Кіріспе
Электроакустикалық музыканың түрі. Конкретті музыка (myzik kɔ̃kʁɛt;) – жазылған дыбыстарды бастапқы материал ретінде пайдаланатын музыкалық композиция түрі. Дыбыстар көбінесе аудио сигналды өңдеу және таспалық музыка техникаларын қолдану арқылы өңделеді және дыбыс коллажының бір түріне біріктірілуі мүмкін. Ол музыкалық аспаптардың, адам дауысының және табиғи ортаның жазбаларынан алынған дыбыстарды, сондай-ақ дыбыс синтезі мен компьютерлік цифрлық сигналды өңдеу арқылы жасалған дыбыстарды қамтиды. Осы стильдегі композициялар мелодия, гармония, ритм және өлшемге қатысты қалыпты музыкалық ережелермен шектелмейді. Бұл техника акусматикалық дыбысты пайдаланады, сондықтан дыбыс идентификациясы көбінесе қасақана жасырылуы немесе олардың бастапқы көзінен байланыссыз болып көрінуі мүмкін. Конкретті музыканың композициялық практика ретіндегі теориялық негізін француз композиторы Пьер Шеффер 1940 жылдардың басында жасады. Бұл, негізінен, музыканың абстрактілі нотациялық ортаға негізделгенін және «дыбыс объектілері» (l'objet sonore) деп аталатын нәрселерді пайдаланып жасалған музыканы ажыратуға жасалған тыраныс болды. 1950 жылдардың басында musique concrète Батыс Германияда дамыған «таза» elektronische Musik-ке қарсы қойылды, ол тек электрондық түрде жасалған дыбыстарды пайдаланды, жазылған дыбыстарды емес, бірақ бұл айырмашылық уақыт өте келе жойылды, сондықтан «электрондық музыка» термині екі мағынаны да қамтиды. Сол кезеңде американдық композитор Генри Коуэлл Николай Лопатниковтың жобаларына сілтеме жасай отырып, «фонографиялық дискілер үшін музыка құрастыруға кең мүмкіндік ашылды» деп сенді. Бұл пікірді 1930 жылы Игорь Стравинский де қолдады, ол «Мәдениет және грампластинкалар» журналында «грампластинкаға тән музыканы жасауға қызығушылық артады» деп жазды. Келесі жылы, 1931 жылы Борис де Шлойзер граммофонға немесе радиоға пианиноға немесе скрипкаға жазғандай жазуға болатынын айтты. Содан кейін, неміс өнер теоретигі Рудольф Арнхайм 1936 жылы жарық көрген «Радио» атты эссесінде микрофондық жазудың әсерін талқылады. Онда жазу құралының шығармашылық рөлі туралы идея енгізілді және Арнхайм былай деді: «Дыбыстағы және тілдегі музыкалықты қайта табу, және материалдың бірлігін алу үшін музыка, дыбыс және тілді біріктіру – радионың басты көркемдік міндеттерінің бірі». Музыка-конкретке қатысты алдыңғы шаралар да аталып өтті; Уолтер Раттманның «Wochend» (Weekend) (1930) фильмі, визуалдық элементтері жоқ «соқыр кино» туындысы, musique concrète пайда болғанға екі он жыл бұрын Берлин қаласының дыбыстық ландшафтын бейнелеу үшін қоршаған ортаның дыбыстарын жазды. Раттманның саундтрегі кейіннен musique concrète деп аталды. Сет Ким Коэннің сөзіне сүйенсек, бұл туынды «конкретті» дыбыстарды ресми, көркем композицияға бірінші болып ұйымдастырған». Композитор Ирвин Базелон «Доктор Джекил және Мистер Хайд» (1931) фильміндегі дыбыс коллажын, алғашқы трансформация сахнасында «музыка-конкретке дейінгі» деп атады. Отторино Респигидің «Римнің қарағайлары» (1924) шығармасы үшінші бөлімінде құстардың әнін фонографтан ойнауды талап етеді.
Musique concrète (myzik kɔ̃kʁɛt; ) is a type of music composition that utilizes recorded sounds as raw material. Sounds are often modified through the application of audio signal processing and tape music techniques, and may be assembled into a form of sound collage. It can feature sounds derived from recordings of musical instruments, the human voice, and the natural environment as well as those created using sound synthesis and computer based digital signal processing. Compositions in this idiom are not restricted to the normal musical rules of melody, harmony, rhythm, and metre. The technique exploits acousmatic sound, such that sound identities can often be intentionally obscured or appear unconnected to their source cause. The theoretical basis of musique concrète as a compositional practice was developed by French composer Pierre Schaeffer beginning in the early 1940s. It was largely an attempt to differentiate between music based on the abstract medium of notation and that created using so called sound objects (l'objet sonore). By the early 1950s musique concrète was contrasted with "pure" elektronische Musik as then developed in West Germany – based solely on the use of electronically produced sounds rather than recorded sounds – but the distinction has since been blurred such that the term "electronic music" covers both meanings. In the same period the American composer Henry Cowell, in referring to the projects of Nikolai Lopatnikoff, believed that "there was a wide field open for the composition of music for phonographic discs". This sentiment was echoed further in 1930 by Igor Stravinsky, when he stated in the revue Kultur und Schallplatte that "there will be a greater interest in creating music in a way that will be peculiar to the gramophone record". The following year, 1931, Boris de Schloezer also expressed the opinion that one could write for the gramophone or for the wireless just as one can for the piano or the violin. Shortly after, German art theorist Rudolf Arnheim discussed the effects of microphonic recording in an essay entitled "Radio", published in 1936. In it the idea of a creative role for the recording medium was introduced and Arnheim stated that: "The rediscovery of the musicality of sound in noise and in language, and the reunification of music, noise and language in order to obtain a unity of material: that is one of the chief artistic tasks of radio". Possible antecedents to musique concrète have been noted; Walter Ruttmann's film Wochend (Weekend) (1930), a work of "blind cinema" without visuals, introduced recordings of environmental sound, to represent the urban soundscape of Berlin, two decades before musique concrète was formalised. Ruttmann's soundtrack has been retrospectively called musique concrète. According to Seth Kim Cohen the piece was the first to "organise 'concrete' sounds into a formal, artistic composition." Composer Irwin Bazelon referred to a sound collage in the film Dr. Jekyll and Mr. Hyde (1931), during the first transformation scene, as "pre musique concrète". Ottorino Respighi's Pines of Rome (1924) calls for a phonograph recording of birdsong to be played during the third movement.
Пьер Шеффер және "Студио д'Эссай"
1942 жылы француз композиторы және теоретигі Пьер Шеффер радиофонияны зерттей бастады, ол Жак Копо мен оның шәкірттеріне қосылып, Radiodiffusion nationale ұлттық радиосының тәжірибелік студиясы – Studio d'Essai-ын құрды. Студия бастапқыда француз қарсыласының радиодағы орталығы ретінде жұмыс істеді, ол 1944 жылдың тамызында азат етілген Париждегі алғашқы хабар тарату үшін жауапты болды. Осы студияда Шеффер сол кездегі дыбыс технологияларын пайдалана отырып, шығармашылық радиофоникалық техникалармен тәжірибе жүргізе бастады. 1948 жылы Шеффер "дыбыстар симфониясын" құруға тырысқанын сипаттайтын күнделіктер жинағын жүргізе бастады. Бұл күнделіктер 1952 жылы A la recherche d'une musique concrète (Конкретті музыканы іздеу) деген атпен жарияланды. "Sound Unseen: Acousmatic Sound in Theory and Practice" (Естілмейтін дыбыс: теория мен тәжірибеде акустикалық дыбыс) атты кітаптың авторы Брайан Кейннің айтуынша, Шефферді "конкретті объектілерден музыка құрастыруға деген композиторлық құштарлығы – бастапқы нәтижелерге қанағаттанбаса да – және мұндай музыканы негіздеуге болатын тілді, сольфеджді немесе әдісті табуға деген теориялық құштарлығы" жетеледі. Шеффердің тәжірибесінің дамуы актерлермен кездесулермен байланысты болды, ал микрофонды қолдану және радиофоникалық өнер Шеффердің дыбыс негізіндегі композиция туралы түсінігін қалыптастыруға және нығайтуға маңызды рөл атқарды. Шеффердің тәжірибесіне тағы бір маңызды әсер еткен фактор – кино болды, ал бастапқыда кинематографиялық тәжірибемен байланысты болған жазу және монтаждау әдістері "конкретті музыканың негізі ретінде қызмет етті". Марк Баттье атап өткендей, Шефферден бұрын Жан Эпштейн дыбыс жазудың қарапайым акустикалық тыңдау актісінде жасырын жатқан нәрсені қалай ашатынына назар аударды. Эпштейннің дыбыс трансляциясы арқылы пайда болатын осы "эпифаниялық құбылысына" сілтемесі Шеффердің төмендетілген тыңдау тұжырымдамасына әсер етті. Шеффер Жан Эпштейннің музыкалық емес дыбыс материалдарын қолдануына қатысты ашық түрде айтты. Эпштейн бұрын-ақ "табиғи дыбыстарды транспозициялау арқылы жаңа және ерекше кинематографиялық музыканы құрайтын аккордтар мен диссонанстарды, мелодияларды және дыбыстар симфониясын жасауға болатынын" болжаған.
Халим Ел-Дабх
1940 жылдардың басында Каирде студент болған египеттік композитор Халим Эль Даб ауыр сымды таспаға жазғыш қолданып, электроакустикалық музыкамен тәжірибе жасауды бастады. Ол ежелгі заар обрядының дыбыстарын жазды және Таяу Шығыс радио студиясында материалды реверберация, эхо, вольтаж бақылау және қайта жазу арқылы өңдеді. Нәтижесінде "Заардың көрінісі" деп аталған таспаға негізделген композиция 1944 жылы Каирдегі өнер галереясында ұсынылды. Эль Даб өзінің алғашқы әрекеттерін жазбалардың "ішкі дыбысын" ашуға жасалған тырыс ретінде сипаттады. Оның ерте композиторлық жұмыстары сол кезде Мысырдан тыс жерлерде кеңінен танылмағанымен, Эль Даб 1950 жылдардың соңында Манхэттендегі Колумбия-Принстон электрондық музыка орталығындағы ықпалды еңбегі үшін танылды.
Эсса клубтары мен бес студия
1940-жылдардың басында Радиодиффузия Национальдегі Studio d'Essai студиясында жұмыс істегеннен кейін, ол musique concrète теориясы мен практикасын ойлап тапқан деп есептеледі. 1946 жылы Studio d'Essai студиясы Club d'Essai de la Radiodiffusion Télévision Française деп өзгертілді, және сол жылы Шаффер жазу арқылы жазба арқылы қабылданатын уақыттың өзгеруіне қатысты мәселені талқылады. Бұл мақала оның композициялық тұрғыдан одан әрі пайдаланатын дыбысты манипуляциялау техникаларын білетінін көрсетті. 1948 жылы Шаффер Club d'Essai студиясында "шуды зерттеуді" ресми түрде бастады. Cinq études de bruits (Шыбыстардың бес зерттеуі) деп аталған, Étude violette (Көгілдір зерттеу) және Étude aux chemins de fer (Теміржол зерттеуі) сияқты бес фонографқа арналған туындылар ұсынылды.
Конкреттік музыка
1949 жылы Шаффердің композициялық жұмысы «музыка конкрет» деп аталды. Пьер Генридің айтуынша, «музыка конкрет тембрді зерттеу емес, ол формалар мен дыбыс контурларына бағытталған. Оны дәстүрлі емес ерекшеліктермен ұсыну керек, түсінесіздер, осы музыканың бастауы музыканы «пластикалық ету», оны мүсін сияқты пластикалық етуге деген қызығушылықта деп айтуға болады. Менің ойымша, «музыка конкрет» композициялаудың жаңа тәсіліне, тіпті, композициялаудың жаңа ойлау жүйесіне әкелді». Шафер дыбысты негізгі композициялық құрал ретінде пайдалануға негізделген эстетиканы қалыптастырды. Бұл эстетика дыбыс негізіндегі композиция жасау практикасындағы «ойын» (jeu) маңыздылығын да атап көрсетті. Шафердің «jeu» сөзін қолдануы, «ойнау» етістігінен туындаған, ағылшын тіліндегі «to play» етістігі сияқты екі мағынаны білдіреді: «қоршаған ортамен әрекеттесу арқылы ләззат алу» және «музыкалық аспапты ойнату».
Конкреттік музыка зерттеу тобы
1951 жылы Шаффердің, композитор-перкуссионист Пьер Генридің және дыбыс инженері Жак Пуллиннің жұмысы ресми түрде мойындалды және Париждегі RTF-те Groupe de Recherches de Musique Concrète, Club d 'Essai de la Radiodiffusion Télévision Française құрылды, ол ORTF-тің алғабасы болды. RTF-де GRMC алғашқы мақсатты электроакустикалық музыка студиясын құрды. Ол көп ұзамай көптеген белгілі композиторларды, соның ішінде Оливье Мессьен, Пьер Булез, Жан Барак, Карлхайнц Стокхаузен, Эдгард Варез, Яннис Ксенакис, Мишель Филиппот және Артур Хонеггерді өзіне тартты. 1951-1953 жылдар аралығындағы шығармашылық "өнімге" Булездің «Étude I» (1951) және «Étude II» (1951), Мессьеннің «Timbres durées» (1952), Стокхаузеннің «Étude aux mille collants» (1952), Генридің «Le microphone bien tempéré» (1952) және «La voile d'Orphée» (1953), Филиппоттың «Étude I» (1953), Баракенің «Étude» (1953), Шаффер/Генридің «Toute la lyre» (1951) және «Orphée 53» (1953) аралас туындылары, сондай-ақ Шаффердің «Masquerage» (1952) және Генридің «Astrologie» (1953) фильмдеріне жазылған музыка кірді. 1954 жылы Варез және Хонеггер «Deserts» және «La rivière endormie» фильмдерінің таспалық бөлімдерін жазу үшін келді. 1950 жылдардың басында және ортасында Шаффердің RTF-ке берген міндеттемелері көбінесе студиядан ұзақ мерзімге кетуді талап ететін ресми тапсырмаларды қамтыды. Бұл оны GRMC-ге өзінің болмаған уақытында жауапкершілікті Филипп Артуиске жүктеуге итермеледі, ал Пьер Генри Жұмыс директоры ретінде жұмыс істеді. Пьер Генридің композиторлық дарыны осы кезеңде GRMC-де өте дамыды және ол тәжірибелі кинорежиссерлермен, мысалы Макс де Хаас, Жан Гремильон, Энрико Фулчиньони және Жан Рухпен, сондай-ақ Дик Сандерс және Морис Бежар сияқты хореографтармен жұмыс істеді. Шаффер 1957 жылдың соңында топты басқаруға оралды және GRMC-нің бағытына наразы екенін дереу мәлімдеді. Содан кейін «топтың рухын, әдістерін және құрамын толығымен жаңару, сондай-ақ зерттеу жұмыстарын жүргізу және жас композиторларды қабылдау» туралы ұсыныс жасалды.
Музыкалық зерттеулер тобы
GRMC-де туындаған дау-дамайлардан кейін Пьер Генри, Филипп Артуис және олардың бірнеше әріптестері 1958 жылдың сәуір айында қызметтен кетіп, орнын босатты. Шеффер Groupe de Recherches Musicales (GRM) деп аталатын жаңа ұжым құрды және Люк Феррари, Беатрис Феррейра, Франсуа Бернард Маше, Яннис Ксенакис, Бернард Пармегиани және Мирейль Шамас Киру сияқты жаңа мүшелерді шақырып алды. Кейіннен Иво Малек, Филипп Карсон, Ромуальд Ванделл, Эдгардо Кантон және Франсуа Бейль де қосылды. GRM-де теориялық оқыту практикаға негізделген болып, оны "істе және тыңда" деген қағидамен сипаттауға болады. Шаффер акусматикалық терминін Пифагордан алып, оны былай анықтады: "Акусматикалық – дыбысқа қатысты сөз, оның себептері көрінбей естіледі". 1966 жылы Шаффер «Музыкалық объектілер туралы трактат» (Traité des objets musicaux) атты кітабын жариялады, ол нақты музыка саласындағы 20 жылдық зерттеулердің нәтижесі болды. Осы басылыммен бірге «Дыбыстық объектінің сольфеджиосы» (Le solfège de l'objet sonore) атты дыбыс жазбалары жинағы шығарылды, ол трактатта қарастырылған ұғымдарды мысалдармен түсіндіруге арналған.
Технология
Музыканың нақты түрінің дамуына соғыстан кейінгі Еуропада жаңа музыкалық технологиялардың пайда болуы көмектесті. Микрофондарға, фонографтарға және кейін магниттік таспа жазғыштарға (1939 жылы ойлап табылып, 1952 жылы Шаффердің «Конкреттік музыканы зерттеу тобы» (Groupe de Recherche de Musique Concrète) сатып алған) қол жеткізу, француз ұлттық телерадио компаниясы – сол кездегі «Radiodiffusion Télévision Française» компаниясымен байланыс арқасында, Шаффер мен оның әріптестеріне жазу технологиясымен және таспаны өңдеумен тәжірибе жасауға мүмкіндік берді.
Конкреттік музыканың алғашқы құралдары
1948 жылы радиостудияның стандартты жабдықтамасы шеллак пластинка ойнатқыштары, шеллак пластинкаға жазғыш, айналмалы потенциометрлері бар микшерлік пульт, механикалық реверберация құрылғылары, сүзгілер және микрофондардан тұрды. Бұл технология композиторға бірқатар шектеулі мүмкіндіктерді ұсынды: Шеллак пластинка ойнатқыштары: дыбысты тікелей немесе кері ойнатуға, ал фиксирленген қатынастарда жылдамдығын өзгертуге болады, бұл шектеулі транспозицияға мүмкіндік береді. Шеллак жазғышы: микшерлік пульттан келетін кез келген дыбысты жаза алады. Микшерлік пульт: бірнеше дыбыс көзін тәуелсіз күшейту немесе демпингпен біріктіруге мүмкіндік береді. Микстерлеу нәтижесі жазғышқа және мониторингтік динамиктерге жіберіледі. Сигналдар сүзгілерге немесе реверберация құрылғысына бағытталуы мүмкін. Механикалық реверберация: металл пластинадан немесе серіппелерден тұрады, олар жасанды реверберация эффектін жасайды. Сүзгілер: екі түрлі сүзгі – үшінші октавалық сүзгілер жинағы және жоғары және төмен өткізгіш сүзгілер. Олар белгілі бір жиіліктерді жоюға немесе күшейтуге мүмкіндік береді. Микрофондар: дыбысты жазу үшін қажетті құрал. Музик конкрет жасау үшін жоғарыда аталған технологияларды қолдану дыбысты өңдеудің бірқатар әдістерін дамытуға әкелді, соның ішінде: 1950 жылы машиналар толыққанды жұмыс істеген кезде студияның мүмкіндіктері кеңейтілді. Жақсартылған медиа өңдеу әдістері мен үздіксіз жылдамдық өзгертуі сияқты операцияларды қолдана отырып, дыбысты өңдеудің жаңа тәсілдері зерттелді. Таспаны өңдеу дыбыстарды ұйымдастырудың жаңа мүмкіндігін ашты, ол таспаны әлдеқайда дәл тігіп және орналастыруға мүмкіндік берді. "Баспен кесілген біріктірулер" микрометрлік біріктірулерге алмастырылды және өнімділік дағдыларына аз тәуелді жаңа өндіріс техникасы пайда болды. Таспаны өңдеу "микромонтаж" деп аталатын жаңа техниканы әкелді, онда дыбыстың өте кішкентай фрагменттері біріктіріліп, үлкен масштабта жаңа дыбыстар немесе құрылымдар жасалды.
Shellac record players: could play sound forwards or in reverse; could change speed at fixed ratios, permitting limited transposition. Shellac recorder: would record any result coming out of the mixing desk. Mixing desk: would permit several sources to be mixed together with an independent control of the gain or volume of the sound. The result of the mixing was sent to the recorder and to the monitoring loudspeakers. Signals could be sent to the filters or the reverberation unit. Mechanical reverberation: made of a metal plate or a series of springs that created an artificial reverb effect. Filters: two kinds of filters, third octave octave filter banks and high and low pass filters. They allowed the elimination or enhancement of selected frequencies. Microphones: essential tool for capturing sound. The application of the above technologies in the creation of musique concrète led to the development of a number of sound manipulation techniques including: In 1950, when the machines finally functioned correctly, the techniques of the studio were expanded. A range of new sound manipulation practices were explored using improved media manipulation methods and operations such as continuous speed variation. A completely new possibility of organising sounds appeared with tape editing, which permitted tape to be spliced and arranged with much more precision. The "axe cut junctions" were replaced with micrometric junctions and a whole new technique of production, less dependent on performance skills, could be developed. Tape editing brought a new technique called "micromontage", in which very small fragments of sound were edited together, thus creating completely new sounds or structures on a larger scale.
Жаңа құрылғыларды әзірлеу
1951-1958 жылдар аралығында GRMC кезеңінде Шеффер мен Пуллин бірқатар жаңа дыбыс жасау құралдарын дамытты. Оларға үш жолға арналған магнитофон; эхо эффектінде таспа циклдарын қайта ойнатуға арналған он ойнату басы бар машина (морфофон); алдын ала белгіленген жылдамдықпен таспа циклдарын ойнатуға арналған пернетақтамен басқарылатын машина (пернетақта, хроматикалық немесе Толана фоногені); үнемі өзгермелі жылдамдықпен таспа циклдарын қайта ойнатуға арналған слайдпен басқарылатын машина (құрылғы, үздіксіз немесе Сарег фоногені); сондай-ақ кодталған жолды төрт динамик арқылы тарату құрылғысы, оның ішінде төбе ортасынан ілінген динамик (потенциометр д'эспейс) кірді. Кейіннен ORTF-те үшінші нұсқасы жасалды. Әртүрлі фоногендердің ерекше мүмкіндіктерінің сипаттамасын мына жерде қарауға болады: Хроматикалық: Хроматикалық фоноген бір октавалық пернетақта арқылы басқарылды. Әртүрлі диаметрлі бірнеше жетекші дөңгелектер (капстан) тұрақты магниттік бастың үстінен өтетін таспа жылдамдығын өзгертеді. Машинаға таспа циклы салынып, кілт басылғанда, ол жеке қысқыш / жетекші дөңгелек жұбына әсер етіп, таспаны белгілі бір жылдамдықпен ойнатады. Бұл машина тек қысқа дыбыстармен жұмыс істеді.
Chromatic: The chromatic phonogène was controlled through a one octave keyboard. Multiple capstans of differing diameters vary the tape speed over a single stationary magnetic tape head. A tape loop was put into the machine, and when a key was played, it would act on an individual pinch roller / capstan arrangement and cause the tape to be played at a specific speed. The machine worked with short sounds only.
Морфофон
Бұл машина күрделі формаларды қайталау арқылы, және кідірістер, сүзгілеу және кері байланыс арқылы оқиғалардың жинақталуын қамтамасыз ету үшін жасалған. Ол диаметрі 50 см болатын үлкен айналма дискіден тұрды, оның магниттік жағы сыртқа қарап тұрды және оған лента жабыстырылған. Дискінің айналасында лентамен жанасатын он екі жылжымалы магниттік бас (бір жазу және бір өшіру басы, ал қалтасы – он ойнату басы) орналастырылған. Лентаға төрт секундқа дейін дыбыс жазылып, он ойнату басы дискідегі өз орналасуына сәйкес әртүрлі кідірістермен ақпаратты оқитын. Әр басқа жеке күшейткіш және жолақты өткізу сүзгісі дыбыстың спектрін өзгерте алады, ал қосымша кері байланыс тізбектері ақпаратты жазу басына жібере алады. Дыбыстың қайталануы әртүрлі уақыт аралығында пайда болып, кері байланыс арқылы сүзгіленіп немесе өзгертілуі мүмкін. Бұл жүйе сондай-ақ жасанды дыбыс қайтару немесе үздіксіз дыбыстарды жасауға қабілетті болды. Өнер орындалатын кеңістікте дыбыс берушілерді орналастыруда көрерменнің алдындағы оң және сол жақта екі дыбыс беруші, арт жағында біреуі, ал ортасында көрерменнен жоғары орналасқан дыбыс беруші болды. Сондықтан дыбыстар тек сахнаның алғы жағынан ғана емес, көрерменнің айналасында да жылжытылуы мүмкін. Сахнадағы басқару жүйесі орындаушыға дыбысты көрерменнің солға немесе оңға, жоғары немесе артқа жылжытуға мүмкіндік берді. Бұл әдіс музыканы қоғамдық орындау кезінде басқару қажеттігіне негізделген, осылайша өнер орындау жағдайын жасауға болады. Бұл көзқарас акустикалық музыкада қазірге дейін сақталып келеді. Техникалық зерттеулер тобының директоры Франсуа Купиньи жасаған Купиньи синтезаторы және Studio 54 микшері GRM-нің дамуына зор әсер етті және олар енгізілген сәттен бастап музыкаға жаңа сапа әкелді. Микшер және синтезатор бір құрылғыда біріктірілді және musique concrète жасау үшін арнайы құрылды. Микшердің дизайнына француздық ұлттық радиосының кәсіподақ ережелері әсер етті, ол техниктер мен өндіріс қызметкерлерінің міндеттерін нақты анықтауды талап етті. Музыкалық композицияның жеке тәжірибесі үш операторды қамтитын жүйеге сәйкес келмеді: біреуі машиналарды басқарады, екіншісі микшерлік үстелді басқарады, ал үшіншісі басқаларға басшылық етеді. Осы себепті синтезатор мен үстел біріктіріліп, композитордың оңай пайдалануына ыңғайлы етіп ұйымдастырылды. Араластыру тректерінен (барлығы 24 трек) тәуелсіз, студиядағы машиналарды ұйымдастыруға мүмкіндік беретін біріктірілген қосылу панелі болды. Сондай-ақ, магнитофондарды басқаруға арналған бірнеше қашықтан басқару құралдары бар еді. Жүйе кез келген жағдайға, әсіресе сыртқы жабдықпен байланыс орнатуға оңай бейімделуге болатын. 1960 жылдардың соңына дейін GRM-де жасалған musique concrète негізінен дыбыстарды жазуға және өңдеуге негізделген, бірақ синтезделген дыбыстар Купиньи енгізілгенге дейін бірқатар жұмыстарда пайда болған. Пьер Генри 1955 жылдан бастап дыбыстарды шығару үшін осцилляторларды қолданған. Бірақ конвертті басқарумен синтезатор Пьер Шефферге қарсы болды, өйткені ол музыканың алдын ала болжауын жақтады, сондықтан Шеффердің «тыңдау арқылы жасау» принципінен ауытқыды. Машинаның дамуы бірнеше факторлармен шектелді. Ол модульді болуы керек және модульдер оңай байланысуы керек еді (сонда синтезаторда слоттардан көп модуль болады және оны пайдалану оңай болады). Ол сондай-ақ модульді синтезатордың барлық негізгі функцияларын, соның ішінде осцилляторларды, шу генераторларын, сүзгілерді, сақиналы модуляторларды қамтуы керек еді, бірақ интермодуляция құрылғысы басты талап ретінде қарастырылды; жиілік модуляциясы, амплитуда модуляциясы және сыртқы көз арқылы модуляция сияқты күрделі синтез процестерін жүзеге асыру үшін. Синтезаторға пернетақта қосылмады, оның орнына дыбысты қалыптастыру үшін арнайы және біршама күрделі конверт генераторы қолданылды. Бұл синтезатор интермодуляциялық әдістерді, мысалы, кросс-синтез және жиілік модуляциясын қолдану арқылы үздіксіз және күрделі дыбыстарды шығаруға жақсы бейімделген, бірақ дәл анықталған жиіліктерді өндіруде және нақты дыбыстарды іске қосуда тиімділігі төмен болды. 1974 жылдың 14 ақпанында Париждегі Espace Pierre Cardin-де Бейльдің Expérience acoustique-ін көрсетумен ашылу концерті өтті. Acousmonium – бұл дыбысты күшейтудің арнайы жүйесі, концерттің сипатына байланысты 50-ден 100-ге дейін түрлі пішінді және өлшемді дыбыс берушілерден тұрады. Жүйе musique concrète негізіндегі шығармаларды концерттік орындау үшін арнайы жасалған, бірақ дыбысты кеңістікте тарату мүмкіндігі де қосылған. Дыбыс берушілер сахнада да, өнер орындалатын кеңістікте де орналастырылған. Бейль Acousmonium-ның мақсаты – «залдың ортасынан дыбысты таратушы классикалық дыбыс жасауды, дыбыстық бейненің «оркестрін» құрайтын дыбыс проекторлар тобымен алмастыру» екенін айтты. 2010 жылдың мәліметі бойынша, Acousmonium әлі де 64 динамик, 35 күшейткіш және 2 консольмен өнер көрсетіп тұрды.
Популярлы музыкада
Шеффердің жұмысы қолданылған дыбыстарды жаңаша көрсетуге бағытталған болса да, басқа композиторлар музыканың үзінділерін немесе танымал ойын-сауық пен бұқаралық ақпарат құралдарынан алынған сөйлеуді пайдалану арқылы бастапқы материалдың таныстығын қалайтын. Жазушы Саймон Рейнольдстың сөзінше, "шынайы заманауи өнер тек табиғатты немесе индустриалды қалалық ортаны ғана емес, сонымен қатар адамдар көбірек уақытын өткізетін медиа кеңістігін де көрсетуі керек". Джеймс Тенни және Арне Мелнес сияқты композиторлар 1960 жылдары Элвис Преслидің музыкасын және әншінің өзінің дауысын жаңа контексте ұсынған туындылар жасады, ал он жылдықтың соңында Бернард Пармегиани Pop'electric және Du pop a l'ane шығармаларын жасады, онда оңай тыңдалатын, диксиленд, классикалық музыка және прогрессивті рок сияқты музыкалық жанрлардың бөліктері қолданылды. Рейнольдс бұл тәсіл музыканттар Matmos-тың кейінгі жұмыстарында да жалғасқандығын жазады, олардың "Кесуге мүмкіндік – емдеуге мүмкіндік" (2001) атты туындысы косметикалық хирургияның дыбыстарымен жасалған, ал Джон Освальдтың "поп-коллаж" жұмысы, ол бұл тәсілді "plunderphonics" деп атады. Освальдтың Plexure (1993) шығармасы 1982-1992 жылдар аралығындағы рок және поп музыкасының танымал элементтерін пайдалану арқылы жасалды.
1960 жылдар
1960 жылдары танымал музыканың мәдени маңызы артып, коммерциялық ойын-сауық ретіндегі рөліне күмән тудырған кезде, көптеген танымал музыканттар соғыстан кейінгі авангардтың ықпалына түсе бастады, соның ішінде The Beatles тобы. Олар "Tomorrow Never Knows" (1966) әнінде таспалық циклдар, жылдамдықпен манипуляциялау және кері ойнату сияқты техникаларды қолданды. Бернард Гендрон The Beatles-тың musique concrète тәжірибелерін сол дәуірде авангард өнерін танымал етуге көмектескен деп сипаттайды, сондай-ақ Джимми Хендрикс-тің шу мен кері байланыс қолдануы, Боб Диланның сюрреалистік лирикасы және Франк Заппаның "ирониялық аларлықтығы" да маңызды рөл атқарды. The Wire журналында Эдвин Понси 1960 жылдарды рок пен академиялық музыканың ең жақсы қарым-қатынасқа ие болған кезеңі деп жазды. Оның сөзіне göre, Лучано Берио және Пьер Генри сияқты композиторлар психоделикалық рок музыкасының "бұрмаланған айна" дыбысында ұқсастықтар тапты, ал musique concrète-тің контрастты тондары мен тембрлері психоделикалық есірткілердің әсеріне өте қолайлы болды. The Beatles-тың үлгісімен, көптеген топтар психоделикалық эффект алу үшін әдеттегі поп-әндеріне табылған дыбыстарды енгізді, нәтижесінде "поп пен рок musique concrète-інің әуесқойлығы" пайда болды. Мысалдарға Lovin' Spoonful-дың "Summer in the City" (1966), Love-тың "7 and 7 Is" (1967) және The Box Tops-тың "The Letter" (1967) әндері жатады. Қазіргі заманғы классикалық және эксперименталды музыканы жақсы білетін музыканттар musique concrète элементтерін одан да жетілдірілген түрде пайдаланды, олардың ішінде Заппа және The Mothers of Invention Эдгард Варезге арналған "The Return of the Son of Monster Magnet" (1966), "The Chrome Planted Megaphone of Destiny" және "Lumpy Gravy" (екеуі де 1968) шығармаларында, сондай-ақ Jefferson Airplane-нің "Would You Like a Snack?" (1968) әнінде көрініс берді. Grateful Dead-тің "Anthem of the Sun" (1968) альбомында, бас гитарада Берионың шәкірті Фил Лештің қатысуымен, Pouncey Варездің "Deserts" шығармасымен және Джон Кейдж мен Конлон Нанкарроудың "keyboard deconstructions" атты туындыларымен салыстырған musique concrète бөлімдері бар. The Beatles "Strawberry Fields Forever", "Being for the Benefit of Mr. Kite!" және "I Am the Walrus" (барлығы 1967) әндерінде musique concrète-ті қолдануын жалғастырды, ал бұл тәсіл "Revolution 9" (1968) таза musique concrète шығармасымен шыңына жетті. Содан кейін Джон Леннон, әйелі және Fluxus суретшісі Йоко Ономен бірге жеке шығармаларында "Two Virgins" (1968) және "Life with the Lions" (1969) жұмыстарында осы тәсілді қолдануын жалғастырды.
1970 жылдар
Музыканың нақты элементтері Pink Floyd-тің ең көп сатылған альбомы "The Dark Side of the Moon" (1973) альбомында, соның ішінде "Money" әніндегі кассалық дыбыстар, осы тәжірибенің танымал музыкаға тигізген әсерінің айқын мысалдары ретінде аталады. 1973 жылы неміс тобы Faust "The Faust Tapes" альбомын шығарды; Ұлыбританияда 49 пенске сатылған бұл альбомды жазушы Крис Джонс "Revolution 9" шығармасынан кейін "ең көп таралған конкретті музыка туындысы" деп сипаттады. 1975 жылы тағы бір неміс тобы Kraftwerk "Autobahn" әнімен күтпеген сәттілікке қол жеткізді, ол "қозғалтқыштардың дауысы, сигналдар мен көлік шуынан жасалған үлгілерді" қамтыды. "The Times" газетінің журналисі Стивен Далтон былай жазды: "Осы көңілді поп пен авангардтық конкретті музыканың үйлесімі Kraftwerk-ті Америкада үш ай бойы танымал етті". Стив Тейлор индустриялық топтар Throbbing Gristle және Cabaret Voltaire таспа манипуляциясы мен қайталау арқылы жасалған коллаждармен конкретті дәстүрді жалғастырғанын айтады, ал Ян Инглис Брайан Иноны "танымал музыка канонына не кіруі мүмкін" деген жаңа көзқарасты енгізгені үшін құрметтейді, оның 1970-ші жылдардағы эмбиент жұмыстарын және "My Life in the Bush of Ghosts" (1981) альбомындағы конкретті музыкалық коллаждарды мысалға келтіреді, ол таспа үлгілерін синтезаторлық дыбыстармен үйлестіреді.