Леонардо да Винчиге жатқызылатын «Мадонна Литта» суреті
Madonna Litta
Леонардо да Винчи салынған «Мадонна Литта» суреті, Санкт-Петербургтағы Эрмитаж мұражайында сақталады. Мадонна мен бала Иисус бейнеленген, авторлығы күмәнді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Леонардо да Винчиге жатқызылатын сурет
Painting attributed to Leonardo da Vinci
Мадонна Литта – 15 ғасырдың соңында салынған сурет, дәстүрлі түрде Леонардо да Винчиге жатқызылады және Санкт-Петербургтегі Эрмитаж мұражайында сақталады. Суретте Құдай ана Мәриям Мәсіх баласын емшегімен қоректіндіруі бейнеленген, бұл «Мадонна лактаны» деп аталатын діни тақырып. Фигуралар Леонардоның ертерек «Гвоздика Мадоннасы» суретіндегідей, екі аркалы терезесі бар қараңғы интерьерде бейнеленген, ал одан тыс жерде әуе перспективасында таулы ландшафт көрінеді. Мәсіх сол қолында алтынқұс ұстап тұр, ол оның болашақ азаптарының символы. Ғылыми пікірлер суреттің авторлығы туралы бөлінген, кейбіреулер оны Леонардоның шәкірттері Джованни Антонио Болтраффио немесе Марко д’Оджиононың туындысы деп санайды; алайда Эрмитаж мұражайы суретті Леонардоның өзі салған туынды деп есептейді. Сурет атын Литта үйінен алған, бұл Миландық ақсүйек отбасы, олардың қорында 19 ғасырдың көп бөлігінде сақталған.
The Madonna Litta is a late 15th century painting, traditionally attributed to Leonardo da Vinci, in the Hermitage Museum, Saint Petersburg. It depicts the Virgin Mary breastfeeding the Christ child, a devotional subject known as the Madonna lactans. The figures are set in a dark interior with two arched openings, as in Leonardo's earlier Madonna of the Carnation, and a mountainous landscape in aerial perspective can be seen beyond. In his left hand Christ holds a goldfinch, which is symbolic of his future Passion. Scholarly opinion is divided on the work's attribution, with some believing it to be the work of a pupil of Leonardo such as Giovanni Antonio Boltraffio or Marco d'Oggiono; the Hermitage Museum, however, considers the painting to be an autograph work by Leonardo. The painting takes its name from the House of Litta, a Milanese noble family in whose collection it was for much of the nineteenth century.
Тарих
Мадонна Литта – Леонардоның шеберханасында жасалған Мадонна мен Бала бейнесіндегі суреттердің бірі болуы мүмкін. Уффицидегі суретте Леонардо 1478 жылдың соңында «Екі Мария» суретіне кіріскенін, ал 1482 жылы жазылған шеберханасының тізімінде (Кодекс Атлантикустың бір бөлігі) тағы да «Құдай ана» суретінің екі жұмысы есімдері тіркелген. Олардың екіншісі әртүрлі түсіндірулерге сәйкес, «аяқталған, профильде» немесе «жартылай аяқталған, профильде» деп көрсетілген. Мадонна Литтадағы Марияның басын осы екі түрде де сипаттауға болады, сондықтан картина Леонардоның флоренциялық алғашқы кезеңінде басталып, кейін Миландағы шәкірті жұмысын аяқтаған болуы мүмкін деген болжам бар. Дегенмен, картинаға жасалған ғылыми талдау оны бір суретші салғанын көрсетті. Бірнеше сурет Мадонна Литтаға дайындық ретінде анықталды. Олардың бірі – Луврдегі Валларди кодексінде сақталған, Леонардо салған деп саналатын, металл сызығымен салынған, жас әйелдің профильдегі беті. Бұл суреттің Леонардоның шеберханасында оқушыларға оқыту үшін үлгі ретінде қолданылғаны туралы мәліметтер бар. Суреттің артында басқа суретші қалам мен бояумен беттің контурын сызып салған, бұл әдісті Леонардо композицияны жасау кезінде жиі қолданған. Оқушылардың суретті көшіруінің тағы бір дәлелі – Франкфурттағы Штедель мұражайында сақталған, біршама белгісіз суретші салған тікелей көшірме. Бұл суреттің беті басқа суретшінің басқа суреті үшін қайта қолданылған. Тағы екі сурет, көгілдір қағазға ақ қорғасынмен салынған металл сызығымен бейнеленген, Леонардоның ізбасары, әдетте Джованни Антонио Болтраффио деп есептелетін суретшінің туындылары саналады. Олардың бірі – Мәсіх сәбиінің басының эскізі, Париждегі Fondation Custodia мұражайында сақталса, екіншісі – Берлиндегі Kupferstichkabinett мұражайындағы Марияның киімдерінің драпировкасының эскізі. Берлиндегі сурет суретшінің басқа драпировкалық эскіздеріне ұқсас болғандықтан, олар Болтраффиоға тиесілі деп саналады. Париж бен Берлиндегі суреттер Мадонна Литтаның көшірмелері емес, оның алдын ала дайындықтары деп есептеледі, себебі драпировка эскізінде Марияның оң қолы аяқталған картинадағыдан көбірек көрінеді, онда ол Мәсіхтің басымен жасырылған. Бұл композиция осы эскіздерден жиналған болуы мүмкін. Метрополитен өнер мұражайындағы Болтраффиоға жатқызылатын тағы бір сурет – Марияның қатаң профильдегі беті, ол Эрмитаждағы аяқталған картинаға ұқсамайды. Бұл эскіз Мадонна Литта композициясы үшін оқушының ерте идеясын бейнелейтін болса, шебер Леонардо оны Луврдегі суретпен «түзеткен» болуы мүмкін деген болжам бар. Суретті Леонардодан басқа суретші 1495 жыл шамасында Миланда қайта сурет салған. Композицияның ең ерте басылымы – Венециялық, Зоан Андреа шеңберіндегі суретші салған, ал Венеция мектебінің кем дегенде бір суреттелген көшірмесі Веронадағы Музео ди Кастельвеккио мұражайында сақталған. 1784 жылы, сурет тарихындағы ең сенімді жазбада, суретті Альберрико Барбиано ди Белгиозо князі Джузеппе Родан сатып алған. 1813 жылы Белгиозо қайтыс болғаннан кейін, ол Литта отбасының қорына өтті, осыдан сурет атын алған. 1865 жылы Ресей императоры Александр II граф Антонио Литтадан, Санкт-Петербургке аккредитацияланған министрден, осы суретті Эрмитаж мұражайына сатып алды, ол бүгінгі күнге дейін көрмеге қойылып келеді. Суретті алғаннан кейін Эрмитаж оны ағаштан кенепке ауыстырып, қайтадан сурет салған. 2011-2012 жылдары Лондондағы Ұлттық галереяда өткен Леонардоның алғашқы миландық кезеңіне арналған ірі көрмеде картина Леонардоның туындысы деп танылды, бірақ өнер тарихшысы Мартин Кемп бұл «қарыз шарты болғанын» айтты. Кемп 2017 жылы суретті Болтраффионың туындысы деп санайтынын мәлімдеді.
The Madonna Litta might be one of the paintings of the Madonna and Child recorded in Leonardo's studio before or during his first Milanese period (1481–1483 to 1499). On a drawing in the Uffizi Leonardo noted that he had begun “two Virgin Maries” in late 1478 and an inventory of his studio written in 1482 (part of the Codex Atlanticus) again mentions two paintings of “Our Lady”. The second of these is, according to different interpretations, either noted as being “almost finished, in profile” or “finished, almost in profile”. The Virgin's head in the Madonna Litta could be described either way, and it has therefore been argued that the painting was begun in Leonardo's first Florentine period and left unfinished until it was later worked up by a pupil in Milan. Scientific analysis of the painting has, however, suggested that it was produced by only one artist. Several drawings have been identified as preparatory to the Madonna Litta. One, which is universally attributed to Leonardo, is a metalpoint drawing of a young woman's face in near profile, part of the Codex Vallardi in the Louvre. There is evidence that this sheet was used as an exemplum for teaching pupils in Leonardo’s workshop; on the reverse another artist has traced the outline of the face in pen and ink, a technique Leonardo himself used when developing compositions. Further evidence of pupils copying the drawing comes in the form of a direct copy, by a rather uncertain draughtsman, on a sheet which was turned over and reused for a different drawing by another sixteenth century artist; this is now in the Städel in Frankfurt. Two other drawings, in metalpoint with white lead highlights on blue prepared paper, are attributed to a follower of Leonardo, usually considered to be Giovanni Antonio Boltraffio. One, a study for the Christ child's head, is in the Fondation Custodia in Paris; the other, in the Kupferstichkabinett in Berlin, is a drapery study for the Virgin's garments. These have been attributed to Boltraffio on the basis of the Berlin drawing's similarity to other drapery studies by the artist. It has been argued that the Paris and Berlin drawings are preparatory studies for the Madonna Litta rather than copies after it, as the drapery study shows more of the Virgin's right arm than the finished work, in which this is obscured by Christ's head. This suggests that the composition was partly pieced together from these studies. A further related drawing in the Metropolitan Museum of Art, attributed to Boltraffio, is of the Virgin's face in strict profile and does not resemble the finished painting in the Hermitage. It has been argued that this study might represent an earlier idea by a pupil for the composition of the Madonna Litta, which the master Leonardo then 'corrected' with the drawing in the Louvre. The painting was repainted by an artist other than Leonardo in Milan around 1495. The earliest print of the composition is Venetian, by an artist in the circle of Zoan Andrea, and at least one painted copy by the Venetian school is known, in the Museo di Castelvecchio in Verona. In 1784, the earliest secure date in its provenance, the painting was bought by Prince Alberico Barbiano di Belgiojoso from one Giuseppe Ro. After Belgioioso's death in 1813 it passed into the collection of the Litta family, from whom it takes its current name. In 1865 the Russian Tsar Alexander II acquired the panel from Count Antonio Litta, quondam minister to Saint Petersburg, for the Hermitage Museum, where it has been exhibited to this day. Upon acquiring the painting the Hermitage had it transferred from wood to canvas, when it was again repainted. In the major exhibition on Leonardo's first Milanese period held at the National Gallery in London in 2011–12 the painting was attributed to Leonardo, but art historian Martin Kemp has remarked that this was "presumably a condition of the loan". Kemp said in 2017 that he regarded the painting as a Boltraffio.