Кіріспе

Коста-Риканың бірпалаталы заң шығару органы – Коста-Рика үкіметінің бірпалаталы заң шығару бөлімін құрайтын Заң шығару Ассамблеясы (lang es). Ұлттық конгресс ғимараты ел астанасы Сан-Хоседе, нақтырақ айтқанда Сан-Хосе кантонының Кармен ауданында орналасқан. Заң шығару Ассамблеясы 57 депутаттан тұрады, олар төрт жылдық мерзімге провинциялар бойынша жабық партиялық тізімдер арқылы пропорционалды өкілдік принципінде тікелей, жалпыхалықтық дауыс беру жолымен сайланады. 1949 жылғы конституциялық түзету депутаттардың қатарынан екі мерзімге сайлануына тыйым салады, алайда депутат бір мерзім үзіліс жасағаннан кейін Ассамблеяға қайтадан үміткер бола алады. Қазіргі уақытта Германия жүйесіне негізделген аралас пропорционалды өкілдік жүйесіне көшу туралы ұсыныс талқылауда.

Орынбасарлар

Депутаттар провинциялар бойынша сайланады. Парламент 57 депутаттан тұрады, барлығы да жер иелері. Халықтың жалпы санағы өткізілген сайын Коста-Риканың Жоғарғы сайлау комиссиясы әр провинцияға бөлінген депутаттар санын сол провинцияның халқына пропорционалды түрде қайтадан бекітеді.

Парламент иммунитеті

Депутаттар заң шығарушы пленарлық отырыста білдірген пікірлері үшін жауапты емес. Сессиялар барысында оларды азаматтық негіздермен тұтқындауға болмайды, егер Заң шығарушы жиналыстың өзі рұқсат бермесе немесе депутаттың келісімі болмаса. Олардың депутаттық өкілеттігі басталған сәттен бастап, оның тоқтағанға дейін, Заң шығарушы жиналыстың бұрынғы шешімімен тоқтатылмаса, қылмыстық істер бойынша бостандықтан айыруға болмайды. Бұл парламенттік иммунитет айқын қылмыс жасалған жағдайда немесе депутат одан бас тартқанда қолданылмайды. Дегенмен, айқын қылмыс жасағаны үшін тұтқындалған депутаттар, егер Заңнамалық Ассамблея қаулы қабылдаса, босатылады. Бұл Ұлыбритания Парламентінің Вестминстер жүйесіндегі парламенттік артықшылығына ұқсас.

Тәуелсіз депутаттар

Саяси партия сайлаған депутат осы партияның парламенттік фракциясынан бөлініп, тәуелсіз депутат ретінде әрекет етуі мүмкін, бірақ бұл мүмкіндікті пайдаланған депутаттар Заңнамалық Ассамблея Регламентіне сәйкес, тек сайланған заң шығарушы фракцияға ғана қосыла алады, басқа фракцияға емес. Қазіргі заңнама бойынша, азамат саяси партияның өкілдігінсіз тәуелсіз депутат лауазымына тікелей үміткер бола алмайды. Тәуелсіз депутат болу құқығы Коста-Риканың Саяси Конституциясының 25-бабымен қорғалады, онда депутаттар, кез келген азамат сияқты, бірігу еркіндігіне ие және ешқандай саяси партияда болуға мәжбүрленбеуі мүмкін, сондай-ақ кез келген басқа саяси топқа қосыла алады. Республика тұрғындарының заңды мақсаттарда бірігуге құқығы бар. Ешкімді ешқандай бірлестікке мүше болуға мәжбүрлеуге болмайды.

Дегенмен, Коста-Риканың Жоғарғы Сайлау Орталығы бірнеше рет атап өткендей, депутаттар халық сайлауымен сайланатындықтан, ағымдағы заң жүйесінде саяси партиялар Сайлау кодексіне сәйкес депутаттыққа кандидаттарды ұсынуда монополиялық құқыққа ие болғандықтан, олардың үміткерлігі міндетті түрде саяси партия арқылы жүзеге асырылуы керек. text=Шындығында, депутат фракциядан бөлінген жағдайда, оның жаңа саяси фракция ретінде жариялануын талап ету мүмкін емес, себебі "Парламенттік фракция" ұғымын анықтап, шектейтін нормативтік актілердің болуы және заңдылықтың негізгі қағидасы, тиімді және нәтижелі заң шығару міндеттерін орындауға мүмкіндік беретін ұйымдастыру механизмдерін орнату үшін қажетті шектеулерді белгілеуге бағытталған. text=Конституциялық палатаның Жоғарғы Сотының 2009000849 қаулысы, 2-нәтиже, 1-бет.

blockquote|text=Депутаттың сайланған саяси партиядан кейін бөлінуі оның мәртебесінен айырылуын білдірмейді, өйткені ол әрқашан өкілігіндегі лауазымға тән өкілеттіктерге, құқықтарға және міндеттерге ие болады; бірақ бұл оның бөлінуі оған Регламентте нақты көзделген фигураға тән құзыреттерді автоматты түрде және толық құқықпен алуға мүмкіндік береді дегенді білдірмейді, олар нақты міндеттері мен құқықтары бар және бірдей саяси тумен сайланған депутаттар тобының өкілі болуға арналған. |title=Конституциялық палатаның Жоғарғы Сотының 2009000849 қаулысы, 2-нәтиже, 2-бет.

Директорат

2022 жылғы заңнамалық сайлаудан кейін Заңнамалық Ассамблеяның төрағасы Ұлттық азаттық партиясының бұрынғы президенттік министрі Родриго Ариас Санчес болып сайланды, оған «Кең фронттан» басқа барлық фракциялар қолдау көрсетті.

Парламент Мәжілісінің фракциялары, 2022-2026 жылдар

Парламенттік фракциялар 2018-2022 жж. Фракция атауы (ағылшын) Фракция атауы (испан) Аббревиатурасы. Орын саны Ассамблеядағы үлесі Партия туы Ұлттық азаттық партиясы Partido Liberación Nacional PLN 19 33,93% Социал-демократиялық прогресс партиясы Partido Progreso Social Democrático PPSD 10 17,86% Социал-христиандық біртұтас партиясы Partido Unidad Social Cristiana PUSC 9 16,07% Жаңа республика партиясы Partido Nueva República PNR 7 12,28% Либералдық прогрессивтік партия Partido Liberal Progresista PLP 6 10,71% Кең фронт Frente Amplio FA 6 10,71%

Үй-жайлар

2020 жылдың қазан айында заң шығарушы органның отырыстары үшін жаңа Заң шығарушы Ассамблея ғимараты салтанатты түрде ашылды. Оның құрылысы 2018 жылдың 7 наурызында басталды және он сегіз қабаттан тұрады. Бұл ғимарат Сан-Хосе кантонының Кармен ауданында орналасқан. Бұрын Ассамблея қазіргі ғимараттың шығысында орналасқан Edificio Central (Орталық ғимарат) ғимаратында жиналатын. Бұл ғимаратты жаңа президенттік сарай ету жоспары болған, сондықтан оның құрылысы 1937 жылы басталды. Алайда, құрылыс материалдарының көп бөлігі Германия мен Чехословакиядан импортталғандықтан, Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда жоба тоқтатылды. Жұмыс 1957 жылға дейін жалғастырылмады, бірақ 1958 жылы заң шығарушы орган жаңа ғимаратқа көшіп, жұмысын бастады.

Тарих

Заң шығарушы Ассамблеяның негізі Жаңа Испанияда әртүрлі соттар мен конгресстер құрылған кезеңге дейін жетеді. Қазіргі заманғы Ассамблея 1948 жылы Теодоро Пикадо Михалскиді қызметтен шеттетуге әкелген Коста-Рика азамат соғысынан кейін құрылды. Хосе Фигерес Феррер конституциялық ассамблея сайлауын қадағалаған биліктегі хунтаның төрағасы болды. 1948 және 1949 жылдар аралығында осы Құрылтай жиналысы Коста-Рика Конституциясын жасады, ол бүгінгі күнге дейін Ассамблеяның жұмысын реттейтін қағидаларды бекітеді. Әр төрт жылдық заң шығару сессиясында әртүрлі саяси партиялар көпшілік, азшылық және коалициялық фракцияларды құрып, Ассамблеяда өкілдік етті.

Орталық Америка Парламенті

Коста-Рика – испан тілінде сөйлейтін Орталық Америка елдерінің арасындағы жалғыз мемлекет, ол жоғары ұлттық Орталық Америка Парламентіне депутаттарды қайтарудан бас тартқан.