Кіріспе
Линкольнширдегі өзен, Англия. Бурн-О өзені – Англияның Линкольнширдегі Бурн қаласындағы артезиандық бұлақтан басталатын қысқа өзен. Ол шығысқа қарай ағып, Tongue End-тегі Глен өзеніне қосылады. Қала ішінде ол бір кезде үш су диірменін қуатты еткен, олардың бірі қазір мұражай орталығы болып табылады. Eastgate-те ол 18-19 ғасырларда кеме жүзуге жарамды болғандықтан, және бұл терминалдық бассейн орналасқан жер болғандықтан, әлдеқайда кеңейеді. Қала төменгі жағында өзеннің жағалауымен қоршалған, себебі оның қалыпты деңгейі айналасындағы Фендерден жоғары. 1860 жылдары кеме қатынасы тоқтатылды, ал өзен қазір дренаж жүйесінің маңызды бөлігін құрайды, бұл айналасындағы жерді ауыл шаруашылығына пайдалануға мүмкіндік береді. Артезиандық бұлақ әктас су жинағышымен толықтырылады, ол жергілікті тұрғындар мен Spalding қаласын ауыз сумен қамтамасыз ету үшін кеңінен қолданылған. 1980 жылдардың соңында жауын-шашын аз болған кезде бұлақ және сол себепті жоғарғы өзен толығымен құрғап қалды. 1992/93 жылдары артезиандық су бақылаусыз ағып кеткен ескі тесіктерді жөндеу жобасы іске асырылды. 30 тесік бітеліп немесе жөнделді, соның нәтижесінде су бұлаққа және өзенге қайта оралды. Өзен Солтүстік Фенді Оңтүстік Феннен бөледі. Екеуі де 1770 жылдары жабылып, Солтүстік Феннен артық су Оңтүстік Қырық футтық дренажға жіберілді. Бумен су сору 1845 жылы енгізілді, ал дренаж Black Sluice ішкі дренаж кеңесінің (IDB) жауапкершілігінде. Оңтүстік Фенді кептіру үшін Гилберт Хиткоттың туннелі Глен өзенінің астынан суды Counter Drain-ге жеткізу үшін салынды. Әртүрлі қозғалтқыштар туннель арқылы суды сору үшін қолданылды, бірақ 1942 жылы газ қозғалтқышының істен шығуынан кейін Глен өзеніне су сору үшін жаңа сорғы станциясы салынды. Оңтүстік Фендегі дренаж енді Welland and Deepings IDB-ның жауапкершілігінде.
Bourne Eau is a short river which rises from an artesian spring in the town of Bourne in Lincolnshire, England, and flows in an easterly direction to join the River Glen at Tongue End. Within the town, it once powered three water mills, one of which is now a heritage centre. At Eastgate, it becomes much wider as it was navigable in the 18th and 19th centuries, and this was the location of the terminal basin. Below the town it is an embanked river, as its normal level is higher than that of the surrounding Fens. Navigation ceased in the 1860s and the river now forms an important part of the drainage system that enables the surrounding fen land to be used for agriculture. The artesian spring is fed by a limestone aquifer, which has been extensively used to supply drinking water to the locality and to Spalding. After a period of low rainfall in the late 1980s, the spring and hence the upper river dried up completely. A remediation project was implemented in 1992/93 to repair wild boreholes, where artesian water was uncontrollably running to waste. 30 boreholes were plugged or repaired, and water returned to the spring and river. The river divides North Fen from South Fen. Both were enclosed in the 1770s, and surplus water from the North Fen was fed to the South Forty Foot Drain. Steam pumping was introduced in 1845, and the drainage is the responsibility of the Black Sluice Internal Drainage Board (IDB). To drain the South Fen Gilbert Heathcote's tunnel was constructed to take water under the River Glen to the Counter Drain. Various engines were used to pump water through the tunnel, but after the failure of a gas engine in 1942, a new pumping station was built, to pump water into the River Glen. Drainage in the South Fen is now the responsibility of the Welland and Deepings IDB.
Курс
Борн қаласы Глен өзенімен қоршалған. Батысқа қарай Шығыс Глен және Батыс Глен солтүстіктен оңтүстікке қарай ағып, қаланың оңтүстігінде бірігіп, бір өзенге айналады. Содан кейін олар қаланың шығысынан солтүстік-шығысқа қарай ағады. Борн орта юралық әктастың қабаттарының үстінде орналасқан, бұл қабаттың қалыңдығы шамамен 30 метрге жетеді және шығысқа қарай еңкейеді. Осы әктастың үстінде жоғарғы эстуарлық сазды тау жыныстары жатыр, олар жер асты суларын шектейді. Борн суы, басқаша айтқанда Санкт-Петер бассейні, Борн қаласынан бастау алады. Бұл табиғи артезиан бұлағы, жер бетінен шамамен 50 метр тереңдіктегі әктастан шығады. Бұрын ол Борн қамалының су қорғанысының және қаланың үш диірменінің қуатының көзі болған. Ұңғымадан бір тармақ қамалдың оңтүстік жиегімен шығысқа қарай, ал екіншісі солтүстікке, содан кейін шығысқа және оңтүстікке қарай ағып, қамал және Ұңғыма бақтарын қоршап, Балдок диірмені жанындағы бірінші тармаққа қосылады. Су Оңтүстік көшесінің астынан канал арқылы өтеді, содан кейін Черч-Лейннің жиегімен ағып өтеді, онда кішкентай темір көпір арқылы өтеді, ол Бёрн-Эу үйіне артқы кіруге мүмкіндік береді. Көпірде 1832 жылғы жазу бар. Черч-Лейннің қарсы жағында Сент-Петр және Сент-Пол шіркеуі орналасқан, бұл I санаттағы ғимарат, ол бастапқыда 1138 жылы құрылған Арруазиялық канондар орденінің шіркеуі болған. Черч-Лейннің солтүстік жағында тағы бір канал оны шіркеу бақтарының астына алып өтеді. Бұл және Оңтүстік көшедегі каналдар өте ескі, өйткені олар 1888 жылғы Ordnance Survey картасында көрсетілген. Өзен қайта пайда болғаннан кейін оңтүстікке бұрылып, шіркеу ғимаратының артынан, содан кейін Когглс жолындағы үйлерге тиесілі бақтардың артынан шығысқа қарай ағады. Ұзын канал оны Абби Лоун кешені мен Виктория алаңының астынан өткізеді. Бұл канал салыстырмалы түрде жақында салынған, өйткені ол 1960 жылдары демалыс алаңы "Абби Лоун" спорт кешеніне айналған кезде салынған. Канал салынғанға дейін темір жол желісі өзеннен өтіп, каналдың басталуына жақын жерде орналасқан. Ол Квинс көпірінің астынан өтеді, содан кейін Истгейтке параллель жүреді. Истгейттің ортасында канал әлдеқайда кеңейеді, өйткені ол Борн-Эу үшін жүзуге жарамды болған кездегі соңғы бассейн болған. Римдік Кар Дайк, қазір дренаждық канал ретінде пайдаланылады, бастапқыда қала арқылы өтіп, Квинс көпірінің батыс жағымен өтеді. A151 Cherry Holt жолы Майдың шлюзінде су жолынан өтеді, содан кейін Оңтүстік Фенге кіреді, онда оны солтүстік жағалаудағы Кар Дайкке байланыстыратын басқа канал қосылады. Бірігіс жерінен төмен оның ағысы Борн канализация тазарту станциясынан тазартылған сумен толықтырылады. Өзеннің екі жағында да жағалаулармен параллель төменгі деңгейдегі су жинағыш каналдар бар. Темір жолды өзеннен көпір арқылы өткізеді. Глен өзенінің қалаға дейінгі 3,5 миль (6 км) бөлігін жақсартуға Парламент актісімен рұқсат берілді, ол 1781 жылдың 29 наурызында алынған, бұл өзен бұрын жүзуге жарамды болған, бірақ сазбен толып кеткенін көрсетті. Акт 12 сенімді тұлғадан тұратын орган құрды, оларға 9 метр ені және 2 метр тереңдігі бар арнаны күтіп-ұстауға өкілеттік берілді. Олар навигацияны пайдаланатын барлық қайықтардан жол ақысын алуға құқылы болды, олардың негізгі тауарлары көмір мен жүн болды, олар Бостонға солтүстік-шығысқа жіберілетін. Қайту сапарлары қалаға көмір мен азық-түлік әкелді, ал 19-ғасырдың басында Истгейтке көмір кемежайы салынды. Сполдингпен де сауда болды, соның ішінде әр сейсенбі сайын адамдарды және тауарларды Сполдинг базарына жеткізуге арналған тұрақты қызмет болды, бірақ Томас Хоукс 1792 жылы бұл қызметтің кейде үзіліссіз екенін атап өтті, өйткені өзенде су көбінесе аз немесе көп болып жатты. Зерттеулер Глен өзенінің су жинауындағы жауын-шашынның әрбір 6 мм-і үшін өзен деңгейінің көтерілгенін көрсетті. Навигацияда екі шлюз болды, біреуі Гленмен бірігіс жанында, ал екіншісі Борнға жақын жерде. Солтүстік жағалаудағы проблемаларды жеңілдету үшін Black Sluice комиссарлары сенімді тұлғалармен келіссөздер жүргізді, олар Тунг-Эндте, өзен Гленге қосылған жерде өздігінен әрекет ететін су тасқыны қақпаларын салуға және артық суды Борн Фендегі Weir Dyke-қа ағызуға мүмкіндік беретін су ағызу тоғанын салуға келісім берді. Балдок диірмені әлі де бар және мұра орталығы ретінде қайта құрылды. Қазіргі ғимарат 1800 жылы салынған, ал диірмен күніне екі рет үш сағат жұмыс істеген. Бұл кейіннен жаңа канал қазылып, ұлғайтылды және кейіннен газ қозғалтқышымен толықтырылды. Диірменде екі су доңғалағы болды, біреуі 5 метр диаметрі мен 1 метр ені бар ағаштан жасалған, ал екіншісі 2 метр диаметрі мен 1 метр ені бар металл доңғалақ. Диірмен дәнді және жүгерінен мал азығын өндірді және 1920 жылы коммерциялық мақсатта пайдаланылды, сол кезде диірменші Балдок мырза болды. 1973 жылы ғимарат II санаттағы ғимарат ретінде тізілді, ал бастапқы қалпына келтіру жұмыстарын Борн орта мектебінің оқушылары, Роберт Мэннинг технологиялық колледжі (қазір Борн академиясы деп аталады) жүргізді. Оның иесі Борн Біріккен қайырымдылық қоры, бірақ 1983 жылдан бері ол қала мен оның тұрғындарының өмірін көрсетіп, мұра орталығына айналдырған азаматтық қоғамға жалға берілді. 2002 жылы азаматтық қоғам доңғалақтарды қалпына келтіруге шешім қабылдады. Үлкен доңғалақты ғимаратты қоғамдық пайдалануға бейімдеуге байланысты толық көлеміне дейін қайта құру мүмкін болмады, бірақ кішкентай доңғалақ жұмыс істейді және орталықтың жылыту жүйесін қамтамасыз ететін генераторды қозғалтады.
Суды алу
Борн суының маңызды бөлігі Сент-Питерс көліне құяды. Тарихи деректер бойынша, бұл көзден күніне белгілі бір мөлшерде су шығып тұрған, ал Виктория дәуірінің соңында одан минералды су ретінде сатылатын таза су бөтелкеге құйылып сатылған. Кейіннен су ағыны азайды, нәтижесінде өзен бұрынғыдан кішірейіп қалды. Anglian Water компаниясының Abbey Road және Manning Road тоғысқан жеріне жақын екі бұрғылау орны бар, олар күніне 25 млрд. мегалитр су алуға рұқсат алған, бірақ әдетте 16 млрд. мегалитр су тартады. Су оттегімен байытылып, дезинфекция үшін хлорланады және тазалығы тексеріледі. Содан кейін ол қоғамдық сумен жабдықтау желісіне жіберіледі, оның көп бөлігі Spalding мұнарасына құбыр арқылы жеткізіледі. Spalding қаласына 1894 жылдан бері Борн астындағы суқоймадан су тартылып келеді, сол жылы алғашқы бұрғылау орны 134 фут (41 метр) тереңдікке бұрғыланған. Бұрғылау орындары көбейді, 1969 жылға қарай қала маңында 130-ға жуық бұрғылау орны болды. Олардың көпшілігі қазір жабылып, қала ішінде тек Anglian Water компаниясы ғана бұрғылау жұмыстарын жүргізеді. 1960 жылдардың соңында инженерлер суқоймадан судың тұрақты емес деңгейде алынып отырғанын түсіне бастады және жағдайды бағалау үшін бірнеше маңызды зерттеулер жүргізілді. Бұл жауын-шашынның аз болумен бірге келді, ол суқойманың қайта толу жылдамдығын төмендетті. Peterborough қаласындағы тұрғын үйлерді салу үшін қоғамдық сумен жабдықтауды сақтау үшін қосымша 100 млрд. мегалитр су қажет болады деп күтілді, және оны суқоймадан алуға болады деп ойланды. Алайда, 1963 жылғы Су ресурстары заңы қабылданғаннан кейін, барлық су алуға лицензия алу қажет болды, ал зерттеулер суқоймадан қазірдің өзінде шамадан тыс су тартылып жатқанын көрсетті. Ол шамамен 68 млрд. мегалитр су беруге қабілетті деп есептелді, бірақ сол кездегі лицензиялар 139 млрд. мегалитр су алуға рұқсат берді, бірақ іс жүзінде тек 77 млрд. мегалитр тартылды. Бұл теңгерімсіздік Peterborough үшін баламалы су көзін табу қажеттігін білдірді, нәтижесінде Rutland Water құрылысы жүзеге асты. Бұл жағдайлар суқоймадағы су деңгейінің үнемі төмендеуіне әкелді, бұл 1970 жылдардың ортасында, өзен ағыны едәуір азайған кезде, ерекше байқалды. Суқоймадан су алу азайды, өзен ағыны артты, бірақ River Glen өзеніндегі судың жетіспеуі балықтардың көпшілігінің өліміне әкелді, ал балық популяциясы он жылдан кейін де толыққанды қалпына келмеді. 1972 жылы Борн-Ау құрғап қалды, ал Аббат шіркеуінің пасторы 30 жас жігітті өзеннің лайлы төбесінен барлық қоқыстарды алып тастауға шақырды. Сол кезде көптеген табиғи артезиандық бұрғылау орындарының бар екендігі тіркелді, бірақ олардың біреуін жөндеуге тырысу қиын болды, сондықтан қосымша шаралар қабылданбады. Табиғи бұрғылау – су ағыны бақылаудан шығып, үнемі ысырапқа түсетін бұрғылау орны. 1980 жылдардың соңында төрт жыл бойы орташадан төмен жауын-шашын болды, нәтижесінде Борн суы қайтадан құрғады, ал Ұлттық өзендер басқармасы 1991 жылдың тамызы мен 1992 жылдың қазаны аралығында Борнның шығысында орналасқан 30 табиғи бұрғылау орнын бекіту немесе жөндеу жобасын жүзеге асырды. Олардың көпшілігі 19 ғасырдың соңында суды ағызып тастаған кезде құрылған оқшауланған шаруашылықтарды қамтамасыз ету үшін бұрғыланған. Бастапқыда олар қолмен бұрғыланған, бірақ кейінірек бу машиналары қолданылды, олардың көпшілігін Thurlby қаласының J E Noble жасады. Жөндеу жұмыстары құрғақ кезеңдерде суқоймада 7,5 млрд. мегалитр су сақтауға, ал жағдай қалыпты болғанда 18 млрд. мегалитрге дейін сақтауға мүмкіндік береді деп есептелді. Жұмыс барысында су қайтадан Сент-Питерс көліне ағып түсті, Борн суы бірнеше жылдан кейін алғаш рет ақты, бірақ 1992 жылы өте ылғалды қыс болғандықтан бұл жағдайға оның да әсері болуы мүмкін.
Жерді дренаждау
Борн қаласынан шыққаннан кейін, ол Фенланд арқылы өтеді. 1772 жылға дейін өзеннің екі жағындағы жер бірлік ретінде қарастырылды, бірақ 1772 жылы Парламент актісі өзеннің солтүстігіндегі Солтүстік Фенді және өзеннің оңтүстігіндегі Оңтүстік Фенді екі бөлек суару ауданына бөлді. Бұған дейін Black Sluice комиссияларына су бұру желісі бойынша жүргізілген жұмысты қаржыландыру үшін жалға ақы төленетін. Боурн (Линкольншир) қоршау туралы заң 1766 (6 Geo. 3. c. 52) 1776 жылы қабылданды, ол Солтүстік Фенді және Дайк пен Которп ауылдарындағы фенландты қамтиды. Ол жерде сиырдың жем-шөпін пайдалану үшін жер бөлу туралы келісім жасалып, құдықтың басы қорғалып, оның суы Борн-Эуге беріліп отыратыны туралы ереже енгізілген. Өзеннің оңтүстік жағалауын күтіп ұстау қиын болып шықты, өйткені жағалаудан 120 фут (37 метр) жерде топырақ жетіспейді, ал бұл қашықтық бұрын жөндеуге арналған материалдарды алу шегі ретінде белгіленген болатын. Қоршау актісі оны 180 футқа (55 м) дейін кеңейтті. Солтүстік Фен гравитация күшімен Оңтүстік Қырық Фут Арығына құйылды, бірақ иелері суды бұзуды жақсартуды қалады. Олар суды ауданнан шығарып, Оңтүстік Қырық Фут Арығына сору үшін бу қозғалтқыштарын пайдалануды жоспарлаған, бірақ Black Sluice комиссарлары бұл ұсынысқа қарсы болды, өйткені бұл басқа ауларды дұрыс суғаруға кедергі келтіреді. Келіспеушілік көп уақытқа созылды, бірақ иелер ақырында 1841 жылғы Борн дренажы туралы заңды (4 және 5 Vict. c. cxiii) қабылдады, ол Солтүстік Фенге жауапкершілікті қара шлюз комиссарларынан Солтүстік Фендегі жер иелерінің өкілдеріне тапсырды. Бір қызығы, бұл заңға сәйкес, сенімгерлер бумен жұмыс істейтін қозғалтқыштар жасауға рұқсат алды. Заңның кіріспесінде 1776 жылғы қоршау туралы заңнан кейін желмен жұмыс істейтін бірнеше қозғалтқыш жасалғаны, бірақ олардың жағдайы нашарлағаннан кейін барлығы алынып тасталғаны айтылған. Оңтүстік Қырық Фут Арығын суға батып кетуден сақтау үшін өлшегіш орнатылды және су деңгейі келісілген биіктіктен асқан кезде сорғылау тоқтатылуы керек болды. Екінші акт, Линкольншир Фендерінің дренажы туралы заң 1843 (6 & 7 Vict. c. xxxvii), Солтүстік Фендегі су бұру инфрақұрылымын ұстауды Black Sluice комиссарларынан Bourne Fen Trust-ке тапсырды. Су айдау машинасы Гутрам Гоутта салынды. 1872 жылы Солтүстік Феннің кейбір жерлерін су басты, Глен өзенінің деңгейі бұрын белгілі деңгейден 2 футқа (1 метрге) жоғарылағанда, төменгі құлып пен Тонг Энд арасындағы Борн-Эудің солтүстік жағалауы бұзылды. "Борн Фен" тресі "Блэк Слюйс" комиссияларын сотқа беруге тырысты, бірақ қазылар алқасы олардың жағалауды жеткілікті түрде ұстап тұрғанын анықтады, сондықтан талапты қабылдамады. 1877 жылы Глен өзенінің жағалауын біреу кесіп өткен кезде, оны қайтадан су басты, бірақ 100 фунт сыйақы берілсе де, қылмыскер табылған жоқ. Гутрам Гоут қозғалтқышы Бэттерли компаниясынан алынған және 1845 жылы орнатылған. Бұл - диаметрі 5 метр болатын дөңгелекті қозғалтқыш. 1895 жылы scoop дөңгелегі Easton and Anderson компаниясы өндірген сорғымен ауыстырылды, ал қозғалтқыш 1918 жылы Tangye газды қозғалтқышымен ауыстырылды. Ол Easton and Anderson сорғысын белдікпен айдап әкелді. 1933 жылы газды қозғалтқышқа көмек көрсету үшін Гвиннс сорғысын қозғалтқан Рустон дизельдік қозғалтқышы орнатылды, ал 1968 жылы екі қозғалтқышты да электрлі сорғы алмастырды. Оңтүстік Феннің суын ағызуы оның Борн-Эу және Глен өзендерімен шектелгендігімен қиындады, екеуі де жағалауға салынған. 17 ғасырдың басында "Дипинг Фен" авантюристтері үшін жұмыс істеген Томас Ловеллдің шешімі - Глен өзенінің астына канал салу. Ол жердің иесі Джон Хиткоттың қарамағында болды. Кейіннен Гилберт Хиткотт туннелі деп аталатын каналдан су Слэкер Дайкке, қазір Контр Дрейн деп аталады, одан ол Поде-холга ағып кетеді. Оңтүстік Фен 1772 жылы жабылып, 1738 жылы алынған Парламент актісі бойынша авантюристтерге салық төлеуді тоқтатты. Кейінгі заң бойынша, егер "Deeping Fen Trust" өзенінің төсенішін түсірсе, алдымен, су бұрғысын түсіру керек еді. Атты атпен қозғалтқан бірнеше дөңгелектер егістікті сумен тазартуға көмектесті. 1861 жылғы Жер суын бұру туралы заңның (24 және 25 Vict. c. 133), Оңтүстік Фен су бұру ауданы 1871 жылы құрылды. Олар ұшақ дөңгелегін қозғау үшін портативті қозғалтқыш жалдап, 1872 жылы өздерінің қозғалтқышын сатып алды. 1887 жылы кастрюльдік дөңгелекпен қатар центробегтік сорғы орнатылды. 1893 жылы қозғалтқыш жаңа портативті қозғалтқышпен ауыстырылды, ал 1904 жылы жаңа шапқыр дөңгелек жасалды. Су бұру ауданы 1910 жылы Борн Оңтүстік және Тёрлби Фен су бұру кеңесіне айналып, ауданын кеңейтті. Осы үлкен аумақты басқару үшін туннельге жақын жерде газды сору қозғалтқышымен жабдықталған scoop дөңгелегі салынды, ол бұрынғы қозғалтқышты алмастырды. Ол 1942 жылға дейін жұмыс істеді, содан кейін бұзылды. Фен 1943 жылы Дипинг Фен су бұру ауданының бөлігіне айналды және 1949 жылы жаңа сорғы станциясы салынғанға дейін портативті сорғылар су деңгейін сақтау үшін пайдаланылды. Жаңа станцияда электр моторларымен қозғалтылатын екі тік шпинделі сорғысы болды және 1973 жылы станция сорғыларды төмендету үшін өзгертілді. 1973 жылы Бастон, Лангтофт және Дипингс Ішкі су бұру кеңесі (IDB) сол кездегідей, үш тағы бір жақын IDB-мен бірге таратылды және Уэлланд және Дипингс IDB-мен ауыстырылды.
Этимология
Уилер (1896) қазіргі Борн-Эу өзеніне және Кейт көпірінен төмен ағатын Гленнің сол бөлігіне Борн-Эа немесе Брунн-Эа деген атау береді. Одан кейін ол Дугдейлдің сөздерін және Елизавета I патшайымның жарлығын келтіреді: Бруне, River of, Brunne Hee, Burne Alde Ee. Дугдейлде Брунн-Эе өзені шегінде "қазір Глен" деп сипатталған. "Бұл өзен Пинкбек қаласының ортасымен ағып өтеді". "Ware" каналдары Елизавета I патшайымының тұсында Хемпринггемде өткен суарналар комиссиясында "Бурн-И өзені бойымен Годрамскотқа дейін" созылған деп сипатталған. Француз тіліне тән Eau әрпінің жазылуы ағылшын тіліндегі өзен атауларында сирек емес. Ол XVIII ғасырда пайда болған секілді. Алдыңғы жазуы Ea, көне ағылшын тіліндегі ǣ сөзінен (соңғы кезде прото-үнді-еуропалық *hakʷā "қозғалмалы су" сөзінен), сондай-ақ толықрақ мәліметтер үшін Aach (топонимия) қараңыз. "Борн" сөзі "ағын" мағынасында көне ағылшын тіліндегі burne, burna ("көктем, бұлақ") сөзінен шыққан.
Brunne, River of, Brunne Hee,Burne Alde Ee. In Dugdale the Brunne Ee is describhed in the margin as 'now the Glene' 'Which had its course through the midst of the town of Pincbec.' The 'Ware' Dyke is described as extending along 'the river of Burne Ee to Godramscote' in a commission of Sewers held at Hempringingham in Queen Elisabeth's time. The French seeming spelling Eau is not unique in English river names. It appears to have arisen in the eighteenth century. The older spelling was Ea, from Old English ǣ (ultimately from the Proto Indo European *hakʷā "(moving) water"), see also Aach (toponymy) for more detail. Bourne "stream" is from Old English burne, burna ("spring, fountain").