ШІркеуден шығушылар: Mormon дінінен айырылу себептері мен салдары

Кіріспе

Иса Мәсіхтің соңғы күнгі қасиеттілері шіркеуімен байланысын үзген адам (экс-мормон) немесе пост-мормон – Иса Мәсіхтің соңғы күнгі қасиеттілері шіркеуінің мүшесі емес адам немесе оның кез келген бөлінісшіл топтары, жиынтығында "мормондық" деп аталады. Экс-мормондар (кейде exmo немесе postmo деп аталады) LDS шіркеуіне сенбеуі де, оған мүше болмауы да мүмкін. Ал, "Джек Мормон" аталғандар сенуі мүмкін, бірақ мүше болады; ал мәдени мормондар мүше болуы немесе болмауы мүмкін, бірақ LDS шіркеуінің белгілі бір ілімдеріне немесе дәстүрлеріне сенбейді. Бұл айырмашылық экс-мормондардың көп бөлігі үшін маңызды, олардың көпшілігі өз шешімдерін моральдық тұрғыдан дұрыс және әлеуметтік жағынан тәуекелді деп санайды. 2014 жылғы Pew мәліметтері бойынша, LDS дінінде тәрбиеленген ересектердің шамамен 1/3-і енді бұл сенімге берілмейді (1970-ші және 1980-ші жылдары бұл көрсеткіш шамамен 10% болған), ал 2008 жылы LDS жас ересектердің тек 25% ғана белсенді түрде қатысқан. Көптеген экс-мормондар әлі де мормондық ілімдерді ұстанатын туыстарымен қарым-қатынаста қиындықтарға тап болады. Экс-мормондардың біріккен топтары әлеуметтік қозғалысты құрауы мүмкін.

Кету себептері

Көптеген бұрынғы мормондар мормонизмді және LDS немесе RLDS шіркеуін мормондық ұйымдардың дінін немесе іс-әрекеттерін жалған деп танудың зихи себептерімен тастайды. Басты себеп – Жозеф Смит пайғамбар ретінде және Мормон кітабы діни және тарихи құжат ретінде мойындамау. Мұндай сенімсіздіктің себептеріне антропологиялық, тіл білімі, археологиялық және генетикалық дәлелдер кіреді, олар Мормон кітабының Жаңа Әлемдегі дұрыстығына қарсы келеді. Мормон кітабына осы себептермен қанағаттанбаумен қатар, Ыбырайым кітабы және басқа мормондық діни мәтіндер де ұқсас негіздермен қабылданбайды. LDS шіркеуімен бұрын байланысы болған 3000 адамды зерттеу көрсетті, респонденттердің 74 пайызы шіркеу іліміне немесе теологиясына сенбеуді шіркеуден кетудің басты себебі деп атады, ал тек 4 пайызы ғана шіркеу мүшелерімен келіспеушілікті маңызды фактор ретінде көрсетті. Сондай-ақ, LDS шіркеуінің қағидаларына наразылықты апостазияның маңызды себебі деп тек 4 пайызы ғана атады. Бұл көптеген мормондар LDS шіркеуінің қауымдық жағдайлары мен ерекшеліктеріне қанағаттанған деген пікірді растайды. 2023 жылы мормондық аймақтағы 1000-нан астам бұрынғы шіркеу мүшелері арасында жүргізілген сауалнамада, шіркеуден алыстаудың үш негізгі себебі анықталды: 1. Жозеф Смит тарихы; 2. Мормон кітабы; және 3. Шіркеудегі нәсілдік мәселелер. Мормонизмнен кетудің себептері әртүрлі, бірақ "бір себеппен алыстаушылар бұрынғы мормондар арасында сирек кездеседі". Зерттеулер көрсеткендей, бұрынғы мормондардың 43 пайызы қанағаттандырылмаған рухани қажеттіліктеріне байланысты кетіп қалды. Сауалнамаға қатысқан бұрынғы мормондардың 58 пайызы басқа дінге немесе діни тәжірибеге ауысты. Бұрынғы мормондардың аз бөлігі мормондық сенімдермен немесе мәдениетпен үйлесім таппайды. 2003 жылы жарияланған "Принстон ревью" басылымында шіркеуге тиесілі Бригам Янг университетінің студенті: "Конформизмді қабылдамайтындарға әлеуметтік өмір қиынға соғады, олар кім болса да, не нәрсеге сенсе де, достар табуда қиындыққа тап болады" деді. Либералды көзқарастар, осы конформизмге қарсы келетін саяси ұстанымдар және кейде сексуалдық бағдары мормонизмнен кету себептері ретінде айтылады. Дереккөздің сенімділігі жоқ: date=September 2011

Most ex Mormons leave Mormonism and the LDS or RLDS Church because of intellectual reasons for finding the religion false or practices of Mormon organizations. The foremost reasons are disbelief both in Joseph Smith as a prophet and in the Book of Mormon as a religious and historical document. Reasons for this disbelief include issues with anthropological, linguistic, archaeological, and genetic evidence against the Book of Mormon in the New World. In addition to rejecting the Book of Mormon for such reasons, the Book of Abraham and other Mormon religious texts are rejected on similar grounds. A study of 3000 people who were formerly affiliated with the LDS Church recorded that 74 percent of respondents cited a disbelief in church doctrine or theology as major reason for leaving the church, but only 4 percent of respondents cited conflict with other church members as a large factor in their decision to leave. Also, just 4 percent claimed that a significant reason for apostasy was dissatisfaction with the rules of conduct professed by the LDS Church. This corroborates the assertion that many Mormons are satisfied with the communal aspect and attributes of LDS Church life. A 2023 survey of over 1,000 former church members in the Mormon corridor found the following top three reported reasons for disafilliation: 1. History related to Joseph Smith; 2. The Book of Mormon; and 3. Race issues in the church. Individuals leave Mormonism for a variety of reasons, although "single reason disaffiliates are rare among former Mormons." Research shows that 43 percent of ex Mormon left due to unmet spiritual needs. Of former Mormons surveyed, 58 percent switched to other faiths or practices. A minority of ex Mormons cite their personal incompatibility with Mormon beliefs or culture. A 2003 Princeton Review publication quoted a student at church owned Brigham Young University as stating, "the nonconformist will find a dull social life with difficulty finding someone that will be their friend, regardless of who they are or what they believe." Liberal views and political attitudes that challenge this conformity, and occasionally sexual orientation, are cited as reasons for leaving Mormonism. Unreliable source: date=September 2011

Соңғы жылдары LDS шіркеуі, әсіресе бір жынысты некелерге тыйым салатын заңнамаға қатысты, саяси белсенділік танытуда. Калифорниядағы 8-жобаға шіркеутің ресми қатысуы қатты дау тудырып, кейбір мормондардың шіркеуге баруын тоқтатуына себеп болды.

Қатысудан шығудан кейінгі мәселелер

Мормондықтан және ЛДС шіркеуінен бас тарту туралы шешім қабылдағаннан кейін, бұрынғы мормондар көбінесе діни, әлеуметтік және психологиялық жағынан өмірлерін жаңа бағытқа бұруға бейімделу кезеңінен өтеді.

Діни

Бұрынғы мормондар арасында онлайн-сауалнама жүргізілгенде, көпшілігі өздерін басқа діннің мүшесі деп санамай, агностик, атеист немесе жай ғана бұрынғы мормон екендерін айтты. Кейбіреулері апатеист те болуы мүмкін. Pew Research ұйымының 2015 жылғы есебі де бұл деректі растады: момон болып туғандардың 36%-ы дінінен бас тарды, ал момон болып туғандардың 21%-ы (бұрынғы мормондардың 58%-ы) енді ешқандай дінге жатпайды, 6%-ы евангелистік протестант, ал 9%-ы басқа протестанттық, католик немесе христиан емес дінге көшті. Ал кейбіреулері Құдайға сенімін сақтап, бірақ ұйымдасқан дінге қатыспай немесе басқа дінге өткен. Бұрынғы мормондардың мормондар мен мормонизмге деген көзқарастары әртүрлі. Кейбіреулері мормонизмге қарсы белсенді түрде үгіт жүргізеді, ал енді біреулері дінінен бас тарғандарға ғана көмектеседі. Тағы бір бөлігі бұл тақырыпты мүлдем талқыламауды жөн көреді, ал кейбіреулері жаңа сенімдерін ұстанатындар мен белсенді мормондар арасындағы салауатты диалогты ынталандыруға тырысады. Бұрынғы мормондардың шіркеу мүшелігіне қатысты көзқарастары да әртүрлі. Кейбіреулері ресми түрде шіркеуден шығып кетеді, LDS шіркеуі мұны "атын жою" деп атайды, ал енді біреулері ғана шіркеу қызметтеріне қатысуды тоқтатады.

Әлеуметтік

Мормондықты ашық түрде тастаған бұрынғы мүшелер көбінесе қоғамдық айыпталуға ұшырайды. Көптегендер өзіне адал болу немесе жаңа сенім жүйесіне өткендіктен кетеді, бірақ бұл оларға құнға түседі; Рейнольдс хабарлағандай, кету кезінде өзіне сенімсіздік пен депрессияның күшті кезеңі басталады, бұрынғы мүшелер өзіне қастық пен жалғыздық сезімдерімен бетпе-бет келеді, одан кейін өзін тану, сенімді зерттеу, рухани жетекшілік пен байланыс іздейді. Мормондықтан бас тарту олар үшін осылай жүзеге асып, кейбіреулері бұл жағдайды сананы бақылаудан арылу немесе діни фундаментализмнен тыс өмірге бейімделумен салыстырады. Тағы біреулері бұл сезімді некеден ажырасумен теңейді. Бұрынғы мормондар мормондық жұмыс берушілер, достар, жұбайлар және туыстар тарапынан қабылдамаушылыққа тап болуға дайын болуы керек.

Бұрынғы мормондық ұйымдар

Көптеген бұрынғы ИСА мүшелері онлайн және жеке топтарда қауымдастық іздеп, бұрынғы сенімдері туралы пікір алмасады. Осы халықаралық топтардың ішінде Reddit-тегі «ExMormon» парақшасы (300 мыңнан астам жазылушысы бар) және «Mormon Spectrum» веб-сайтындағы түрлі топтар бар. Жергілікті топтарға SLC Postmos кездесуі мен Facebook тобы (2 мыңнан астам мүшесі бар) және Utah Valley Postmos кездесуі мен Facebook тобы (900-ден астам мүшесі бар) кіреді. «ExMormon» субреддиті ИСА құжаттарының жариялануына қатысқандығымен танымал.

Соңғы күндердің қасиеттілері бұрынғы мормондардың көзқарасы

Соңғы күндердің қасиеттілері бұрынғы мормондар шіркеуде белсенділікке оралуын көбінесе үміттенеді.

Демография

BYU Studies журналындағы мақалаға сәйкес, 2014 жылы соңғы күнгі қасиеттілердің үштен бірі шіркеуден шығып кеткен. Шіркеуден шыққандардың шамамен 58% дінсіз немесе дінге жатпайды; 18% евангелистік протестанттық топтарға өтті; 8% негізгі протестанттық конфессияларға; 10% жалпы христиандыққа, ал 6% «басқа» санатына жатты.