Музыкалық композициядағы дыбыс массасы – текстура, тембр, динамикаға басымдық беретін әдіс. Шу мен дыбыс шекарасын жойып, жаңа композициялық мүмкіндіктер ашады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Музыкалық композициядағы ұғым
Concept in musical composition
Музыкалық композицияда дыбыс массасы немесе дыбыс жиынтығы – композициялық техникалардың нәтижесі болып табылады, онда "жеке ноталардың маңыздылығы" ең азға төмендетіліп, "жестік, тембр және динамиканың әсер мен ишаратты қалыптастырудағы басты рөлдеріне" басымдық беріледі, соның салдарынан "дыбыс пен қақтырыс арасындағы шекара" жасырылады. Дыбыс массасын құруға немесе оны қолдануға болатын техникаларға, мыс немесе скрипканың дыбысын басу, тілді дірілдету, кең вибрато, ең жоғары және ең төменгі диапазон, сондай-ақ глиссандо сияқты кеңейтілген техникалар жатады. "Дыбыс массасы" континуумы бір уақытта естілетін ноталардан – кластерлер және т.б. – уақыт өте келе өзгеріп отыратын, бір мезгілде пайда болатын бұлттық жестіктерге және "массалық құрылым" композициялық жестіктерге қарай жылжиды. Дыбыс массасында "дәстүрлі "аккорд" немесе тік "оқиға" түсінігі" ауыспалы, жанды дыбыс матасымен алмастырылады. "Тембрға жақындасқан аккордтарды" қолдану Дебюссиден басталады, ал Эдгард Варезе көбінесе жеке аспаптық бөліктерді бір тембрге немесе дыбыс массасына біріктіру үшін мұқият нотаға түсіреді. Чарльз Айвс және Генри Коуэллдің ХХ ғасырдың басында зерттеген бұл техника модернистік тон кластерлерінен дамып, 1950-1960 жылдар аралығында оркестрлік шығармаларға тарады. "Тоналды және тоналды емес сызықтық диссонанстардан айырмашылығы, тон кластерлері негізінен тұрақты. Жеке ноталардың маңызы екінші деңгейде; ең бастысы – дыбыс массасы". Осы кезеңде белсенді француз композиторы Морис Охананың шығармалары Дебюсси мен Варезеден тікелей әсер көрген дыбыс массасы көзқарасын ұстанады.
In musical composition, a sound mass or sound collective is the result of compositional techniques, in which, "the importance of individual pitches", is minimized, "in preference for texture, timbre, and dynamics as primary shapers of gesture and impact", obscuring, "the boundary between sound and noise". Techniques which may create or be used with sound mass include extended techniques such as muted brass or strings, flutter tonguing, wide vibrato, extreme ranges, and glissandos as the continuum for "sound mass" moves from simultaneously sounding notes – clusters etc., towards stochastic cloud textures, and 'mass structure' compositional textures which evolve over time. In a sound mass, "the traditional concept of 'chord' or vertical 'event' [is] replaced by a shifting, iridescent fabric of sound". The use of "chords approaching timbres" begins with Debussy, and Edgard Varèse often carefully scored individual instrumental parts so that they would fuse into one ensemble timbre or sound mass. Explored by Charles Ives and Henry Cowell in the early part of the twentieth century, this technique also developed from the modernist tone clusters and spread to orchestral writing by the mid 1950s and 1960s. "Unlike most tonal and non tonal linear dissonances, tone clusters are essentially static. The individual pitches are of secondary importance; it is the sound mass that is foremost." One French composer active in this period whose music takes a sound mass approach directly influenced by both Debussy and Varèse is Maurice Ohana.
Мысалдар
Мысалдарды Ианнис Ксенакистің "Меттастазис" (1953–54), "Питопракта" (1955–56) және "Ахорипсис" (1956–57) – оркестрлік шығармаларында, сондай-ақ Карльхайнц Стокгаузеннің бетонды және электронды дыбыстарға арналған "Гесанг дер Юнглинг" (1955–56), бес ағаш үрлемелі аспапқа арналған "Zeitmaße" (1955–56) және үш оркестрге арналған "Gruppen" (1955–57) шығармаларында табуға болады. Басқа композиторлар мен шығармаларға Барбара Колб, Паулин Оливеростың хорға арналған "Sound Patterns" (1961), Норма Бикрофттың хорға арналған "From Dreams of Brass" (1963–64) және Нэнси Ван де Вате кіреді. Бикрофт "жеке дауыстарды вокалдық және аспаптық кластерлерді, хор сөзін, баяндамашыны және электронды таспадан шыққан дыбыстардың толынуын пайдалану арқылы жалпы тембрге қарай бұрмалайды". Бұл жанрдың өте ерте мысалы – Жан Фери Ребельдің "Les Elémens" балетінің (1737–38) ашылуы, онда хаос Д минор гаммасының барлық жеті нотасының біртіндеп жиналатын оркестрлік кластерімен бейнеленеді. Кейінгі мысал – Рут Кроуфорд Сигердің 1931 жылғы Струнный квартеті, ал соңғы кезде Филл Ниблоктың көптеген дронға негізделген музыкасы мысал ретінде қызмет етеді. Басқа мысалдарға елуінші және алпысыншы жылдардағы еуропалық "текстуралық" композициялар жатады, мысалы, Кшиштоф Пендерецкийдің "Хиросима құрбандарына арналған Тринодия" (1959) және Гиорги Лигетидің "Atmosphères" (1961) және оның "Реквием" (1963–65) сияқты микрополифонияны қамтитын шығармалары. Бұл техниканы қолданатын басқа композиторлар: Генрик Горекки, Карел Хуса, Витольд Лутославский, Казимеж Сероцки, Стивен Стуки және Джордж Крамб. Дыбыс массалық техникалар Монник Секкони Ботелла мен Гарри Фридманның музыкасында да кездеседі.
Examples can be found in Metastasis (1953–54), Pithoprakta (1955–56), and Achorripsis (1956–57), all orchestral works by Iannis Xenakis, as well as in Gesang der Jünglinge for concrete and electronic sounds (1955–56), Zeitmaße for five woodwinds (1955–56), and Gruppen for three orchestras (1955–57), by Karlheinz Stockhausen. Other composers and works include Barbara Kolb, Pauline Oliveros' Sound Patterns for chorus (1961), Norma Beecroft's From Dreams of Brass for chorus (1963–64), and Nancy Van de Vate. Beecroft "blurs individual pitches in favor of a collective timbre through the use of vocal and instrumental clusters, choral speech, narrator, and a wash of sounds from an electronic tape". A very early example is the opening of Jean Féry Rebel's ballet Les Elémens (1737–38), where chaos is represented by a gradually cumulating orchestral cluster of all seven notes of the D minor scale. A later example is the third movement of Ruth Crawford Seeger's String Quartet 1931 while more recently Phill Niblock's multiple drone based music serves as an example. Other examples include European "textural" compositions of the fifties and sixties such as Krzysztof Penderecki's Threnody to the Victims of Hiroshima (1959) and György Ligeti's works featuring micropolyphony in works like Atmosphères (1961) and his Requiem (1963–65). Other composers with works using this technique include Henryk Górecki, Karel Husa, Witold Lutosławski, Kazimierz Serocki, Steven Stucky, and George Crumb. Sound mass techniques also appear in the music of Monic Cecconi Botella and Harry Freedman.