті, бұл операция Жерорта теңізін британдықтан одақтас соғыстың театрына айналдырды. Жерорта теңізі аймағындағы келесі операциялар күтілгеннен әлдеқайда кеңейді, бір іс екіншісіне әкеліп соқтырады. Француз Солтүстік Африкасын азат еткеннен және итальяндық колониялардан жауды тазартқаннан кейін одақтастар француз империясын толығымен Осі державаларына қарсы соғысқа тартуға тырысты. Олар Жерорта теңізі арқылы Таяу Шығысқа жол ашты. Африкадан Сицилия, Сардиния және Корсиканы азат етуге көшті. Муссолиниді биліктен құлатты және оның ізбасарларын капитуляцияға мәжбүр етті. Олар неміс әскери күштерін Италия түбегін қорғауға жұмылдырды, сондай-ақ Югославияға осы елде мыңдаған Осі әскерлерін ұстауға көмектесті. Ақырында, одақтастар оңтүстік Франциядан Нормандия жағалауындағы одақтас әскерлеріне қарсы тұрған неміс әскерлеріне күшті соққы берді! Олар Марсельді одақтастардың пайдалануына ашты, сондай-ақ солтүстік Италия мен Грекияны басып алды. Хау былай деп атап өтеді: "Гитлер әрқашан Жерорта теңізін Италияның басты мүдделерінің аймағы деп мойындаған, ал солтүстікте Германияның мүдделері ерекше болды".
Following the Japanese attack on Pearl Harbor on 7 December 1941, the United States joined the war. On 8 November 1942, American forces entered combat in North Africa with Operation Torch, which "transformed the Mediterranean from a British to an Allied theater of war", "succeeding operations in the Mediterranean area proved far more extensive than intended. One undertaking was to lead to the next". <blockquote>After liberating French North Africa and clearing the enemy from the Italian colonies, the Allies sought to bring the entire French empire effectively into the war against the Axis powers. They reopened the Mediterranean route to the Middle East. They went on from Africa to liberate Sicily, Sardinia, and Corsica. They caused Mussolini to topple from power, and they brought his successors to surrender. They drew more and more German military resources into a stubborn defence of the Italian peninsula, and helped the Yugoslavs to pin down within their spirited country thousands of Axis troops. Eventually, the Allies delivered a solid blow from southern France against the German forces which were opposing the Allied drive from the beaches of Normandy! They made Marseilles available for Allied use and they occupied northern Italy and Greece." Howe further notes that "Hitler had always accepted the principle that the Mediterranean was an area of paramount Italian interest just as, farther north, German interests were exclusive.
Италиялық науқан және Италиялық азаматтық соғыс
Солтүстік Африкада одақтастардың жеңісінен кейін одақтастар 1943 жылдың 10 шілдесінде «Хаски» операциясы аясында Сицилияға десант түсірді, десанттық және әуе десанттары жасалды. Немістер аралды одақтастардың басып алуына кедергі келтіре алмады, бірақ одақтастар 17 тамызда Мессинаға кірмес бұрын, көптеген әскерлері мен жабдықтарын материкке эвакуациялады. 25 шілдеде Италия үкіметі итальяндық көшбасшы Муссолиниді қызметтен шеттетуге мәжбүр етті, ол кейін тұтқындалды. Жаңа үкімет соғысты жалғастыратынын мәлімдеді, бірақ одақтастармен құпия келіссөздер жүргізді. Италияға қарсы одақтастардың шабуылы 1943 жылдың 3 қыркүйегінде «Бейтаун» операциясы кезінде британдық 8-ші армия Италияның оңтүстік бөлігіне десант түсіргеннен кейін басталды. Италия үкіметі күтілетін неміс араласуына қарсы дайындық үшін уақыт берілетініне сеніп, сол күні капитуляцияға қол қойды. 8 қыркүйекте одақтастар Кассибильдегі келісім туралы мәлімдеді, ал неміс күштері Италия түбегін басып алу жоспарларын іске қосты. 9 қыркүйекте АҚШ-тың 5-ші армиясының американдық және британдық күштері «Аваланш» операциясы аясында Салерноға, ал британдық әуе десантшылары «Слапстик» операциясы аясында Тарантоға десант түсірді. Сицилиядан қашқан неміс күштері «Аваланшқа» қарсы шоғырландырылды, ал Римді басып алу және Италияның орталық және солтүстік бөлігіндегі итальяндық армияны қарусыздандыру үшін қосымша күштер жеткізілді. Немістер итальяндық флоттың Мальтаға қарай жүзуіне кедергі келтіре алмады, бірақ 9 қыркүйекте Люфтваффе «Рома» линкорларын батырды. Осы арада 16 қыркүйекте Отто Скорцени басқаратын неміс әуе десантшылары Муссолиниді Гран-Сассо тауларындағы курорттан құтқарып алды. Мұссолини басқаратын марионеттік үкімет кейіннен бұрынғы фашистік үкіметтің мұрагері ретінде Солтүстік Италияда құрылды. Муссолини мен оның неміс одақтастары басқарған марионеттік үкіметке қарсы күресу үшін Италиялық қосымша әскер құрылды, ал басқа итальяндық әскерлер Ұлттық Республикалық армияда немістермен бірге күресін жалғастырды; бұл кезең Италиялық Азамат соғысы деп аталады. Норвегия, Нидерланды және Франция сияқты басқа да еуропалық елдерде нацистік Германиямен партизандық қозғалыстар мен ынтымақтастық үкіметтері болғанмен, отандастар арасындағы қарулы қақтығыс Италияда ең қатал болды, бұл Италияның жағдайын ерекше етті. 1965 жылы фашистік саясаткер және тарихшы Джорджио Пизано өзінің кітаптарында алғаш рет «азаматтық соғыс» терминін пайдаланды, ал Клаудио Павоненің 1991 жылы жарық көрген «Una guerra civile. Saggio storico sulla moralità della Resistenza» («Азаматтық соғыс. Қарсылықтың моральдық жағына қатысты тарихи очерк») кітабы «Италиялық азаматтық соғыс» терминін итальяндық және халықаралық тарихнамада жиі қолдануға әкелді. Италиядағы науқан жалғасқан кезде, қиын жер бедері жылдам қозғалысқа кедергі келтіріп, қорғануға өте қолайлы болды, одақтастар жыл бойы немістерді солтүстікке қарай ығыстырып отырды. Немістердің дайындаған қорғаныс желісі, «Қысқы желі» (оның бөліктері «Густав желісі» деп аталды) 1943 жылдың соңында одақтастар үшін үлкен кедергі болды және олардың ілгерілеуін тоқтатты. Анциоға жасалған «Шингл» операциясы оны бұзуға бағытталған, бірақ күтілген нәтиже бермеді. Желі 1944 жылдың көктемінде Монте-Кассиноның төртінші шайқасында майдандық шабуылдармен бұзылды, ал Рим маусым айында басып алынды. 1944 жылдан соғыс аяқталғанға дейін Италия майданы американдықтардан (оның ішінде африкалық және жапондық американдықтар бөлінген), бразилиялықтардан, британдықтардан, канадалықтардан, чехтардан, француздардан, гректерден, антифашистік итальяндықтардан, 2-ші Жаңа Зеландия дивизиясынан, поляктардан, Оңтүстік Африка және Родезиядан, сондай-ақ британдық және француз империясының мүшелерінен, оның ішінде 3-ші Алжирлік жаяу әскер дивизиясынан, гуркхтардан, үндістерден, марокколықтардан және мандатты Палестинада шақырылған күштерден құралған көпұлтты одақтас күштен тұрды. 1 мамырда SS генералдары Карл Вольф және Германияның 10-армиясының бас қолбасшысы генерал Генрих фон Виетингхофф «Күн шығысы» операциясынан кейін (одақтастармен ұзаққа созылған, құпия келіссөздер) Италиядағы неміс қарулы күштеріне 2 мамыс күні одақтастарға толық капитуляция жасауға бұйрық берді.
Following the Allied victory in North Africa the Allies invaded Sicily in Operation Husky on 10 July 1943, with amphibious and airborne landings. The Germans were unable to prevent the Allied capture of the island but evacuated most of their troops and equipment to the mainland before the Allies entered Messina on 17 August. On 25 July, the Italian government deposed Mussolini, the Italian leader, who was subsequently arrested. The new government announced that it would continue the war but secretly commenced negotiations with the Allies. The Allied invasion of Italy started when the British Eighth Army landed in the toe of Italy on 3 September 1943, in Operation Baytown. The Italian government signed the surrender the same day, believing they would be given time to make preparations against the anticipated German intervention. The Allies announced the Armistice of Cassibile on 8 September and German forces implemented plans to occupy the Italian peninsula. On 9 September, American and British forces of the US Fifth Army landed at Salerno in Operation Avalanche and more British airborne troops landed at Taranto in Operation Slapstick. German forces which had escaped from Sicily were concentrated against Avalanche, while additional forces were brought in to occupy Rome and disarm the Italian Army in central and northern Italy. The Germans were unable to prevent the Italian fleet sailing to Malta, although the battleship Roma was sunk by the Luftwaffe on 9 September. Meanwhile, on 16 September, a German airborne force led by Otto Skorzeny rescued Mussolini from the mountain resort in the Gran Sasso where he was being held. A puppet government headed by Mussolini was subsequently set up in northern Italy as the successor state to the former fascist government. The Italian Co Belligerent Army was created to fight against the puppet government headed by Mussolini and its German allies, alongside the large Italian resistance movement, while other Italian troops continued to fight alongside the Germans in the National Republican Army; this period is known as the Italian Civil War. Although other European countries such as Norway, the Netherlands, and France also had partisan movements and collaborationist governments with Nazi Germany, armed confrontation between compatriots was most intense in Italy, making the Italian case unique. In 1965, the definition of "civil war" was used for the first time by fascist politician and historian Giorgio Pisanò in his books, while Claudio Pavone's book Una guerra civile. Saggio storico sulla moralità della Resistenza (A Civil War. Historical Essay On the Morality Of the Resistance), published in 1991, led to the term "Italian Civil War" being used more frequently by Italian and international historiography. As the campaign in Italy continued, the rough terrain prevented fast movement and proved ideal for defence, the Allies continued to push the Germans northwards through the rest of the year. The German prepared defensive line called the Winter Line (parts of which were called the Gustav Line) proved a major obstacle to the Allies at the end of 1943, halting the advance. Operation Shingle, an amphibious assault at Anzio behind the line was intended to break it, but did not have the desired effect. The line was eventually broken by frontal assault at the Fourth Battle of Monte Cassino in the spring of 1944 and Rome was captured in June. From 1944 to the end of war, the Italian Front was made up of a multi national Allied force of Americans (including segregated African and Japanese Americans), Brazilians, British, Canadians, Czechs, French, Greeks, anti fascist Italians, the 2nd New Zealand Division, Poles, South Africans and Rhodesians as well as members of the British and French empires, including the 3rd Algerian Infantry Division, Gurkhas, Indians, Moroccans and forces raised in Mandatory Palestine. On 1 May, SS General Karl Wolff and the Commander in Chief of the German 10th Army, General Heinrich von Vietinghoff, after Operation Sunrise (protracted, clandestine, negotiations with the Allies), ordered German armed forces in Italy to make an unconditional surrender to the Allies on 2 May 1945.
Додеканездік жорық
Италияның Додеканес аралдарындағы қысқа науқан, 1943 жылдың қыркүйек айының басында Италия басылып алудан кейін, Германия мен одақтастардың оларды басып алуға асығуымен аяқталды. Негізгі Родос аралын неміс күштері жылдам басып алды, бірақ қыркүйек айының ортасына қарай көптеген аралдарда британдық гарнизондар орналастырылды. Германияның әуедегі басымдығы, тактикалық шеберлігі және одақтастардан күш-жігердің келмеуі одақтастардың күш-жігерін жойды. Неміс әскерлері, оның ішінде десантшылар мен Бранденбург коммандостары қарсы шабуылға көшіп, қазан айының басында екі күн ішінде Кос аралын басып алды. Адмирал Машерпа басқарған итальяндық әскерлер қорғаған Лерос аралына қарсы 50 күндік ауқымды әуе науқаны басталды, британдық қолдау әскерлері келгенге дейін неміс әуе шабуылына қарсылық көрсетті. Неміс әскерлері 12 қарашада теңіз және әуе арқылы шабуыл жасап, төрт күннен кейін арал басып алынды. Қалған британдық гарнизондар Таяу Шығысқа эвакуацияланды.
The brief campaign in the Italian held Dodecanese Islands resulted as both Germany and the Allies scrambled to occupy them after the surrender of Italy in early September 1943. The main island of Rhodes was swiftly secured by German forces, but British garrisons were established on most islands by mid September. German air superiority, tactical prowess, and the absence of Allied reinforcements doomed the Allied effort, however. German forces, including paratroopers and Brandenburger commandos, launched a counter offensive, capturing the island of Kos within two days in early October. A massive 50 day long aerial campaign was launched against the island of Leros defended by Italian troops commanded by Admiral Mascherpa, who resisted the German air offensive before the landing of British support troops, which was invaded by the Germans who landed by sea and air on 12 November and surrendered four days later. The remaining British garrisons were then evacuated to the Middle East.
Триест
Еуропадағы соғыс аяқталғаннан кейін, 1945 жылдың 1 мамырында Югославияның 4-ші армиясы және Словенияның 9-шы корпусы Триест қаласын басып алды. Неміс әскері келесі күні қалаға кірген одақтастарға бас берді. Югославиялықтар бірнеше күннен кейін қаладан шығуға мәжбүр болды.
At the end of the war in Europe, on 1 May 1945, troops of the 4th Army of the Yugoslavia and the Slovene 9th Corpus NLA occupied the town of Trieste. The Germans surrendered to the Allies which entered the town the following day. The Yugoslavs had to leave the town some days after.
Сирия
Сирияда 1945 жылғы мамыр айында Францияның Левантты әрі қарай оккупациялауына қарсы ұлтшыл наразылықтар күшейді. Француз әскерлері наразылықты басуға тырысты, бірақ көптеген сириялықтардың қаза болуына байланысты туған алаңдаушылық Уинстон Черчилльді француз әрекеттеріне қарсы шығуға мәжбүр етті. Шарль де Голльдің қарсылығына ұшыраған соң ол генерал Бернар Паджет басқаратын британдық әскерлерге Иорданиядан Сирияға кіруді және қажет болған жағдайда француздарға оқ атуды бұйырды. Британдық бронетехникасы мен әскері Сирияның астанасы Дамаскқа жеткен кезде дағдарыс басталды, одан кейін француздар казармаларына қайтарылып, қамауға алынды. Саяси қысымның нәтижесінде француздар отты тоқтатуға бұйрық берді, одан кейін француздар келесі жылы Сириядан шығып кетті.
In Syria, nationalist protests were on the rise at the continued occupation of the Levant by France in May 1945. French forces then tried to quell the protests but concern with heavy Syrian casualties forced Winston Churchill to oppose French action there. After being rebuffed by Charles De Gaulle he ordered British forces under general Bernard Paget into Syria from Jordan with orders to fire on the French if necessary. A crisis began as British armoured cars and troops then reached the Syrian capital Damascus following which the French were escorted and confined to their barracks. With political pressure added the French ordered a ceasefire; following which the French withdrew from Syria the following year.
Палестина
Соғысқа дейін Палестинадағы британдық мандаты арабтар мен еврейлер арасындағы этникалық қақтығыстарға тап болды. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін және БҰҰ-ның бөлу жоспары қабылдағаннан соң, палестиналық арабтар мен еврейлер арасында азаматтық соғыс басталды және 1948 жылдың мамыр айында британдықтардың аумақтан шығуына дейін жалғасты. Бұл соғысқа көрші елдерді де тартты, нәтижесінде 1948 жылғы Араб-Израиль соғысы басталды.
Prior to the war, the British Mandate of Palestine was faced with inter ethnic violence between Arabs and Jews. Following the end of World War II and the UN Partition Plan, a civil war between Palestinian Arabs and Jews broke out and lasted until the British withdrawal of the territory in May 1948, which later drew in neighbouring nations into the conflict, causing the start of the 1948 Arab–Israeli War.