Кіріспе

Органикалық қосылыстар

Амидиндер – RC(NR)NR2 функционалдық тобы бар органикалық қосылыстар, мұнда R топтары бірдей немесе әртүрлі болуы мүмкін. Олар амидтердің (RC(O)NR2) имин туындылары болып табылады. Ең қарапайым амидин – формамидин, HC(=NH)NH2. Амидиндердің мысалдары: DBU, диминазен, бензамидин, пентамидин, паранилин.

Қышқылдық-негіздік химия

Амидиндер амидтерге қарағанда әлдеқайда негізді және зарядталмаған/иондалмаған күшті негіздердің қатарына жатады. Протондау sp2 гибридтелген азот атомында жүзеге асады. Бұл оң зарядтың екі азот атомына да таралуының нәтижесінде болады. Соның салдарынан пайда болатын катиондық түр амидиний ионы деп аталады және тең C-N байланыс ұзындығына ие.

Қолданбалар

Бірнеше дәрілік заттар немесе дәрілік заттар үміткерлері амидин тобын қамтиды. Мысалдарға антипротозоальді Имидокарб, инсектицид Амитраз, антигельминттік трибендимидин және 5HT2A рецепторының антагонисті ксиламидин жатады. Формамидиний (төменде қараңыз) металл галоидімен реакцияласып, перовскит күн батареяларындағы жарық сіңіретін жартылай өткізгіш материалды құрайды. Формамидиний (FA) катиондары немесе галоидтары фотоэлектрлік құрылғыларда перовскит сіңіруші қабаттарын құру үшін метиламоний галоидтарын толық немесе ішінара алмастыра алады.

Номенклатура

Формальды түрде амидиндер – оксокислоталар класына жатады. Амидин туындысы болатын оксокислотаның формуласы RnE(=O)OH түрінде болуы керек, мұнда R – топша. −OH тобы −NH2 тобымен, ал =O тобы =NR тобымен алмастырылады, нәтижесінде амидиндерге RnE(=NR)NR2 деген жалпы формула тән. Егер бастапқы оксокислота карбонды қышқыл болса, алынған амидин карбоксимидин немесе карбоксимидамид (IUPAC атауы) деп аталады. Карбоксимидиндер жиі жай ғана амидиндер деп аталады, себебі олар органикалық химияда ең көп кездесетін амидин түрі болып табылады.

Формамидиний катиондары

Амидиний иондарының ерекше бір кіші тобы – формамидиний катиондары; олар химиялық формуламен белгіленеді. Бұларды депротондау нәтижесінде химиялық формуламен көрсетілетін тұрақты карбендер пайда болады.

Амидинат тұздары

Амидинат тұзы M+[RNRCNR]− деген жалпы құрылымға ие және карбодимидті метил литий сияқты металлоорганизмдік қосылыспен реакцияластыру арқылы алуға болады. Олар металлоорганизмдік кешендердегі лигандтар ретінде кеңінен қолданылады.