Кіріспе
Жеңіл крейсер
«Эмден» – 1920 жылдардың басында Германия әскери-теңіз күштері (Рейхсмарине) үшін салынған жеңіл крейсер. Ол өз класындағы жалғыз кеме және Бірінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін Германияда салынған алғашқы ірі әскери кеме болды. Ол Вильгельмсхавендегі «Кригсмаринверфт Вильгельмсхавенде» салынды; оның қазығы 1921 жылдың желтоқсанында салынды, ал толық корпусы 1925 жылдың қаңтарында суға түсірілді. «Эмден» 1925 жылдың қазанында флотқа қабылданып, құрамына қосылды. Оның дизайны Версаль келісімінің шектеулерімен және одақтастардың қарусыздандыру комиссиясының талаптарымен күшті ықпалданды. Ол кездегі барлық неміс әскери кемелері сияқты, «Эмден» де өлшем шектеулерін асып кетті. Ол Бірінші дүниежүзілік соғыстан қалған, одақтас державалардың талап етуімен, жеке түтін мұнараларына орнатылған, артық қару-жарақтармен қаруланды. «Эмден» өзінің мансабының басым бөлігін оқу кемесі ретінде өткізді; соғыс аралық кезеңде ол бірнеше рет әлемді аралап, теңізші курсанттарын оқытты, жиі Шығыс Азияға, Америкаға және Үнді мұхиты аймағына сапарлады. 1937 және 1938 жылдары Испания азаматтық соғысы кезінде ол қысқа мерзімге араласпау патрульдеріне қатысты. Соғыс басталғанда ол Германия жағалауында миналық далалар құрды және оған шағылысқан британдық бомбалаушы ұшағынан зақым көрді. 1940 жылдың сәуір айында Норвегияға басып кіруге қатысты, осы күштер Норвегияның Осло астанасын басып алды. Содан кейін кеме Балтық теңізінде оқу жұмыстарын жалғастырды. Бұл жұмыстар 1941 жылдың қыркүйегіне дейін, ол Балтық флотына бекітілгенге дейін және Кеңес Одағына шабуыл кезіндегі неміс операцияларын қолдау міндетімен жалғасты. 1942 жылы оқу жұмыстары қайта басталды және 1944 жылдың соңына дейін жалғасты, ол Скагерракта мина орнату операцияларына қатысты. 1944 жылдың желтоқсанында жерге тіреліп зақымданғаннан кейін, жөндеуге арналған Кёнигсбергке жіберілді. 1945 жылдың қаңтарында ол Кеңес әскерінің шабуылынан қашып, Шығыс Пруссияны эвакуациялауға қатысты. Кильде жөндеу жұмыстары жүргізіліп жатқанда, «Эмден» британдық бомбалаушы ұшақтарынан бірнеше рет зақым көрді, кейін кеме батып кетпеуі үшін порттан тысқары жерге тірелді. Соғыстың соңғы күндері ол жауға түспеуі үшін жарылды. Ақырында, 1950 жылға дейін оның қалдықтары осы жерде таратылды.
Emden spent the majority of her career as a training ship; in the inter war period, she conducted several world cruises to train naval cadets, frequently visiting East Asia, the Americas, and the Indian Ocean region. In 1937 and 1938, she briefly participated in the non intervention patrols during the Spanish Civil War. At the outbreak of war, she laid minefields off the German coast and was damaged by a British bomber that crashed into her. She participated in the invasion of Norway in April 1940 as part of the force that captured the Norwegian capital at Oslo. The ship thereafter resumed training duties in the Baltic Sea. These lasted with minor interruptions until September 1941, when she was assigned to the Baltic Fleet and tasked with supporting German operations during the invasion of the Soviet Union. Training duties resumed in 1942 and lasted until late 1944, when she took part in minelaying operations in the Skagerrak. Damaged in a grounding accident in December 1944, she went to Königsberg for repairs. In January 1945, she participated in the evacuation of East Prussia to escape the advancing Soviet Army. While undergoing repairs in Kiel, Emden was repeatedly damaged by British bombers and later run aground outside the harbor to prevent her from sinking. In the final days of the war, she was blown up to prevent her capture. The wreck was ultimately broken up in place by 1950.
Дизайн
Бірінші дүниежүзілік соғысты аяқтаған Версаль келісімінің 181-бабына сәйкес, Германия әскери-теңіз флотына тек алты жеңіл крейсерге рұқсат берілді. 190-бап жаңа крейсерлік жобаларды кем дегенде жиырма жыл болғанға дейін жаңа құрылысқа шектеді және жаңа құрылысқа тыйым салды. Германияда қалған алты крейсер 1899–1902 жылдар аралығында іске қосылғандықтан, ең ескі кемелер – , , , және – бірден ауыстырылуы мүмкін. "Эрзац Ниоб" деп тапсырылған алғашқы жаңа жеңіл крейсердің жобалау жұмыстары 1921 жылы басталды. Әскери-теңіз флоты кемені мүмкіндігінше тез аяқтауға және шығындарды барынша азайтуға үміттенді, сондықтан Әскери-теңіз аралық одақтастар бақылау комиссиясынан Ersatz Niobe кемесін аяқтау үшін бұрын қолданыстан алынған бу турбиналарын, қазандықтарды және бақылау мұнараларын пайдалануға рұқсат сұрады. NIACC бұл өтінішті қабылдамады. Сондай-ақ, теңіз флоты жаңа кемеге төрт екі зеңбірекпен жабдықталған мұнараны орнатуды жоспарлаған. NIACC екі зеңбірекпен жабдықталған мұнаралық конструкцияны қабылдамады, бірақ қоймадағы бос зеңбіректерден қару жасауға рұқсат берді. Версаль келісімінің 6000 тонналық шегінде болған Эмден, толық жүктелген кезде бұл шектен шамалы асып кетті. 1923 жылы Эмдендегі жұмыстар басталғаннан кейін немістер 1922 жылғы Вашингтон теңіз келісімінде қабылданған стандартты сыйымдылық анықтамасын қолдануды ұсынды, ол толық жүктеме сыйымдылығынан едәуір төмен болды. Достас елдер бұл өзгеріске келісті, соның нәтижесінде Emden, стандартты сыйымдылығы 6000 тоннадан кем болғандықтан, кейіннен заңды деп танылды. Кеме соңғы соғыс кемесінің – жобаларына негізделген, себебі жобалау бөліміндегі кадрлар жетіспеді және Әскери-теңіз флотының Кеме сынау институты жабылды, ал Карлсруэ кемесінің жобалары әлі қолжетімді болды. Қызметте күңкіреген дизайнға байланысты, әсіресе жалғыз 15 см-лік алты зеңбіректің әлсіз жанынан, ол көңіл көншітпеді. Дегенмен, кеме бұрынғы жобалармен салыстырғанда маңызды жетістіктерге қол жеткізді, оның ішінде құрылысында кең көлемде дәнекерлеу технологиясын қолдану және тиімдірек қозғалтқыш жүйесі, бұл оған ескі кемелерге қарағанда елу пайызға үлкен круиздік радиусты берді, бұл 1920 және 1930 жылдардағы ұзақ оқу круиздерінде өте пайдалы болды.
Жалпы сипаттамалары
Эмден су сызығы бойынша ұзын және жалпы ұзындығы бойынша ұзын болды. Оның ені және жобаланған су тартымы болды; стандартты жүктемеде су тартымы , ал жауынгерлік жүктемеде су тартымы -қа дейін артты. Оның жобаланған су ығысыруы , стандартты және жауынгерлік су ығысырулары болды. Оның корпусы бойлық болаттан жасалған қабырғалармен салынды және ұзындығының 56 пайызын құрайтын қос түбі бар, сондай-ақ су өткізбейтін 17 бөлік қамтылған. Оның қалыңдығы броньды белдеуі болды; броньды палубасы қалыңдығында, ал бақылау мұнарасының қабырғалары қалыңдығында болды. Кемеде 19 офицер мен 464 сарбаз қызмет етті. Кадеттерді оқыту круиздерінде қызмет еткен кезде экипажы 29 офицер, 445 сарбаз және 162 кадеттен тұрды. 1940 жылдан кейін стандартты экипажы 26 офицер мен 556 сарбазға дейін арттырылды, ал оқу кемесіне айналдырылғаннан кейін экипажы 30 офицер мен 653 сарбазға жетті. Эмден алты қайық тасыды. Неміс теңіз күштері кемені жақсы теңіз кемесі деп сақтады, ол азғана еңкейіп, толқында жұмсақ қозғалды. Крейсер маневрлеуге қабілетті болды, бірақ бұрылысқа кіру баяу болды. Басқару бір үлкен рульмен жүзеге асырылды. Ол қарсы толқында жылдамдығын аздап жоғалтты, бірақ күшті бұрылыстарда алпыс процентке дейін жоғалтты. Оның метацентрлік биіктігі болды.
Машиналар
Эмденді Браун, Бовери және Ко компаниясының екі тісті бу турбиналары қуатпен қамтамасыз етті. Олар диаметрі белгілі үш пернелі бұрандаларды айналдырды. Бу төрт көмірмен жағатын теңіздік типтегі қазандықтармен және төрт қазандық бөліміне орналасқан алты мұнаймен жағатын теңіздік қазандықтармен қамтамасыз етілді. Қозғалтқыштардың қуаты және ең жоғары жылдамдығы болды. Сынақ кезінде қозғалтқыштар және ең жоғары жылдамдыққа жетті. Кеме жоба бойынша көмір тасымалдауға арналған, бірақ қосымша кеңістікке дейін тасымалдауға болатын. Мұнай сыйымдылығы жоба бойынша болды, ал қосымша жанармай бункерлерінде дейін. Бұл кемеге жылдамдықта круиздік радиусы болды. Жылдамдыққа дейін төмендегенде, қашықтығы қысқарды. Электр қуаты әрқайсысы үш генератордан тұратын екі жүйемен қамтамасыз етілді, олардың жалпы қуаты 220 вольтта болды.
Қару-жарақ
Кеменің негізгі батареясы сегіз 15 см SK L/55 екі мұнаралы қарудан тұруы тиіс еді, бірақ одақтас елдердің қарусыздану органы бұл қарулануға рұқсат бермеді. Оның орнына, ол қолда бар 15 см SK L/45 қаруларымен, бір мұнаралы орналымдарда жабдықталды. Қарулар C/16 үлгісінде болды; олар снарядты бастапқы жылдамдықпен атып, 40 градусқа дейін көтере алатын және максималды ұшу қашықтығына ие болды. Сегіз қаруға барлығы 960 оқ-дәрі берілді. Emden сонымен қатар екі 8,8 см SK L/45 зениттік қарумен жабдықталды, ал үшіншісі кейіннен қосылды. Бұл қарулардың барлығында 900-ден 1200-ге дейін оқ-дәрі болды. Жоба бойынша, кемеде екілік ұшырғыштарда сегіз торпеда түтігі орналасуы керек еді, бірақ құрылысы кезінде тек төрт түтік орнатылды. 1934 жылы бұл түтіктер күштірек үлгілермен ауыстырылды. Кемеде он екі торпеда тасымалданды. 1938 жылы кеменің зениттік қарулары күшейтілді. Ол екі, кейін төрт 3,7 см SK C/30 қаруы және он сегіз 2 см Flak зениттік қаруын алды. Сонымен қатар, 120 мина тасымалдау мүмкіндігі де қосылды. 1942 жылы төрт торпеда түтігінің екеуі алынып тасталды және кеме 15 см қарудың жаңа үлгісімен қайта қаруланды. Бұл қару Tbts KC/36 үлгісінде болды және эсминецтерде қолдануға арналған. Ол жоғары бастапқы жылдамдықпен, аздап кіші снарядты атып жіберді. Қару 47 градусқа дейін көтеріліп, максималды ұшу қашықтығына ие болды. 1945 жылға қарай кеменің зениттік қарулары тоғыз 3,7 см және алты 2 см қарудан тұрды.
Құрылысы 1931
"Эмден" кемесі 1921 жылғы 8 желтоқсанда Вильгельмсхафендегі "Кригсмаринверфт Вильгельмсхафен" кеме құрылыс шеберханасында салынды. 1920 жылдардың басындағы саяси тұрақсыздық пен Германияның қаржылық қиындықтары кеменің құрылысын кешіктірді, ол 1925 жылғы 7 қаңтарда суға түсірілді. Әдмирал Ханс Зенкер оның суға түсірілуі кезінде сөз сөйледі, ал кеме бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде түпкілікті кемеге басшылық еткен Карл фон Мюллердің әйелімен қадірленді. Жаңа крейсер тоғыз айдан кейін, 1925 жылғы 15 қазанда флотқа қосылды. Теңізшілерді оқытуға арналған кеме ретінде жоспарланған "Эмден" "Солтүстік теңіз теңіз станциясына" (Marinestation der Nordsee) бекітілді. Ол қызметке кіргеннен кейін теңіз сынақтарын бастады, бірақ Рейхсмариневерфттегі жөндеу жұмыстары оларды тоқтатты, соның ішінде шайқас мачтасын қайта жасау да болды. 1926 жылы жөндеу жұмыстары аяқталғаннан кейін, кеме жеке жаттығулар жасады және солтүстік Еуропа суларындағы шетелдік порттарға көптеген сапарлар жасады. 1926 жылғы тамыз және қыркүйек айларында жылдық флоттық маневрлерге қатысты, ал қазан айында кеме құрылыс орнына қайта оралды. Ол кезде "Эмден" Әскери-теңіз күштерінің оқу инспекциясына қарасты болды. "Эмден" 1926 жылғы 14 қарашада Вильгельмсхафеннен алғашқы ұзақ саяхатында теңізге шықты. Кеме Африканы оңтүстікке айналып, Үнді мұхиты арқылы өтіп, Кокос аралдарында тоқтады, онда ескі "Эмденнің" құлпытасы әлі де сақталған еді. Экипаж 1927 жылғы 15 наурызда Шығыс Азия суларына бару алдында естелік шарасын өткізді. Ол Тынық мұхитының солтүстігін кесіп өтіп, Аляскаға дейін жетті, бұрын Жапониядағы порттарға тоқтады, содан кейін Солтүстік Американың батыс жағалауымен оңтүстікке қарай жүзіп, жол бойында әртүрлі порттарға тоқтады. "Эмден" Орталық және Оңтүстік Америка сулары арқылы оңтүстікке қарай жалғасты, Атлант мұхитына өтіп, солтүстікке бұрылды; кеме 25 желтоқсанда Бразилияның Рио-де-Жанейро қаласында болды. Ол Азор аралдары мен Вилагарсия арқылы Германияға қайтып келді. Кеме жылдың қалған бөлігінің көп бөлігін 5 желтоқсанда басталатын келесі үлкен саяхатқа дайындауға жұмсады. Осы уақытқа дейін кемеге қыркүйек айында келген Корветтенкапитаны Лотар фон Арнаулд де ла Периер басшылық етті. Кеме Жерорта теңізіне жетіп, Түркияның Стамбул қаласында тоқтады, содан кейін Суэц каналы арқылы оңтүстікке қарай, Үнді мұхиты арқылы Голландиялық Шығыс Үндістанға, содан кейін Австралияға қарай жолға шықты. Содан кейін "Эмден" Тынық мұхиты арқылы Гавайиге дейін жүзіп, АҚШ-тың батыс жағалауына жетті. Содан кейін ол оңтүстікке қарай Панама каналына дейін жүзіп, Кариб теңізіне дейін жетті. Содан кейін кеме Канар аралдарындағы Лас-Пальмасқа өтіп, Вильгельмсхавенге қайтып оралды. 1930 жылғы 13 қаңтарда "Эмден" үшінші рет шетелге саяхатқа шықты. Ол Атлантикаға жүзіп, Мадейрада тоқтады. Кейін Кариб теңізіндегі бірнеше порттарды аралады, соның ішінде АҚШ-тың Виргин аралдарындағы Сент-Томас, АҚШ-тағы Нью-Орлеанс және Чарльстон, Ямайкадағы Кингстон және Пуэрто-Рикодағы Сан-Хуан. Кеме Атлантиканы қайтадан кесіп өтіп, 1930 жылғы 13 мамырда Вильгельмсхавенге қайтып келгенге дейін Лас-Пальмас пен Санта-Крус-де-Тенерифеде тоқтады. Сол жерде ол кеме құрылыс орнына барып, күрделі жөндеуден өтті. Қазан айында Фрегаттенкапитаны (FK – Фрегат капитаны) Роберт Виттофет "Эмденге" қолбасшылық етті. "Эмден" 1 желтоқсанда келесі теңіздегі саяхатына шықты. Кеме Батысқа кірмес бұрын Испанияның Виго қаласына дейін жүзіп кетті. Ол Криттегі Суда шығанағында тоқтап, Суэц каналын кесіп өтіп, Аден, Кочин, Коломбо, Тринкомали, Порт-Блэр қалаларында тоқтап, Үнді мұхитынан Голландияның Шығыс Үндістандағы Сабанға дейін жүрді. Содан кейін "Эмден" Оңтүстік-Шығыс Азия, Қытай, Жапония және Тынық мұхит аймақтарындағы көптеген порттарға барды, соның ішінде Бангкок, Виктория, Лабуан, Манила, Нанкин, Шанхай, Нагасаки, Осака, Нии-джима, Цурага, Хакодате, Отару, Йокогама және Гуам. Содан кейін "Эмден" Үнді мұхиты арқылы өтіп, Оңтүстік Африкаға келгенге дейін Маврикийде тоқтады; ол Дурбанда және Шығыс Лондонда тоқтады, онда кеме офицерлерінің тобы Йоханнесбургке барды; оларды Дж. Б. М. Герцог, Оңтүстік Африка Республикасының премьер-министрі қабылдады. Германияға қайтып бара жатқанда кеме Португалияның Ангола аймағындағы Лобито мен Луанда, Лас-Пальмас және Испанияның Сантандер қалаларына тоқтады. Ол Вильгельмсхавенге 1931 жылғы 8 желтоқсанда келді.
1932-1939 жылдар
1932 жылдың 1 қаңтарында ФК Вернер Грассманның басшылығымен «Эмден» кемесі Оқу инспекциясынан барлау күштерінің қолбасшысы, контр-адмирал Конрад Альбрехтке берілді. Осы кезеңде кеме флоттың барлау күштерімен бірге оқу жаттығуларына, соның ішінде тамыз және қыркүйек айларындағы жыл сайынғы флоттық маневрлерге қатысты. Сондай-ақ ол Атлант мұхитындағы флоттық оқу круизіне қатысты, оның барысында «Герман» жеңіл крейсерімен бірге Фуншал және Лас-Пальмас қалаларына барды. 1933 жылдың 1 сәуірінде «Эмден» кемесі кең ауқымды жөндеуден өтті, оның барысында төрт көмірмен жұмыс істейтін қазандықтары маймен жұмыс істейтін үлгілерге ауыстырылды. Екі түтік те шамамен бір метрге қысқартылды және сымсыз хабар тарату құралдары үшін артқы түтікке мачталар орнатылды. 1934 жылдың 29 қыркүйегінде кеме қайтадан қызметке кірген кезде, болашақ Kriegsmarine командирі ФК Карл Дёниц кемеге басшылық етті. Осы уақытта ол Оқу инспекциясына оралып, ұзақ қашықтықтағы круиздерді қайта бастады. Алғашқы сапар 10 қарашада басталды және Санта-Крус-де-Ла-Пальма, Кейптаун және Шығыс Лондон, Португалиялық Мозамбиктегі Порто-Амелия, Момбаса (Кения), Виктория (Сейшель аралдары), Тринкомали және Кочин қалаларында тоқтаулар болды. Үйге қайту жолында ол Суэц каналы арқылы Жерорта теңізіне кіріп, 12 маусымда Вильгельмсхавеннің сыртындағы Шиллиг жол айлағына жеткенге дейін Александрия, Картахена, Понта-Делгада, Лиссабон және Виго қалаларында болды. «Эмден» өзінің алтыншы ірі оқу круизіне 23 қазанда Kapitän zur See (KzS – Теңіз капитаны) Йоханнес Бахманның басшылығымен Америкаға аттанды. Ол Азор аралдары арқылы Атлант мұхитын кесіп өтіп, Вест-Индия айманына сапар шегіп, Венесуэлаға барды, содан кейін 25 желтоқсанда Панама каналы арқылы Гуаякильге (Эквадор) жетті. Содан кейін ол солтүстікке қарай Гватемаладағы Пуэрто-Сан-Хосеге дейін жүзіп, Портлендке (Орегон), содан кейін Гавайиге өтті. Одан ол Орталық Америкаға оралып, Панама каналы арқылы өтіп, Батыс Үндістандағы тағы бірнеше аралдарға барып, Солтүстік Американың шығыс жағалауымен жүзіп, Балтимор және Монреаль қалаларында тоқтады. Содан кейін кеме Атлантиканы Испанияның Понтеведра қаласына қайтадан кесіп өтіп, Германияға оралды. Тамыз айында Бахманның орнын KzS Вальтер Ломанн басты. Келесі ірі оқу круизі 10 қазанда басталды; «Эмден» Жерорта теңізіне жүзіп, Сардиния аралындағы Кальяриге барды, Дарданеллден Стамбулға дейін өтті, Босфор арқылы Қара теңізге дейін жалғасты. Сол жерде ол Варнаға (Болгария) тоқтап, кейін Жерорта теңізіне қайта оралып, Суэц каналы арқылы өтті. Кеме Шығыс Азияға бара жатқанда Британдық Цейлонға тоқтап, Таиланд, Қытай және Жапония порттарына кірді. Германияға қайтып бара жатқанда ол Голландиялық Шығыс Үндістандағы Паданг және Үндістанның Бомбей қалаларында тоқтады. Суэц каналы арқылы тағы бір сапар кемемен Жерорта теңізіне оралды; ол 15 сәуірде Испанияның Алхесирасында тоқтады, үш күннен кейін Англия каналы арқылы өтті және 19 сәуірде Германияның Вослапп қаласына жетті. Ақыры кеме 23 сәуірде Вильгельмсхавенге оралды. 1937 жылдың 11 қазанында «Эмден» өзінің сегізінші ірі круизіне кірісті, ФК Леопольд Бюркнердің басшылығымен Вильгельмсхавеннен Жерорта теңізіне аттанды. Ол жерде ол Испания азаматтық соғысы кезінде Испанияға қару-жарақ эмбаргосын сақтау үшін жіберілген неміс теңіз күштеріне қосылды. «Эмден» мұнда 16-18 қазан аралығында бірнеше күн ғана болды, содан кейін Суэц каналы арқылы Үнді мұхитына қарай жалғасты. Ол Массауаға (Италияның Эритрея аймағы), Коломбоға (Британдық Цейлон), Мормугауға (Үндістан) және Белаван мен Сурабаяға (Голландияның Шығыс Үндістаны) тоқтады. Жерорта теңізіне оралғаннан кейін ол қысқа уақытқа Испания жағалауындағы интервенциялық емес патрульге қосылды. Содан кейін ол Амстердамға қарай жалғастырды және ақыры 23 сәуірде Вильгельмсхавенге оралды. Маусым айында KzS Пол Вевер Бюркнерді келесі ірі круизге дайындау үшін ауыстырды, ол 26 шілдеде басталды. «Эмден» солтүстікке қарай Норвегияға дейін жүзіп, содан кейін Солтүстік Атлантиканы кесіп, Исландияға дейін, Рейкьявикке тоқтап, оңтүстікке қарай Азор аралдары мен Бермудаға қарай бет алды. Ол 30 тамыздан 3 қыркүйекке дейін Гамильтон қаласында тоқтады, бірақ бұл сапар достық болмады, өйткені халықаралық қоғам Судет дағдарысы кезінде нацистік Германияға қарсы пікір білдірді. Шындығында, Кубаның Гавана қаласына жоспарланған сапар тоқтатылды және «Эмден» Германияға қайта шақырылды. Ол 10-15 қыркүйек аралығында Вильгельмсхавенге қайту жолында Фуншал қаласында тоқтады, бірақ ол келгенге дейін Мюнхен келісіміне қол қойылды, соның нәтижесінде халықаралық шидену азайды және «Эмденге» оқу круизін жалғастыруға рұқсат берілді. Кеме оңтүстікке бұрылып Жерорта теңізіне кірді, содан кейін Қара теңізге өтті. Ол 19-23 қазан аралығында Стамбулда болды, осы уақытта Түркияның алғашқы президенті Мұстафа Кемал Ататүріктің қоштасу рәсімі өтті. «Эмден» Родос және Виго арқылы Германияға оралды, 16 желтоқсанда Вильгельмсхавенге жетті. 1939 жылдың 29 наурызынан 15 сәуіріне дейін «Эмден» балық шаруашылығын қорғау кемесі ретінде пайдаланылды. Осы кезеңде ол Рейкьявикке барды. Мамыр айында Вевер кеме басшылығынан кетіп, оның орнына KzS Вернер Ланге келді.
Екінші дүниежүзілік соғыс
1939 жылы қыркүйекте Екінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін, 3 қыркүйекте «Эмден» бірнеше жеңіл крейсерлер мен эсминецтермен бірге Солтүстік теңіздегі неміс жағалауында қорғаныс мина өрісін салуға қатысты. Бұл кедергі Нидерланд жағалауынан Ютландия түбегіне дейін Германия шығанағы арқылы созылды; мина өрісінің мақсаты – Батыс қабырғасының теңіз жағын қамтамасыз ету болды. Ол операцияны басқа жеңіл крейсерлермен бірге – неміс крейсерлері «Нюрнберг», «Лейпциг», «Кёльн» және «Кёнигсберг» пен он алты эсминецпен бірге жүргізді. Алғашқы миналарын орнатқаннан кейін, «Эмден» Вильгельмсхавен портына миналарын толықтыру үшін қайтып келді. «Эмден» портта тоқтағанда, 4 қыркүйекте 107 және 110 эскадрильяларының он британдық «Бленхейм» бомбалаушысы портына шабуыл жасады. Крейсердің 2 см-лік зениттік пулеметтерінің біріндегі боцман Дизельский бомбалаушылардың бірін атып түсірді, ол кемеге соқтығысты. Көпшілік пікір бойынша, ұшақ «Эмденнің» оң жағына тиген, және ол 110 эскадрильясының ұшқышы Ф/О Эмден басқарған N6199 болған. Алайда, егжей-тегжейлі талдауларға сәйкес, крейсерге 107 эскадрильясының ұшағы шабуыл жасаған. Борисенко Ф/О Герберт Лайтолер басқарған «Бленхейм» N6189 «Эмденге» тигенін, ал Тетера П/О У. Мерфи басқарған N6188 ұшағы кемеге соқтығып, Лайтолердің ұшағы пирске құлағанын мәлімдейді. Борисенко Лайтолердің ұшағы крейсердің сол жақ бортына тигенін, ал одан түскен бомбалар оның оң жағындағы суда жарылып, қосымша сыртқы зақымдар келтіргенін айтады. Зардап шеккендердің саны туралы әртүрлі мәліметтер бар, бірақ Тетераның соңғы зерттеулері «Эмденнен» он бір адамның қаза тапқанын, оның ішінде екі офицер және тағы отыз адамның жараланғанын көрсетеді; бұл соғыс кезінде неміс флотының алғашқы құрбандары болды. Содан кейін «Эмден» Балтық теңізіне ауыстырылды, онда ол сауда кемелерін қорғау міндеттеріне тағайындалды. 1940 жылдың 2 желтоқсанынан 3 қаңтарына дейін ол мерзімдік жөндеу жұмыстары үшін Вильгельмсхавенге оралды, содан кейін оқу міндеттерін қайтадан бастады. Кеме құрылысы кезінде кемені магниттік миналардан қорғау үшін су сызығының үстіне дегауссинг катушкасы орнатылды және оның әуе шабуылына қарсы қарулануы күшейтілді. Жұмыс аяқталғаннан кейін «Эмден» 1939-1940 жылдардың қысында оқу міндеттерін жалғастырды.
"Weserübung" операциясы
Германия Норвегияға шабуыл жасау үшін күштер жинаған кезде, «Weserübung» кодолық атауымен белгіленген операция аясында, «Эмден» 5-топқа бекітілді, оның міндеті Ослоны басып алу болды. Ол 12 наурызда Суинемюндеде құрыла бастаған топқа қосылды. Топқа ауыр крейсер «Неміс крейсері Блюхер» (флагмандық кеме), ауыр крейсер «Неміс крейсері Deutschland», үш торпедалық катер және сегіз R типіндегі мина тазартушы кемелер кірді. 5 сәуір түні «Эмден» мен «Блюхер» түнгі операцияларға дайындық үшін шамдармен жаттығу жасады. Келесі күні «Эмден» 600 сарбаз бен олардың жабдықтарын Суинемюндеге көтеріп, Кильдің сыртындағы Страндер Бухтқа, шабуылдық флоттың жиналу орнына бағыт алды. 8 сәуірде сағат 03:00-де 5-топ Страндер Бухттан шығып, Ослофьордқа бет алды, онда түн ортасында жетті. Фьордқа жақындағаннан кейін «Эмден» 350 сарбазды R катерлеріне ауыстырып, олардың жағаға шығуына мүмкіндік берді. Алайда, жасырындық жоғалды, және фьордтың тар жолына кірген кезде «Блюхер» Норвегияның жағалау қорғанысымен Оскарсборг бекінісінде Дрёбак бұғазы шайқасында ұрысқа түсіп, батты. Немістер шабуылды тоқтатқанға дейін «Лютцов» та зардап шекті. «Блюхерді» жоғалтқаннан кейін «Эмден» мен «Лютцов» әскерлерін фьорд бойымен төменге түсіріп, жағалау қорғанысына артынан шабуыл жасауға мүмкіндік берді. Құрлықтағы әскерлер шабуылға көшкеннен кейін «Эмден» мен «Лютцов» 15:55-те Оскарсборг бекінісіне жақындап, оқшаулау оты ашты. Содан кейін немістер 9 сәуірде Норвегияның қалған күштерімен капитуляциялау шарттары туралы келіссөздер жүргізді. «Эмден» 10 сәуір таңында портқа кірді, содан кейін Кригсмарине, Вермахт және Люфтваффе операцияларын үйлестіру үшін бірлескен байланыс орталығы ретінде жұмыс істеді. 24 сәуірде ол бұл міндеттен босатылды, бірақ 7 маусымға дейін Ослода қалды. Осы кезеңде 17 мамырда Гроссадмирал (Ұлы адмирал) Эрих Райдер кемеге сапар жасады. «Эмден» 8 маусымда Суинемюндеге оралды, онда оқу жұмыстарын жалғастырды.
Балтық операциялары
1940 жылдың 7 қарашасынан 1941 жылдың 15 ақпанына дейін кеме жөндеу үшін құрғақ докта болды. Қыркүйекте ол Балтық флотына бекітілді, ол жаңадан тапсырылған неміс жауынгерлік кемесі "Тирпицтің" негізгі құрамында болды. Балтық флотының міндеті – Кеңес теңіз күштерінің Балтық теңізінен шығуына кедергі келтіру болды. Либауда орналасқан оңтүстік топтың ядросын "Эмден" мен "Лейпциг" құрады. Флот қысқа ғана уақытқа орналасқан соң, Кеңес флоты портта қалғаны анықталғаннан кейін, неміс Балтық флоты таратылды. 16 қыркүйекте "Эмден", "Лейпциг" және үш торпедалық катермен Даго аймағында жұмыс істеді; кемелер совет жағалау батареяларының атысына түсті, бірақ зақым алмады. Төрт совет торпедалық катерінен тұратын топ неміс эскадрильясына сәтсіз шабуыл жасады. 26-27 қыркүйек аралығында "Эмден" Сворбе түбегіндегі неміс әскерлеріне артиллериялық қолдау көрсетті. 27-сі күні кеме Готенхафенге ауыстырылды. 1941 жылдың қарашасында жаңа құрылған Флоттың Оқу бөліміне бекітілді және соғыс аяқталғанға дейін осы бөлімде қызмет етті. 1942 жылдың маусымынан қарашасына дейін кеме Вильгельмсхавенде толық жөндеуден өтті, содан кейін 7 қарашада Готенхафенге оралды. Райдер Готенхафенге қайту сапары кезінде кемеге қайта көтерілді; бұл оның отставкаға кеткеніне дейін соғыс кемесіне жасаған соңғы сапары болды. 1942 жылғы жөндеуден кейін теңіз сынақтары кезінде "Эмден" өзінің бастапқы ең жоғары жылдамдығынан едәуір төмен жылдамдыққа жетті. Сол кезде кеме он алты жылдан бері қызметте болып, бастапқы қозғалтқыштарын сақтап қалған еді. Қозғалтқышты ауыстыру қажет болғанымен, соғыс жағдайы жұмыстың орындалуына кедергі келтірді және "Эмден" қызметін жалғастырды. 1943 жыл "Эмден" үшін ерекше оқиғасыз өтті, бірақ кемеге, соның ішінде Бофорс зениттік қарулары бар, ұшаққа қарсы батареясы күшейтілді. 1944 жылдың соңында кеме Скагерракта екі мина орнату операциясына қатысты, біріншісі 19-21 қыркүйекте, екіншісі 5-6 қазанда болды. Мина орнату операцияларына жасалған одақтас авиациясының шабуылдары жиілегеніне байланысты, қазан айының соңында олар тоқтатылды. Жылдың қалған бөлігінде ол Балтық теңізінде конвойларды сүйемелдеумен айналысты. 1 қарашада 1944 жылы "Эмден" жағаға отырған "Кёльн" крейсеріне көмектесті. "Эмден" 9 желтоқсанда Ослофьордқа отырды, бірақ келесі күні қайтадан суға шығарылды. Ол 23 желтоқсанда Ослодан шығып, екі күннен кейін жөндеуге Кенигсбергке келді. Кенигсбергтегі Шихау Верке кеме құрылыс зауытының құрғақ догына кіргеннен кейін, оның қарулары алынып тасталды және жөндеу жұмыстары баяу қарқынмен басталды. 1945 жылдың қаңтарында Кенигсберг қаласына совет әскері шабуыл жасағанда, ол әлі де жөндеу жұмыстарының аяқталуын күтіп тұрды. 23 қаңтарда теңіз штабы қаладағы барлық теңіз күштеріне эвакуация жасауға бұйрық берді. "Эмден" өзінің қаруларын қайта орнатып, алға жылжып келе жатқан совет әскерлерінің қолына түсуіне жол бермеу үшін эксгумацияланған Пол фон Гинденбург пен оның әйелінің сүйектерін тиеді. Ол оларды бірнеше мұз сындыратын кемелердің сүйреуімен Пиллауға алып барды, онда олар тасымалдау кемесіне ауыстырылды. Пиллауда "Эмденнің" қозғалтқыштары қайтадан жұмыс істеуге берілді, бірақ ол тек бір винтін ғана пайдалана алды. Содан кейін "Эмден" мүмкіндігінше жылдам Кильге қарай жүзіп, 6 ақпанда сонда жетті. Ол жерде Deutsche Werke кеме құрылыс зауытының құрғақ догына жөндеуге жіберілді. Deutsche Werke-де болған кезде "Эмден" үздіксіз әуе шабуылына ұшырады. 11 наурыздағы әуе шабуылы алдыңғы палуба мен сол жақ торпеда ұшыру құрылғыларын өртке салған жартылай жанғыш бомбалармен өртеп жіберді. 3 сәуірде жасалған тағы бір шабуыл кемеге тікелей соққы беріп, оның алдыңғы түтінін жойды. 9-10 сәуір түнінде одақтастардың бомбалау шабуылы Кильдегі кемелерге ауыр зақым келтірді; ауыр крейсерлер "Адмирал Хиппер" мен "Адмирал Шер" бомбалармен жойылды, ал "Эмден" кормасына жақын жерге түскен жарылыстан аз ғана зақымдалды. 13 сәуірде тағы да ауыр зақым келтірілді, ал келесі күні таңертең ол Хайкендорфер шығанағына сүйреп әкетілді. Кеме 15 градусқа сол жаққа қарай еңкейді, бірақ экипаж су тасқынын тоқтатып, корпусты герметизациялады. Батуын болдырмау үшін ол жағалауға отырды және 1945 жылдың 26 сәуірде қызметтен шығарылды. Одақтас әскерлерінің жақындауына байланысты, кеме экипажы 3 мамырда, Еуропадағы Екінші дүниежүзілік соғыстың аяқталуына бес күн қалғанда, жарылғыш заттармен жарып жіберді. Келесі бес жыл ішінде апаттан кейін кеме қалдықтары сол жерде жойылды. Оның мұрындық безендірілісі қазір Мюнхендегі Немец мұражайында қойылған.