Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Ляо императоры Даоцзун (14 қыркүйек 1032 – 12 ақпан 1101), жеке есімі Чала, қытайландырылған есімі Елю Хунцзи, Қытайдың Хитан басқарған Ляо әулетінің сегізінші императоры болған.
Emperor Daozong of Liao (14 September 1032 – 12 February 1101), personal name Chala, sinicised name Yelü Hongji, was the eighth emperor of the Khitan led Liao dynasty of China.
Өмір
1055 жылы Даоцзонг императоры әкесі Шыңцзонг императорынан кейін таққа отырды. Ол 1066 жылы «Ұлы Ляо» деген ресми династиялық атауды қайта жаңғыртқандығымен ерекшеленді, бұл атауды алғаш рет 947 жылы Тайцзонг императоры империяға берген болатын. Оның билігі тұсында буддалық Трипитаканың Ляо нұсқасы аяқталып, 1056 жылы Сақьямуни пагодасы салынды. Даоцзонг императоры өмірі бойы көптеген қастандықтарға ұшырады. 1063 жылы этникалық ханьдардың жергілікті басқаруына өткен тайпалық әділет жүйесіне наразы болған хитандар тобы император аң аулап жүргенде оған шабуыл жасады. Даоцзонг императоры шабуылдан аман қалды және көтерілісшілер жазаланды. Бірақ император ретінде өзінің заңдылығын нығайту үшін ол дәстүрлі «жаңадан туу» рәсімін өткізуге мәжбүр болды. 1070 жылы ол Ляо заң жүйесін хань және хитан әдет-ғұрыптарының айырмашылықтарын көрсететіндей етіп қайта құрылымдады. Даоцзонг императорының әйелі Сяо Гуаньинь ізгі әйел болған, ол оны жақсы басшы болуға және жемқор шенеуніктерді тазалауға көндіретін. Алайда Даоцзонг империяны басқаруға қызығушылық танытпады және оның кеңесіне құлақ қоймады. Сяо Гуаньинь уақытын өткізу үшін бөлмесінде өлең жазатын. Елю Исин (耶律乙辛) есімді жемқор шенеунік оның императорға тигізер ықпалынан қорқып, оны биліктен ығыстыруды жоспарлады. Елю Исин сарай қыздарымен бірге патшайымды алдап, махаббат өлеңі жазуға итермеледі. Сяо Гуаньинь өлеңді аяқтағаннан кейін, Елю Исин оны Даоцзонг императорына ұсынып, өлеңде патшайымның басқа ер адаммен қарым-қатынасы бар екенін көрсететін жасырын хабарлар бар деді. Даоцзонг императоры Елю Исинге сеніп, 1075 жылы патшайымды өлімге кесті. Содан кейін Елю Исин мұрагер хан мен оған ұнамайтын басқа да шенеуніктерді өлтірді. Бірақ ақырында Даоцзонг императоры Елю Исиннің артықшылықтарын біртіндеп алып тастай бастады. Елю Исин Сун мемлекетіне қашуға тырысты, бірақ жолында ұсталды және 1083 жылы өлім жазасына кесілді, бірақ ол империяға келтірген зиян бұрыннан жасалған еді. Даоцзонг императорының билігі жемқорлыққа толы болды. Ол сарайларын және буддалық құдайына табынуын қымбатқа бағалады. Оның билігі тұсында көптеген адамдар жоғары салықтарға наразы болып, Ляо әулетіне қарсы көтеріліс жасады, әсіресе кейін Цзинь әулетін құрып, Ляо әулетін құлатқан жуйчжень тайпалары.
Emperor Daozong succeeded his father, Emperor Xingzong, in 1055. He was notable for reviving the official dynastic name "Great Liao" in 1066, a designation first given the empire by the Emperor Taizong in 947. Other noteworthy achievements made during his reign include the completion of a Liao edition of the Buddhist Tripitaka and the construction of the Sakyamuni Pagoda in 1056. Emperor Daozong faced a number of assassination attempts throughout his life. In 1063, a group of Khitans, angry that their system of tribal justice had been put under local administration by ethnic Han, ambushed the emperor while he was on a hunting trip. Emperor Daozong survived the attack and the rebels were executed. However, in order to reassert his legitimacy as emperor, he was forced to perform a traditional "rebirth" ceremony. In 1070, he restructured the Liao legal system to reflect the differences in Han and Khitan customs. Emperor Daozong's wife, Xiao Guanyin, was said to have been a virtuous woman who would persuade him to be a good leader and to purge corrupt officials. However, Daozong was not interested in ruling the empire and did not take her advice seriously. Xiao Guanyin would stay in her chambers and write poetry to pass the time. A corrupt official by the name of Yelü Yixin (耶律乙辛) feared the influence she had on the emperor and plotted to have her removed. Yelü Yixin conspired with a palace maiden into tricking the empress into writing a love poem. When Xiao Guanyin had finished writing the poem, Yelü Yixin presented the poem to Emperor Daozong, and insisted that the poem contained hidden messages that the empress was having an affair with another man. Emperor Daozong believed Yelü Yixin, and executed the empress in 1075. Yelü Yixin then went on to execute the crown prince and any other officials he did not like. Eventually, Emperor Daozong caught on, and began to take away Yelü Yixin's privileges one by one. Yelü Yixin then attempted to defect to Song, but was caught in the process; he was finally executed in 1083 AD, but the damage he had done to the empire was already done. Emperor Daozong's reign was fraught with corruption. He spent lavishly on his palaces and his Buddhist worship. Many people under his rule were angered by the high taxes and began to rebel against the Liao dynasty, most notably the Jurchen tribes which would eventually establish the Jin dynasty and overthrow the Liao dynasty.