Кіріспе

Авиано (;) – Италияның солтүстік-шығысындағы Фриули-Венеция-Джулия аймағында, Доломит тауларының етегінде орналасқан Порденоне аймақтық децентрализациялық бірлігіндегі қала және коммуна (муниципалитет). Авиано қаласында C.R.O. (Centro di Riferimento Oncologico) – Италияның маңызды онкологиялық ауруханаларының және зерттеу орталықтарының бірі орналасқан. Пянкавалло шаңғы курорты осы муниципалитеттің құрамына кіреді.

Тарих

Авианодан алынған археологиялық жағдайлар бұл аймақта қола дәуірінен бері адамдар қоныстанғанын көрсетеді. Ол Конкордия Сагиттария муниципалитетіне тәуелді ауыл шаруашылығы аймағына айналды. Авиано атауының өзі, жер иесі Авилий немесе Авидийге тиесілі жерді білдіретін, "prediale" атауынан шыққан. Ерте орта ғасырларда Авиано қазіргі кездегі шағын елді мекендерге сәйкес келетін приход шіркеулері мен ауылдардан тұрды. 11 ғасырда Аквилея патриархаты айналасынан көрінетін жазыққа қарап тұрған төбеде қамал салдырды, ол жергілікті феодалдық билікке берілді. Қамал бірнеше рет қоршауға алынды, 14 ғасырда Да Камино, содан кейін Каррарезилер, ал 1411 жылы император Сигизмундтың венгр әскерлері басып алды. Көптеген тарихшылар қазіргі Авиано орналасқан жерде сауда орталығы қалыптасқанын, ал қамал аумағында мәдени және қорғаныс орталығы болғанын айтады. Авиано 1420 жылға дейін Фриули Патриархатының иелігінде болды, содан кейін Аквилея Патриархатының қалған бөлігі сияқты Венеция Республикасының ықпалына өтті. 1477 және 1499 жылдары Авиано мен айналасындағы ауылдар Осман әскерлерінің шабуылдарынан қирады, нәтижесінде халықтың көп бөлігі қаза тапты немесе тұтқынға алынды. Венеция Республикасы құлағаннан кейін Авиано Фриули мен Венетоның қалған бөлігінің тағдырына ілесіп, Наполеон империясының, содан кейін Австрия империясының (Ломбардия-Венеция Корольдігінің) құрамына кірді. 1866 жылы Италия Корольдігіне қосылды, бұл Италияның үшінші тәуелсіздік соғысының, Пруссия-Австрия соғысының бір бөлігі болды. 1911 жылы Авианода Италия әуе күштерінің алғашқы әуежайларының бірі салынды, ол келесі жылдары кеңейтіліп, 1950 жылдары НАТО-ның Авиано Әуе базасына айналғанға дейін маңыздылығы арта түсті. 1960 жылдардың соңында Пьянкавалло таулы аймағы шаңғы және қысқы спорт курорты болып дамыды.

География

Ауыл Доломит тауларының етегінде орналасқан болса да, муниципалитет теңіз деңгейінен жоғарырақ биіктікке (Cimon del Cavallo шыңы) дейін жетеді.

Діни ғимараттар

Сан-Зеноне соборы (Дуомо), 1775 және 1832 жылдар аралығында салынған. Онда 16-шы және 17-ші ғасырлардағы суреттер бар, олардың бірі Паоло Веронезе мектебіне жатқызылады. Кастелло фракциясындағы Әулие Григорий шіркеуінде Мәсіхтің құдайға арналған азаптарының құнды фреска циклі сақталған (16-шы ғасырдың соңы). Мадонна дель Монте ғибадатханасы (Тау Мадоннасы), 1615 жылы Мариананың көріну орнында салынған және барокко стилінде қайта жаңартылған. Марсуре фракциясындағы Санта-Катерина шіркеуі 15-ші ғасырда салынған және Александриялық Әулие Екатеринаның өмірінен сахналармен безендірілген көптеген фрескаларды сақтайды. Гьяис шіркеуі О. Гортануттидің барокколық тәрелкесін сақтайды. Сан-Мартино шіркеуі (Сан-Мартино ди Кампанья фракциясы). Помпонио Амальтеоның суреті және 17-ші ғасырдың ағаш өнімдері ішінде сақталған. Сан-Флориано шіркеуі 15-ші ғасырда салынған.

Дүниежүзілік ғимараттар

Қалаға жақын төбедегі қамалдың қалдықтары (10-ғасырдың бірінші жартысы), ішінде екі мұнара, мастио және қабырғалар бар. Аталған қабырғалардың ішінде Ренессанс стиліндегі Санта-Мария-и-Джулиана шіркеуі (1589 жыл) орналасқан, онда Зальцбург шеберлері жасаған құнды тастан ойылған Пиета мүсіні сақталған. Ауылда барлығы 7 венециялық вилла бар, олар Венеция виллаларының аймақтық институты (IRVV) тарапынан қорғалады. Келесі виллаларды алдын ала сұрау арқылы тамашалауға болады: фрескамен безендірілген шіркеуі бар Поликрети Фабрис вилласы, Бонасси вилласы және Занусси Фабрис вилласы. Сонымен қатар, 18-ғасырдың ортасында салынған Вилла Менегоцци Браццодуроның әсерлі келбетін естен шығармау керек (ішкі жағы темпера техникасымен салынған пейзаждармен әсемделген).

Табиғи орындар

Пьянакавалло шаңғы курорты, теңіз деңгейінен биіктігі, Монте Кавалло тауының етегінде орналасқан. Монте Кавалло тауының бірінде мүсінші Пьеррино Сэм Порденоне (1921-2010) жасаған Мәриям ананың қола мүсіні тұрғызылған.

Көлік

Авиано қаласына Sacile-Pinzano темір жолының станциясы арқылы қызмет көрсетіледі: Авиано темір жол станциясы. Sacile-Pinzano желісі Венеция-Удин темір жолындағы Сациле қаласын Gemona del Friuli-Pinzano желісіндегі Пинцано ауылымен байланыстырады. Қазіргі таңда қызмет Sacile қаласынан Маниагоға дейін ғана жүзеге асырылуда.

Авиано әуе базасы

Авиано әуе базасы 1911 жылы Италиямен құрылды. Бұл база итальяндық авиацияға қол жетімді алғашқы базалардың бірі болды. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан бері Авиано әуе базасында американдық әскерлер орналасқан. 1954 жылы Италия және АҚШ үкіметтері бірлескен пайдалану туралы келісімге қол қойды, ал 1955 жылы АҚШ Еуропадағы Әуе күштерінің (USAFE) штабы Италиядағы операцияларын Удинеден Авианоға көшірді. Базада кезекпен ұшақ эскадрильялары орналастырылды. Италиядағы тікелей оқ ату полигонының қолданылуы азайған соң, кезекпен алмасатын эскадрильялар тарихқа кетті. Авиано әскери резервтік материалдарды сақтау базасына айналды және Desert Storm операциясында маңызды рөл атқарды. 1992 жылы 16-шы Әуе күштері мен 401-ші ұрыс қанаты Испаниядағы Торрехон әуе базасынан Авианоға көшірілді. Қанат 510-шы FS және 555-ші FS екі F-16 ұшақ эскадрильясының орны болды. Екі эскадрилья да 1994 жылы Рамштейн әуе базасынан көшіріліп, қайта құрылды. 1994 жылы қанат 401-ші ұрыс қанатынан 31-ші ұрыс қанатына қайта аталды, себебі Авиано 50 жылдан астам уақыттан кейін тұрақты түрде орналасқан ұшақтарды алғаш рет қабылдады. Қазіргі уақытта база итальяндық қызметкерлермен тығыз үйлестіріліп, НАТО-ның миссиясын орындайды.