Кіріспе

Тауарларды немесе қызметтерді пошта арқылы жеткізу. Пошталық тапсырыс – тауарлар немесе қызметтерді пошта арқылы жеткізу. Сатып алушы қалаған өнімдерге саудагерге қашықтықтан әртүрлі әдістер арқылы тапсырыс береді, мысалы: пошта арқылы тапсырыс нысанын жіберу, телефон арқылы қоңырау шалу, саяхат агенттері арқылы тапсырыс беру және төлемді бөліп-бөліп төлеу, веб-сайтта немесе мобильді қосымшада нысанды толтыру. Егер өнім туралы ақпарат негізінен онлайн көздерден алынса (қағаз каталог немесе теледидар емес), онда бұл модель онлайн-сауда немесе электрондық коммерция деп аталады. Содан кейін өнімдер клиентке жеткізіледі. Өнімдер әдетте клиент көрсеткен мекен-жайға (мысалы, үй мекен-жайына) тікелей жеткізіледі, бірақ кейде тапсырыстар жақын жердегі сауда орталығына жеткізіліп, клиенттен алуы талап етіледі. Кейбір саудагерлер тауарды тікелей үшінші тарапқа жеткізуге рұқсат береді, бұл қаладан тыс тұратын адамға сыйлық жіберудің ыңғайлы тәсілі. Ал кейбір саудагерлер тауарды тікелей клиентке саяхат агенттері арқылы жеткізеді. Пошта арқылы сатып алу каталогы – компанияның жалпы тауарларының тізімін қамтитын жарияланым. Мұндай каталогтарды жариялап, басқаратын компаниялар салада «каталогтаушылар» деп аталады. Каталогтаушылар тауарларды сатып алады немесе өндіреді, содан кейін оларды потенциалды клиенттерге сатады. Олар тізім брокерлерінен немесе кооперативтік деректер базаларынан клиенттердің тізімін «жалға» алуы мүмкін. Каталог кез келген журнал сияқты шығарылып, әртүрлі жолдармен, әдетте пошта және интернет арқылы таратылады. Кейде супермаркеттерде пошта арқылы акциялар ұйымдастырылады, онда адамдар UPC кодын және жеткізу құнын жіберіп, компания үшін арнайы жасалған өнімді алуға мүмкіндік алады.

Алғашқы каталогтар

1498 жылы Венеция қаласындағы Алдус Мануций баспасы басылып жатқан кітаптардың каталогын жариялады. 1667 жылы ағылшын бағбаны Уильям Лукас тұқымдық каталогты шығарып, оны клиенттеріне пошта арқылы жіберіп, бағаларын хабарлады. Каталогтар Британдық Америкаға тарады, онда Бенджамин Франклин алғашқы каталог жасаушы болған деп саналады. 1744 жылы ол ғылыми және академиялық кітаптардың каталогын дайындады. 1833 жылы Антонио Фатторини Брэдфорд қаласында пошта арқылы сағаттарды тапсырыс беру клубын құрды, ол кейіннен Империя дүкендеріне айналды.

Бірінші пошталық тапсырыс

Уэльстік кәсіпкер Прайс Прайс Джонс 1861 жылы алғашқы пошта арқылы тапсырыс беру компаниясын құрды. Уэльстің Ньютаун қаласындағы жергілікті мата сатушының шәкірті болып бастаған ол, 1856 жылы бизнесті өз қолына алып, оны жергілікті уэльс фланелін сататын Royal Welsh Warehouse деп атады. Бұл, шалқары елді мекендерде тұратын, тым бос немесе Ньютаунға барып тікелей сауда жасауға мүмкіндігі жоқ клиенттердің қажеттіліктерін қанағаттандырудың тиімді жолы болды. Бұл әлемдегі алғашқы пошта арқылы тапсырыс беру бизнесі еді, және бұл идея келесі ғасырда сауданың мәнін өзгертіп жіберді. Алдағы жылдары теміржолдың одан әрі кеңеюі Прайс Джонсқа клиенттер базасын ұлғайтуға мүмкіндік берді, ал оның бизнесі жылдам өркендеді. Ол өнімдерін Флоренс Найтингейл, королева Виктория, Уэльс ханшайымы және Еуропаның әртүрлі патшалық үйлері сияқты белгілі клиенттерге жеткізді. Оның ең танымал өнімдерінің бірі – Евклисия кілем, қазіргі ұйықтардың алдағысы, оны Прайс Джонс әлемнің түкпір-түкпіріне экспорттады, тіпті бір кезде Ресей армиясымен 60 000 кілемге келісім жасады. 1880 жылға қарай, оның Ұлыбританияда ғана 100 000-нан астам тұтынушысы болды және оның жетістігі 1887 жылы рыцарь атағымен марапатталды.

Солтүстік Америкада

1845 жылы Тиффанидің Көк кітабы АҚШ-тағы алғашқы почта арқылы тапсырыс беру каталогы болды. 1872 жылы Чикагодағы Аарон Монтгомери Уорд өзінің Монтгомери Уорд почта арқылы тапсырыс беру бизнесі үшін почта арқылы тапсырыс беру каталогын шығарды. Тауарларды сатып алып, оларды тікелей тұтынушыларға қайта сату арқылы Аарон Монтгомери Уорд делдалдарды жойып, тұтынушыға бағаны күрт төмендетті. Hammacher Schlemmer – 1848 жылы Нью-Йоркте Альфред Хаммахер құрған, әлі күнге дейін сақталып келген ең көне почта арқылы тапсырыс беру бизнесі. Механик құралдары мен құрылыс жабдықтарын ұсына отырып, оның алғашқы каталогы 1881 жылы жарық көрді. Т. Итон Ко Лимитед 1869 жылы Торонтода ирландиялық иммигрант Тимоти Итон құрған. Итонның алғашқы каталогы 34 беттік кітапша болып, 1884 жылы шығарылды. Итонның өскен сайын каталогы да кеңейді. 1920 жылы Итон өзінің каталог клиенттеріне қызмет көрсету үшін Виннипег, Торонто және Монктон қалаларында почта арқылы тапсырыс беру қоймаларын ашты. Каталогтық тапсырыс кеңселері елдің әр жерінде құрылды, алғашқысы 1916 жылы Оквилде ашылды.

Сирс

1888 жылы Ричард Уоррен Сирс Минесота штатының Редвуд-Фоллс қаласында пошта арқылы сағаттарды сатумен бизнес бастады. 1894 жылға қарай Sears каталогы 322 бетке дейін өсті, онда тігін машиналары, велосипедтер, спорттық тауарлар, автомобильдер (1905–1915 жылдары Чикагодағы Lincoln Motor Car Works зауытында шығарылған, қазіргі Ford Motor Company брендімен ешқандай байланысы жоқ) және тағы да көптеген жаңа заттар ұсынылды. Компанияны экономикалық және тиімді түрде тапсырыстарды қабылдау үшін ұйымдастыруға көмектескен Чикаголық киім өндіруші Джулиус Розенвальд 1895 жылы компанияның тең серігі атанды. Келесі жылы каталогқа қуыршақтар, тоңазытқыштар, пештер және азық-түлік тауарлары қосылды. Sears, Roebuck and Co. жақын арада жоғары сапалы өнімдерімен және клиенттердің қанағаттануымен танымал болды. 1895 жылға қарай компания 532 беттік каталог шығарды, онда сол кездегі адамдардың қиялдай алатын ең көптеген тауарлар баяндалды. "1893 жылы сату көлемі 400 000 долларды құрады. Екі жылдан кейін ол 750 000 доллардан асты". 1906 жылы Sears каталог өндірісі және Sears Merchandise Building Tower ашылды. Сол кезде Sears каталогы индустрияда "Тұтынушының Киелі кітабы" деп белгілі болды. 1933 жылы Sears, Roebuck and Co. өзінің әйгілі Рождестволық каталогтарының біріншісін – "Sears Wishbook" атты ойыншықтар мен сыйлықтарды ұсынатын, жылдық Рождестволық каталогтан бөлек каталогты жариялады. 1908 жылдан 1940 жылға дейін Sears пошта арқылы жинақталған үйлерді де сатты, олардың 70 000-ден 75 000-ға дейін сатылды, олардың көптегені бүгінгі күнге дейін сақталған.

Электрондық коммерцияның өсуі

Интернеттің пайда болуымен компанияның веб-сайты тауарды пошта арқылы жеткізуге тапсырыс берудің көбірек таралған тәсіліне айналды. Егер сатушы тапсырыс беруге қағаз каталог ұсынбаса, яғни өнімдер негізінен веб-сайтта немесе мобильді қосымшада көрсетілсе және клиент оларды сол жерден іздесе, "пошта арқылы тапсырыс" термині интернет арқылы тауарға тапсырыс беруді сипаттау үшін сирек қолданылады. Көбінесе бұл электрондық сауда немесе онлайн сауда деп аталады. Онлайн сауда көбірек егжей-тегжейлі ақпаратты (аудио және бейнелерді қоса алғанда) ұсынуға және пошта арқылы тапсырыс беруге қарағанда жылдамдауға мүмкіндік береді (дегенмен, телефон арқылы тапсырыс беру пошта арқылы тапсырыс каталогтары үшін де кең таралған). Көптеген дәстүрлі пошта арқылы тапсырыс беретін компаниялар қазір интернет арқылы да сатады, кейде PDF немесе планшеттік қосымша арқылы сатып алушыларға қағаз каталогқа өте ұқсас электрондық каталогты қарауға мүмкіндік береді, бірақ 2010 жылдардың соңына қарай бұл сирек кездесе бастады, ал өнім туралы ақпарат PDF емес, веб және мобильді қосымшаларға арналған форматта ұсынылады. Қағаз, баспа және почта бағасының өсуіне байланысты Bloomingdale's сияқты кейбір дәстүрлі каталог сатушылары баспа каталогтарын тоқтатып, тек веб-сайттар арқылы сатуға көшті. Сонымен қатар, кейбір интернет саудагерлері бұрын каталог сатумен айналысса да, көптегендері ешқашан баспа каталогқа ие болған емес.

Салықтар

Тікелей маркетинг саласының мақсаты сату-түсіру тізбегін өзгерту, яғни көтерме және бөлшек саудагерді айналып өтіп, тұтынушыға тікелей бару, соның салдарынан тарифтер мен салықтарды төмендету. Еуропалық Одақта "ҚҚС одағы" қолданылады: саудагер басқа ЕО еліндегі сатып алушыға сату кезінде өз елінің ҚҚС-ын бағаға қосады, ал сатып алушы қосымша салық төлемейді. Қайта сату үшін сатып алушы өз елінде жасалған сатып алулар сияқты осы ҚҚС-ты шегеруге құқылы. 2018 жылдың 21 маусымына дейін АҚШ-тағы пошта арқылы тапсырыс беруші бөлшек сауда орындары, егер бөлшек саудагердің бизнесі тұтынушының штатында физикалық мекенжайы болмаса, штаттық сату салығын жинау міндеттемесінен босатылған. Оның орнына, көптеген штаттар тұрғын сатып алушыдан тиісті салықтарды төлеуді талап етті. 2018 жылы АҚШ Жоғарғы Соты "Оңтүстік Дакота Уэйферге қарсы" ісін қарады және бес судья көпшілігі "Quill Corp. v. Солтүстік Дакота" шешімін жойды, Quill ісінде қабылданған физикалық қатысу ережесінің қазіргі интернет дәуірінде "негіссіз және дұрыс емес" екенін мәлімдеді. Осыдан кейін американдық электрондық коммерция және пошта арқылы тапсырыс беруші бөлшек саудагерлер тапсырыстар бойынша штаттық сату салығын жинауды бастады.