Кіріспе

Тұтынушыларға өнімдерді қолжетімді ету – маркетингтік тарату стратегиялары

Тарату – бұл өнім немесе қызметті қажет ететін тұтынушыға немесе кәсіпкерлік пайдаланушыға қолжетімді ету процесі, ал дистрибьютор – бұл құндылық тізбегінің тарату кезеңіне қатысатын кәсіпорны. Тарату өндіруші немесе қызмет көрсетуші тарапынан тікелей немесе дистрибьюторлармен немесе делдалдармен жанама арналар арқылы жүзеге асырылуы мүмкін. Тарату (немесе орналасу) – маркетингтік жиынның төрт құрауының бірі, ал қалған үш құрауы – өнім, баға және насихаттау. Тарату туралы шешімдер компанияның жалпы стратегиялық көзқарасы мен миссиясына сәйкес қабылдалуы керек. Ұйымдастырылған тарату жоспарын жасау – стратегиялық жоспарлаудың маңызды бөлігі. Стратегиялық деңгейде, тікелей таратуды немесе тарату желісі арқылы таратуды шешумен қатар, таратудың үш негізгі тәсілі бар: жаппай, таңдаулы және эксклюзивті тарату. Таңдалған делдалдардың саны мен түрі стратегиялық тәсілге үлкен дәрежеде байланысты. Жалпы тарату арнасы тұтынушыға қосымша құн қосуы тиіс.

Анықтама

Дистрибуцияның негізгі мақсаты – өнімдердің мақсатты тұтынушыларға ең тікелей және экономикалық тиімді жолмен жеткізілуін қамтамасыз ету болып табылады. Қызмет көрсету саласында дистрибуция, ең алдымен, қолжетімділікпен байланысты. Дистрибуция тұжырымдамасы салыстырмалы түрде қарапайым болғанымен, іс жүзінде дистрибуцияны басқаруға логистика, тасымалдау, қойма шаруашылығы, сақтау, қорды басқару сияқты толыққанды әрекеттер мен салалар, сондай-ақ канал мүшелерін іріктеу және дистрибьюторларды ынталандыруды қамтитын каналды басқару кіруі мүмкін.

Каналды жобалау

Фирма клиенттерге тиімді және нәтижелі жету үшін қажетті санда арналарды жобалай алады. Арналар өндіруші мен тұтынушы арасындағы делдалдардың саны бойынша ерекшеленеді.

Қақтығыстар

Каналдық қақтығыс бір делдалдың іс-әрекеті екінші делдалдың мақсаттарына жетуіне тосқауыл келтіргенде туындауы мүмкін. Аймақтар жиі қақтығыс тудыратын фактор ретінде қарастырылады, кейде олардың шекаралары нақты белгіленбеген болады. Жаңа нарықтарға сату арқылы өсуді жоспарлаған компаниялар жергілікті дистрибьюторлармен байланыс орнатып, мысалы, жаңа нарықтарға экспортты қолдауға мұқтаж болуы мүмкін. Мысалы, Оңтүстік-Шығыс Азияда көптеген дистрибьюторлардың Сингапурда бас кеңсесі орналасқан, оны аймақтан тыс өндірушілер өңірлік нарыққа енуді кеңейту және сату көлемін арттыру үшін пайдалана алады.

Арнаны ауыстыру

Каналдарды ауыстыру (телевизордағы zapping немесе арналарды шарлаумен шатастырмау керек) – тұтынушылардың бір сату арнасынан екінші сату арнасына сатып алулары үшін ауысуы. Мысалы, физикалық дүкендерден онлайн каталогтарға және электрондық коммерция ұсынушыларға ауысу, азық-түлік дүкендерінен ыңғайлы дүкендерге немесе жоғары деңгейлі дүкендерден жаппай сауда жеңілдік орталықтарына ауысу. Каналдарды ауыстыру мінез-құлқының өсуіне бірқатар факторлар ықпал етті: электрондық коммерцияның дамуы, нарықтардың жаһандануы, категориялық көшбасшылардың (мысалы, Officeworks және Kids 'R Us) пайда болуы, сондай-ақ заңнамалық және нормативтік ортаның өзгеруі. Мысалы, Австралия мен Жаңа Зеландияда супермаркеттерге емдік тауарларды сатуға тыйым салатын заңдардың жеңілдетілуінен кейін тұтынушылар дәріханалардан супермаркеттерге қарай, анальгетиктер, жөтелге және суық тигенге арналған препараттар, сондай-ақ витаминдер мен шөптер сияқты қосымша емдік заттарды сатып алуға көшті. Тұтынушы үшін каналдарды ауыстыру алуан түрлі сауда тәжірибесін ұсынады, бұл кейбір сатушыларды нарық үлесін жоғалту мүмкіндігімен алаңдатады. Каналдарды ауыстыру деректері бұзушы күштердің әрекет ететінін және тұтынушылардың мінез-құлқындағы түбегейлі өзгерістерді көрсетеді. Тұтынушы тауар немесе қызметті арзан бағамен табуға мүмкіндік болғанда, жақсырақ үлгілер қолжетімді болғанда, кең ассортимент ұсынылғанда немесе басқа арна арқылы сауда жасау ыңғайлырақ болғанда (мысалы, онлайн немесе бір терезеден қызмет алу) каналдарды ауыстыруға итермеленуі мүмкін. Нарық үлесін жоғалтудан сақтану үшін кейбір бөлшек саудагерлер көп арналы саудамен айналысады.

Клиенттің құндылығы

Қызметтерге басымдық беретін логикалық көзқарас пайда болуы ғылыми назарды тарату желілерінің тұтынушы құндылығын қалай құруға қызмет ететініне және тарату тізбегіндегі барлық қатысушылар, соның ішінде тұтынушылардың өзі жасаған құндылықты қалай бірлесіп құрайтынына аударды. Құндылық құруға жасалған бұл баса назар тарату процестерін қоршаған терминологияның өзгеруіне әсер етеді; «тарату желілері» көбінесе «құндылық тізбектері» деп, ал «тарату орталықтары» көбінесе «тұтынушыларға қызмет көрсету орталықтары» деп аталады. Мысалы, тікелей онлайн таратуды және физикалық дүкендерді пайдаланатын Amazon сауда алып компаниясы енді өзінің тарату орталықтарын «тұтынушыларға қызмет көрсету орталықтары» деп атайды. «Тұтынушыларға қызмет көрсету орталығы» термині жаңа сөз ретінде сынға түскенімен, маркетинг оқулықтарына енгізілуімен оның қолданысы кеңінен таралуда.

Аралассыздық

Дисмедиация өндірушілер немесе қызмет көрсетушілер тарату желісінен делдалдарды жойып, сатып алушылармен тікелей байланыс жасағанда пайда болады. Дисмедиация, дәстүрлі дистрибьюторларды жаңа түрдегі арна араласқандардың ығыстыруымен кездесетін салаларда таралған. Көптеген адамдардың онлайн сауданы қабылдауы кейбір салаларда дисмедиацияға ықпал жасаған маңызды фактор болды. Белгілі бір дәстүрлі делдалдар қажеттіліктен шығып барады.