Жапон ғарыш зерттеулерінің тарихы мен дамуы

Кіріспе

Жапондық ғылыми-зерттеу институты

Тарих

ISAS Токио университетінің өнеркәсіптік ғылым институтының (ja: 東京大学生産技術研究所) бір бөлігі ретінде пайда болды, онда Хидео Итокава 1950 жылдары шағын қатты отынмен жұмыс істейтін зымырандармен (Pencil Rocket және) тәжірибелер жүргізді. Бұл тәжірибелер нәтижесінде К (Кappa) дыбыс зымыраны жасау басталды, ол Халықаралық геофизикалық жыл (IGY) кезінде бақылаулар үшін қолданылды. 1960 жылы К 8 зымыраны 200 км биіктікке жетті. 1964 жылы зымыран тобы мен Аэронавтика институты, сондай-ақ ғылыми шарымен жұмыс істейтін команда Токио университеті жанындағы Ғарыш және Аэронавтика ғылымдары институтын (宇宙航空研究所) құру үшін біріктірілді. Зымыран L (Lambda) сериясына айналды, ал 1970 жылы L 4S 5 Жапонияның алғашқы жасанды спутнигі Ohsumi ретінде ұшырылды. Lambda зымырандары тек сынақ зымырандары болғанымен, M (Mu) зымырандарының келесі буыны бастапқыда спутниктерді ұшыруға арналған құрал ретінде жоспарланған. 1971 жылдан бастап ISAS ионосфера мен магнитосфераны зерттеу үшін бірқатар ғылыми спутниктерді ұшырды. 1979 жылы Hakucho спутнигі ұшырылғаннан бастап, ISAS рентгендік астрономиялық спутниктерді қатарынан орбитаға шығарды, ASTRO E спутнигінің ұшырылуы сәтсіз аяқталғанға дейін. 1981 жылы университет жүйесін реформалау және миссияны кеңейту мақсатында ISAS Токио университетінен бөлініп, ғарыш және астрономиялық ғылымдар институты ретінде университеттер аралық ұлттық ғылыми-зерттеу ұйымы құрылды. ISAS 1985 жылы Галлей кометасына Жапонияның алғашқы планетааралық зерттеушілерін – Sakigake және Suisei зондарын жіберді. Сондай-ақ, 1990 жылы Жапонияның алғашқы Айға зерттеуші зымыраны Hiten ұшырылды. Nozomi зонды 1998 жылы Марстың орбитасына ұшыруға тырысты, бірақ ғарыш кемесінде жүйелік ақаулар туындап, орбитаға енуге мүмкін болмады. 2003 жылы ISAS әлемдегі алғашқы астероидтен үлгі алу миссиясы – Hayabusa ғарыш кемесін ұшырды. Кейін 2003 жылы ISAS-ты қоса алғанда үш ұлттық аэроғарыш ұйымы бірігіп, Жапония ғарыш зерттеу агенттігін (JAXA) құрды. «Institute of Space and Astronautical Science» деген ағылшын тіліндегі атау әлі де қолданылуда, бірақ жапон тіліндегі атауы 宇宙科学研究本部 (сөзбе-сөз – Ғарыш ғылымын зерттеу бөлімі, ал бұрынғы атаудың сөзбе-сөз аудармасы – Ғарыш ғылымы зертханасы) болып өзгертілді. 2010 жылы атау бұрынғы (宇宙科学研究所) қалпына келтірілді. JAXA басқаруымен ISAS ғарыш негізіндегі астрономия және Ай мен планеталарды зерттеу миссияларына жауапкершілікті жалғастыруда.

The ISAS originated as part of the Institute of Industrial Science of the University of Tokyo (:ja: 東京大学生産技術研究所), where Hideo Itokawa experimented with miniature solid fuel rockets (Pencil Rocket and ) in the 1950s. This experimentation eventually led to the development of the Κ (Kappa) sounding rocket, which was used for observations during the International Geophysical Year (IGY). By 1960, the Κ 8 rocket had reached an altitude of 200 km. In 1964, the rocket group and the Institute of Aeronautics, along with scientific ballooning team, were merged to form Institute of Space and Aeronautical Science (宇宙航空研究所) within the University of Tokyo. The rocket evolved into the L (Lambda) series, and, in 1970, L 4S 5 was launched as Japan's first artificial satellite Ohsumi. Although Lambda rockets were only sounding rockets, the next generation of M (Mu) rockets was intended to be satellite launch vehicles from the start. Beginning in 1971, ISAS launched a series of scientific satellites to observe the ionosphere and magnetosphere. Since the launch of Hakucho in 1979, ISAS has had X ray astronomy satellites consecutively in orbit, until it was briefly terminated by the launch failure of ASTRO E.

In 1981, as a part of university system reform, and for the mission expansion, ISAS was spun out from University of Tokyo as an inter university national research organization, Institute of Space and Astronautical Science. ISAS was responsible for launching Japan's first interplanetary probes, Sakigake and Suisei, to Halley's Comet in 1985. It also launched Hiten, Japan's first lunar probe, in 1990. The Nozomi probe was launched in 1998 in an attempt to orbit Mars, but the spacecraft suffered system failures and was unable to enter orbit. In 2003, ISAS launched the Hayabusa spacecraft, the first asteroid sample return mission in the world. Later in 2003, three national aerospace organizations including ISAS were merged to form Japan Aerospace Exploration Agency (JAXA). The English name Institute of Space and Astronautical Science is still used, although the Japanese name was changed to 宇宙科学研究本部 (literally, Space Science Research Division, whereas the previous name's literal translation was Space Science Laboratory). In 2010, the name was changed back to the previous (宇宙科学研究所). Under JAXA, ISAS continues to be responsible for space based astronomy, and lunar and planetary exploration missions.

ISAS бойынша ғарыш кемелерінің тізімі

Іске қосылудағы сәтсіздіктер, тоқтатылған жобалар, ұсыныстар сияқты жайттар тізімде келтірілмейді.